NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

8111 POSTS 0 COMMENTS

د پێنگاڤەكا گرنگ و چارەنڤیسساز دا بۆ پاراستنا پێكهاتەیێن رەسەن یێن ئیراقێ، هەڤپەیمانییا مەسیحی ل ئیراقێ د كۆمبوونا خوە یا ئاسایی یا مەهانە دا، ب فەرمی دەسپێشخەرییا نیشتمانی یا ب ناڤێ «تلكێف» راگەهاند. ئەڤ پڕۆژەیە وەك بەرسڤەك بۆ وان مەترسییان دهێت كو ل سەر هەبوونا دیرۆكی و ناسنامەیا دیمۆگرافی یا مەسیحییان ل دەڤەرێن دەشتا نەینەوا دروست بووینە.
هەڤپەیمانییا مەسیحی د راگەهاندنا خۆ دا دیار كر كو ئەڤ دەسپێشخەرییە ژ باوەرییەكا كوور یا نیشتمانی و مرۆڤایەتی ژێدەری دگریت. ئارمانجا سەرەكی پاراستنا وان بنەمایێن پێكڤەژیانێ و دادپەروەرییێ یە كو سەدان سالە ئیراق پێ دهێتە نیاسین. ناڤێ «تلكێف» ب مەبەست هاتییە هەلبژارتن؛ چونكی ئەڤ باژێڕكە سیمبۆلەكێ شارستانی و دیرۆكی یە بۆ مەسیحییێن كلدانی و هەموو گەلێن دەڤەرێ. ئەڤڕۆ تلكێف و دەشتا نەینەوا ب گشتی روو ب روو ئاستەنگێن مەزن بووینە، ژ وان ژی بزاڤێن گوهۆڕینا دیمۆگرافی و ژناڤبرنا ناسنامەیا رەسەن، لەوما ئەڤ دەسپێشخەرییە دهێتە هەژمارتن وەك سەنگەرەكێ سیاسی و یاسایی بۆ داكۆكیكرن ژ مافێن رەوا یێن ڤی گەلی.
ئەڤ دەسپێشخەرییە تنێ درووشم نینن، بەلكو بەرنامەیەكێ دارێژتی یە كو شەش تەوەرێن سەرەكی ل خۆ دگریت:
تەوەرێ یاسایی: كاركرن بۆ ڤەگەڕاندنا هەموو وان ئەرد و خانیێن ب زۆری یان ب بڕیارێن نەدادپەروەرانە ژ خودانێن وان هاتینە ستاندن، ب پشتگرێدای ب دەستوورێ ئیراقێ.
تەوەرێ سیاسی: گەهاندنا دەنگێ مەسیحییان بۆ جڤاكێ نێڤدەولەتی و ناڤەندێن بڕیارێ ل بەغدایێ، دا كو وەك هەڤپشكەكێ راستەقینە د وەلاتی دا بهێنە قەبوولكرن.
تەوەرێ ئابۆری: هاندانا وەبەرهێنانێ ل دەشتا نەینەوا و پەیداكرنا دەلیڤەیێن كاری بۆ گەنجان، دا كو ژ جهێن خۆ یێن رەسەن كۆچ نەكەن.
تەوەرێ كولتووری: پاراستنا كەلەپوور، زمان و شوونوارێن دیرۆكی یێن كلدان و سریان و ئاشووری و ئەرمەنان.
تەوەرێ گەنجان: ئاڤاكرنا نڤشەكێ نوو كو ب ئەردێ باب و كالێن خوە ڤە یێ گرێدایی بیت.
تەوەرێ نێڤدەولەتی: دروستكرنا پەیوەندییان ل گەل رێكخراوێن مافێن مرۆڤی بۆ پاراستنا كێمینەیان.
بەیاننامەیا هەڤپەیمانییێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو پشكەكا مەزن یا كێشەیێن ئەڤرۆ دزڤڕن بۆ سیاسەتێن رژێما بەعس، ب تایبەتی بڕیارا هەژمار (117) یا سالا 2000ێ، كو ب وێ بڕیارێ دەست ب سەر هەزاران دۆنەمێن ئەردی ل تلكێف، تلسقۆف، حەمدانییە، بەرتلە و باتنایا دا هاتبوو گرتن. هەر چەندە پشتی سالا 2004ێ هەندەك بڕیار هاتنە هەلوەشاندن، لێ شوونوارێن وان یێن كارگێڕی هێشتا ماینە و بووینە ئاستەنگ ل پێشییا هاولاتییان. هەڤپەیمانییا مەسیحی داخواز دكەت ئەڤ شوونوارە ب تەمامی بهێنە راكرن و ئەرد بۆ خودانێن وان یێن رەسەن بهێنە ڤەگەڕاندن.
ل دووماهییا بەیاننامەیێ، هەڤپەیمانییا مەسیحی داخواز ژ هەموو هێزێن سیاسی یێن ئیراقی و هەرێما كوردستانێ، رێكخراوێن جڤاكێ مەدەنی و كەسایەتییێن نیشتمانی كر كو ببنە پشتەڤان بۆ «دەسپێشخەرییا تلكێف»ێ. هەروەسا دوپات كر كو بەرگریكرن ژ مەسیحییان، بەرگریكرنە ژ رەنگینی و جوانییا ئیراقێ وەك نیشتمانێ هەموویان. پاراستنا فرەڕەنگیێ ئەركەكێ نیشتمانی یە و نابیت هێلین ڤێ پێكهاتەیا دێرین ل بن هەر گڤاشتنەكێ یان گوهۆڕینەكا دیمۆگرافی دا بەرزە ببیت.

رێڤەبەرێ سازییا ئێزدییان یا نێڤدەولەتی بۆ بەرهەنگاربوونا جینۆسایدێ راگەهاند كو سالڤەگەرا 12 یا جینۆسایدا شنگالێ هات وهێشتا حوكمەتا ئیراقێ دانپێدان ب جینۆسایدا ئێزدییان نەكرییە، و چارەسەرییێن بنەرەتی بۆ دۆزا ئێزدییان ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی نەهاتینە كرن.
حەسۆ هورمی، رێڤەبەرێ سازییا ئێزدییان یا نێڤدەولەتی بۆ بەرهەنگاربوونا جینۆسایدێ گۆت، هەرچەندە تیما ( UNITAD)یا سەر ب رێكخراوا نەتەوەیێن ئێكگرتی ڤە، گەلەك بەلگە یێن كۆمكرین، لێ مخابن باش نەهاتینە بكارئینان و دادگەهێن هاتینە كرن ژی هەتا نهۆ د سنۆردار و كێمن. پتر ژی دادگەهێن ئۆرۆپی بوون و ئەڤ دۆزە نەچۆیە بەر دادگەها تاوانێن نێڤدەولەتی یان دادگەهەكا تایبەتمەند كو ڤی كاری بكەت. هەڤدەم هێش چارەنڤیسێ قوربانییێن ئێزدی یێ دیار نینە و ئەو ل هیڤییا بدەستڤەئینانا دادپەروەرییێ نە.
حەسۆ هورمی زێدەتر گۆت، هەتا نهۆ 21 وەلات و سازییان و دناڤدا هەرێما كوردستانێ دانپێدان ب جینۆسایدا ئێزدییان كرییە.

12

پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ ئاشكرا دكەت، ڤالاهییەكا مەزن د ناڤبەرا داهاتێ وەلاتی و خەرجیێن مووچەی دا هەیە و وەزارەتا دارایی بۆ پڕكرنا وێ كێماتیێ پەنایێ بۆ قەرێن ناڤخۆیی دبەت.
حەیدەر عەبوودی، پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ د داخریانییەكا تەلەڤزیۆنی دا راگەهاند، ئیراق تووشی ئاستەنگەكا دارایی یا گران بوویە. ئاماژە ب وێ كر، حوكمەت مەهانە پێدڤی ب 8،10 ترلیۆن دینارانە بۆ دابینكرنا مووچەیێن فەرمانبەران و خەرجیێن گشتی، د دەمەكێ دا كو داهاتێ وەلاتی ژ هنارتنا پەترۆلێ تنێ نێزیكی 5،2 ترلیۆن دینارانە.
پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ دوپاتی ل وێ چەندێ كر، ئەڤ ڤالاهییا دارایی یا مەزن ژ بەر وێ شۆكا ئابۆری یا پەیوەندی ب قەیرانا تەنگئاڤا هورمزێ ڤە هەی، دروست بوویە. هەروەسا راگەهاند، ئەو ئامارێن بەرێ ژ ئالیێ وەزیرێ ساخلەمیێ ڤە ل دۆر قەبارەیێ پێدڤییێن دارایی هاتبوونە بەلاڤكرن، د دروستن و جوداهییا د ناڤبەرا داهات و خەرجییان دا گەلەكا مەزنە.
ل دۆر بزاڤێن بەغدایێ بۆ دەربازبوون ژ ڤی رەوشێ، حەیدەر عەبوودی گۆت»وەزارەتا دارایی كار ل سەر چارەسەریێن ناڤخۆیی دكەت، ژ وان ژی فرۆتنا سەنەدێن گەنجینێ و قەرێن ناڤخۆیی، داكو رێگریێ ل وێ بكەت ئیراق پەنایێ بۆ قەرێن دەرەكی ببەت».
د دووماهییا ئاخڤتنێن خۆ دا، پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ دانپێدان ب وێ كر كو ئەڤ قەیرانا دارایی كارتێكرن ل سەر دەمێ بەلاڤكرنا مووچەی كریە و بوویە ئەگەرێ پاشئێخستنا وێ، ب شێوەیەكێ كو وەك مەهێن بۆری ب رێكوپێكی ناهێتە بەلاڤكرن هەتا ئەو كێماتییا دارایی دهێتە پڕكرن.

8

مەكتەبا رێكخستنا پارتی ل بەهدینان ب هەلكەفتا هاتنا جەژنا «چلێ هاڤینێ» یا ئێزدییان برۆسكەكا پیرۆزباهیێ‌ بەلاڤكریە و تێدا هاتیە: گەرمترین پیرۆزباهییان ل تەڤایا ئێزدیخانێ، جەنابێ میرێ ئێزدییان، بابا شێخ و هەموو چلەگران دكەین، ئۆمێدەوارین ئەڤ جەژنە یا تەبایی، ئێكڕێزی و پێكڤەژیانێ بیت.
ئاشكرا ژی كریە كو ب درێژاهییا دیرۆكێ كورد ئاشتیخوازن، فەرهەنگا پێكڤەژیانێ و هەڤدوقەبوولكرنێ ئافراندییە، هەر وەكو د سەبەقەكا ئێزدیاتییێ دا هاتی: «چی دنیایەكە رەنگینە، یە تژیە ژ ئۆل و مەزهەب و دینە، هەر كەسەك ب زارێ خۆ خودێیێ خۆ دحەبینە»
دیسا برۆسكەیا مەكتەبا رێكخستنێ‌ دا هاتیە: «جەژنا چلێ هاڤینێ، كو هەڤدەمە ل گەل سالڤەگەڕا دوازدێ یا جینۆسایدا ئێزدییان، لەوما دوعا ژ یەزدانێ مەزن دكەین، تەڤاهی گرتیێن دەستێ تیرۆرا رەش ئازادببن، هەروەسا خەلكێ مە یێ ئاوارە و پەریشان دوبارە ب سەربلندی ڤەگەڕنە وارێ خۆ، ل ڤێرە ژی جارەكا دی دوپات دكەین، بجهئینانا رێككەفتنا شنگالێ، تاكە چارەیە ژ بۆ ئاسایبوونا رەوشا شەنگالێ و ڤەگەڕاندنا روومەتا خەلكێ مە، دوبارە جەژنا وە پیرۆز بیت».

131

دهۆك، دلۆڤان ئاكرەیی:

رێڤەبەرێ گشتی یێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ دیاركر، بەرهەڤی دهێنە كرن ل ناڤەراستا ڤێ‌ مەهێ‌ نێزیكی هەشت هزار پارچەیێن ئەردی ل سەر فەرمانبەران ل سنۆرێ پارێزگەها دهۆكێ نەخاسمە ل دەڤەرداریا سێمێلێ‌ و ناوچەداریا مسێریكێ بهێنە بەلاڤكرن.
دیار بەحری، رێڤەبەرێ گشتی یێ باژێرڤانیان ل پارێزگەها دهۆكێ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «د نوكە دا بەرهەڤیێن تمام دهێنە كرن، بۆ بەلاڤكرنا وان پارچەیێن ئەردی، ئەو پارچەیێن ئەردی ل دەڤەرا زاوا، كو دبیتە سنۆرێ دهۆكێ و سێمێلێ و مسێریكێ و رۆڤیا دێ‌ هێنە بەلاڤكرن».
گۆت ژی: «ئەڤ پارچەیێن ئەردی زووتر داهێنە بەلاڤكرن، بەلێ ئاڕێشەیەكا تەكنیكی هەبوو و مە بڕیار دا، ئەو ئاڕێشەیە بهێتە چارەسەركرن و ل ناڤەراستا ڤێ‌ مەهێ‌ بهێنە بەلاڤكرن».

10

ئامێدیێ، مەحمود نهێلی:

ژ بۆ پتر گرنگیدان ب كەرتێ گەشتیاری و راكێشانا گەشتیاران بۆ دەڤەرا ئامێدیێ، كاركرن د چێكرنا پرا شیشەیی دا ل سیلاڤێ بەردەوامە و نوكە گەهشتیە قووناغێن كۆنكریتكرنێ.
وارشین سەلمان، دەڤەردارێ ئامێدیێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیاركر، هەر ژ دەستپێكا دەست ب كاربوونا كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، گرنگیەكا تابیەت دایە كەرتێ گەشتیاری ل سەرانسەری كوردستانێ و دەڤەرا ئامێدیێ ژی بێ بەهر نەبوویە ژ وان پڕۆژیان و گۆت: «ل سەر بودجا تابیەتا پارێزگەها دهوكێ 16 پڕۆژەیێن گەشتیاری ل دەڤەرا ئامێدیێ هاتینە بجهئینان، هندەك ژ وان پرشۆژەیان ب دووماهی هاتینە و كەفتینە د خزمەتا گەشتیاران دا».
گۆت ژی: «پڕۆژەیێ چێكرنا پرا شیشەی ئێك ژ وان پڕۆژەیانە، نوكە كارتێدا دهێتە كرن و گەهشتیە قووناغێن كۆنكریتكرنێ، بلنداهیا پرێ‌ 54 مەترن و درێژاهیا وێ‌ 93 مەترن و فرەهیا وێ‌ ژی چار مەترن، كو دكەڤیتە سیلاڤێ ل هنداڤی رووبارێ ئامێدیێ و دێ یا پیادە بیت، پڕۆژە ب گوژمێ ئێك ملیار و 740 ملیۆن دیناران دهێتە بجهئینان».

7

هەولێر، قائید میرۆ:

بەرپرسێ نڤیسینگەها رزگاركرنا رەڤاندیان ئاشكراكر، هێشتا دو هزار و 500 رەڤاندی ماینە و نەهاتینە رزگاركرن و دبێژیت: ئەم پێشبینی دكەین پڕانیا وان ل وەلاتێ سووریێ بن، ب تایبەتی د ناڤا خێزانێن چەكدارێن داعشێ‌ دا.
حسێن قائیدی، بەرپرسێ نڤیسینگەها رزگاركرنا رەڤاندیان بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیاركر، هەر ژ دەستپیكا جینۆسایدكرنا كوردێن ئێزدی، لسەر فەرمانا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ نڤیسینگەها رزگاركرنا رەڤاندیان ل سالا 2014ێ هاتە ڤەكرن و گۆت: «ل دەستپێكێ ئەم شیاین ئامارەكێ كۆم بكەین و بۆ مە دەركەفت شەش هزار 417 وەلاتی هاتینە رەڤاندن و چارەنڤیسێ وان دیار نینە، هەتا نوكە ئەم شیاینە سێ هزار و 595 كەسان رزگار بكەین و هێشتا دو هزار و 500 كەس ژی ماینە و نەهاتینە رزگاركرن».
گۆت ژی: «ل گورەی دووڤچوونا هاتیە كرن، پڕانیا كەسێن هەتا نوكە نەهاتینە ئازادكرن ل وەلاتێ سووریێ ماینە، ب تایبەتی د ناڤا خێزانێن چەكدارێن داعشێ‌ یێن ل كەمپا هۆلێ، نوكە ئەو كەمپ هاتیە گرتن و بۆ كەمپەكا دی ل نێزیك سنۆرێ لبنان هاتیە ڤەگوهاستن، هەروەسا دهێتە چاڤەڕێكرن هندەك ژ وان رەڤاندیێن كوردێن ئیزدی بۆ وەلاتێن دی ژی هاتبنە ڤەگوهاستن، چونكی ل چەند رۆژێن بۆری مە كچەكا ئێزدی ل وەلاتێ فەلەستینێ دیت و هاتە رزگاكرن».

8

رەمەزان زەكەریا:

سەرۆكاتیا باژێرڤانیا ئاكرێ دەست ب بەرهەڤیان كریە بۆ گەهاندنا خزمەتگوزارییان بۆ وان سێ هزار و 500 پارچەیێن ئەردی، ئەوێن ل سێ قووناغێن جودا دا لسەر فەرمانبەرێن دەڤەرێ هاتینە بەلاڤكرن.
بلند ڕەزا، سەرۆكێ باژێرڤانیا ئاكرێ بۆ ئەڤرۆ گۆت: «سەرۆكاتیا باژێرڤانیا ئاكرێ پلانەك دانایە، كو د دەمێ سێ مەهان دا، رێكێن هەموو وان پارچەیێن ئەردی بهێتە ڕاكێشان یێن هاتینە بەلاڤكرن، ڤێ چەندێ ژی وەكریە، خودانێن ئەردان جهێ خۆ بزانن و فەرمانگەهێن ئاڤ و كارەبێ ژی بشێن هێلێن خۆ ب سەناهی ڕابكێشن».
گۆت ژی: «ئەڤ پرۆسێسا خزمەتگوزاریێ ب تنێ پارچەیێن ئەردی یێن نوو ڤەناگریت، بۆ وان پارچەیێن ئەردی ژی دێ چیت، ئەوێن ل سالێن 2009 و 2010 لسەر فەرمانبەران هاتینە بەلاڤكرن، چونكی ئەو ژی د كەڤنە هەمان سنۆری دا و ڕێك بۆ وان ژی دهێتە ڕاكێشان».

3

دهۆك، لەزگین جۆقی:

بەری 12 سالان و د رۆژەكا وەكی ئەڤرۆ دا، تیرۆرستێن داعشێ‌ هیرشی شنگالێ‌ كرن، ب سەدان كەس ئاوارەبوون و گەلەك كچ و ژن و زارۆك هاتنە گرتن و بێ سەروشوون كرن.
پیر دەیان جەعفەر، رێڤەبەرێ كۆچ و كۆچبەران ل دهۆكێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ خویا كر، ئاوارەیێن شنگالێ باوەری ب ئیراقێ نەمایە، هەر كابینەكا بهێت سۆزێ ددەتە ئاوارەیان، كو رەوشا شنگالێ‌ ئاسایی بكەت، لێ سۆزێن خۆ بجه نائینن و گۆت: «هەتا نكە 270 هزار كەسێن ئاوارە ل دهۆكێ و زاخۆ ماینە، ژ بەر نەبوونا تەناهی و خزمەتگوزارییان، نەشیاینە ڤەگەڕنە جهێن خۆ، مخابن حوكمەتا ئیراقێ نەیا رژدە د كەیسا شنگالێ دا».
گۆت ژی: «هەتا نوكە چارەنڤیسێ پتر ژ دو هزار رەڤاندیێن ئێزدی دیارنینە، ب هەڤكاری و پشتەڤانیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پتر ژ سی هزار و 500 كەسان هاتینە رزگاركرن».

9

سەرۆکێ پارتا نوو یا تورکیا دیار کر، ئەو پشتەڤانیێ ل قووناغا ئاشتیێ ل تورکیا دکەن، لێ دڤێت دەمیرتاش ژی بهێنە ئازاد کرن و ئەو ژی پشکداریێ د پێشڤەچوونا قووناغا ئاشتیێ دا بکەت و بێی دەمیرتاشی سەرکەفتنا قووناغا ئاشتیێ یا زەحمەتە.

ئۆزگور ئۆزەل سەرۆکێ پارتا نوو یا تورکیا د داخویانیەکێ دا بۆ دەزگەهێن راگەهاندنا تورکیا دیار کر، ئەو وەکو پارتا نوو پشتەڤانیێ ل قووناغا ئاشتیێ دکەن و سەرکەفتنا قووناغا ئاشتیێ د بەرژەوەندیا هەموو تورکیا دایە، لێ گرنگە هندەک کارێن دی بهێنە کرن، بەری نها گەلەک جاران هاتیە دیار کرن کو دێ دەمیرتاش هێتە ئازاد کرن، لێ مخابن دیارە ئاکپارتی یاریێ ب دەمی دکەت و هەتا نها ژی بریارا ئازادکرنا دەمیرتاشی نەهاتیە دان و گۆت: (دادگەها مافێن مرۆڤی یا ئورۆپا بریارا ئازادکرنا دەمیرتاشی دایە و دڤێت تورکیا پێگیریێ ب وێ بریارێ بکەت، لێ مخابن هەتا نها تشتەک وەسا نەهاتیە کرن و ئەو یەک ژی جهێ داخێ یە).
سەرۆکێ گشتی یێ پارتا نوو یا تورکیا ئەو یەک ژی دیار کر، دەمیرتاش کەسەک کاریگەرە د سیاسەتا تورکیا دا و رۆلەک گەلەک مەزن د سیاسەتا تورکیا دا گێرایە، مخابن جهێ وی زیندان نینە و دڤێت نوکە ئەو ل پەرلەمانێ تورکیا با، هەکە ئەردۆغانی دڤێت قووناغا ئاشتیێ یا سەرکەفتی بیت دڤێت د زووترین دەم دا دەمیرتاس بهێتە ئازاد کرن، چونکی بێی دەمیرتاشی سەرکەفتنا قووناغا ئاشتیێ دێ یا ب زەحمەت بیت و گۆت: (دەمیرتاش هەردەم پشتەڤانی ل ئاشتیێ و چارەسەرکرنا پرسا کوردی ب رێیا دانوستاندنان کریە و نها ژی پشتەڤانە، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دڤێت ژ بۆ سەرکەفتنا قووناغا ئاشتیێ دەمیرتاش بهێتە ئازادکرن و گرنگە چو ئاستەنگی ژی ل هەمبەر خەباتا وی یا سیاسی ل تورکیا نەهێتە دروست کرن).
ناڤهاتی د دووماهیا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، دڤێت د زووترین دەم دا پرۆژە یاسایا ئاشتیێ بهێتە پەرلەمانی، چونکی جڤاکێ تورکیا چاڤەرێی ڤێ یەکێ دکەت و مخابن هەتا نها یاسا نەهاتیە و دڤێت د زووترین دەم دا پرۆژە یاسایا ئاشتیێ بهێتە پەرلەمانێ تورکیا.
ئەو یەک د دەمەکێ دایە کو بەری چەند رۆژان بەرپرسەکێ دەم پارتی کو نەخواستبوو ناڤێ وی بهێتە ئاشکرا کرن بۆ مالپەرێ T24 دیار کربوو ئێک ژ خالێن ناکۆک یێ یاسایا ئاشتیێ ئەوە کو ئاکپارتی دبێژیت هەکە دەمیرتاش بهێتە ئازادکرن ژی نابیت هەتا ٥ سالان خەباتا سیاسی بکەت، ئەو یەک ژ ئالیێ دەم پارتیێ ڤە ب توندی هاتیە رەتکرن و دڤێت ئاکپارتی دەست ژ کارەک وەسا بەردەت و نابیت چو ئاستەنگی ل هەمبەر کار و خەباتا سیاسی بۆ دەمیرتاشی بهێتە دروست کرن.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com