ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیاركر، بڕیار هاتییە دان ب شێوازەكێ قۆناغ ب قۆناغ پرۆسەیا هنارتنا پەترۆلا هەرێما كوردستانێ ژ هەموو وان زەڤیێن پەترۆلی ژی بهێتە دەستپێكرن، یێن كو بەری نوكە ژبەر مەترسیێن ئەمنی كار تێدا هاتبوو راگرتن.
سیپان شێروانی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: «دەمەكە هنارتنا پەترۆلا كوردستانێ ژ وان زەڤیێن پەترۆلی كو مەترسییا ئەمنی ل سەر نینە دەستپێكرییە، بەلێ رێژەیا وێ كێمە و تنێ د ناڤبەرا 16 بۆ 20 هزار بەرمیلێن پەترۆلێ یێن ڕۆژانە دایە، كو پشكەك ژ وێ بۆ پێدڤییێن ناڤخۆییە و پشكەك ژی دهێتە هنارتن».
شێروانی ئاشكراكر: «د چەند ڕۆژێن بۆری دا كۆمبوونەكا گرنگ د ناڤبەرا عەلی ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و نوونەرێ كۆمپانیێن بەرهەمئینەرێن پەترۆلێ هاتییە ئەنجامدان. د ڤێ كۆمبوونێ دا رێككەفتنا دوماهییێ بۆ دەستپێكرنا پرۆسەیێ ژ هەموو زەڤیێن پەترۆلی یێن هەرێما كوردستانێ هاتییە كرن».
ل دۆر وان كۆمپانیێن كو كارێن خۆ راگرتبوون، ناڤهاتی گۆت: «پترییا وان كۆمپانیێن كارێن خۆ راگرتبوون، زەڤیێن پەترۆلی یێن وان د نێزیكی سنوورێ دەسهەلاتا حوكمەتا فیدرال بوون. ل دەستپێكا هێرشێن ئەمریكا و ئیسرائیلێ ل سەر ئێرانێ، ژ ترسا هێرشێن درۆنی یێن گرۆپێن چەكدارێن ئیراقێ، كارمەندێن خۆ بجه هێلابوون. نوكە كۆمپانیۆا داخوازا گەرەنتیۆا ئەمنی دكەن و بەرهەڤیێن خۆ دەستپێكرینەڤە. پێشبینی دهێتە كرن كو ڤەگەڕیانا وان یا تەمام و بلندكرنا ئاستێ هەنارتنێ بۆ رەوشا بەری نوكە، نێزیكی سێ مەهان دەم پێدڤی بیت».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل پاتریك دۆرێل، بالیۆزێ فرەنسا ل ئیراقێ كر.
د دیدارەكێ دا، پەیوەندیێن د ناڤبەرا فرەنسا، ئیراق و هەرێما كوردستانێ هاتنە گەنگەشەكرن. هەروەسا رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و پرۆسەیا پێكئینانا حوكمەتا فیدرالی تەوەرەكێ گرنگێ دیدارێ بوو. هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگییا هێزێن سیاسی كر بۆ پاراستنا ئارامی و سەروەرییا ئیراقێ.
ل دۆر رەوشا ناڤخۆیا هەرێما كوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی و بالیۆزێ فەرەنسا بیروڕا ل سەر بزاڤێن چارەسەركرنا كێشەیێن ناڤخۆیی گوهۆڕین. هەروەسا هەردو ئالییان دیالۆگ و تێكگەهشتنا هەولێر و بەغدایێ ب پێدڤی دیتن بۆ وێ چەندێ كو كێشەیێن هەلاویستی د ناڤبەرا هەرێمێ و حوكمەتا فیدرالی دا بهێنە چارەسەركرن.
دووماهی پێشهاتێن هەرێمی و رەوشا دەڤەرێ تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو. هەردو ئالی هەڤڕایی بوون ل سەر وێ چەندێ كو دڤێت كێشە و ناكۆكی ب رێكا ئاشتییانە بهێنە چارەسەركرن و ئارامییا دەڤەرێ بهێتە پاراستن.
د دیدارێ دا یان برێم، كونسلێ گشتیێ فرەنسا ل هەرێما كوردستانێ ژی بەرهەڤ بوو.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل پاتریك دۆرێل، بالیۆزێ فەرەنسا ل ئیراقێ كر.
ل دووڤ راگەهاندنا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ «د كۆمبوونێ دا زێدەباری تەئكیدكرن ل سەر ب هێزتركرنا پەیوەندییێن هەرێما كوردستانێ و فرەنسا د بوارێن جودا جودا دا، رەوشا گشتی یا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتە گەنگەشەكرن و بیر و بۆچوون ژی دەربارەی گرنگییا پاراستنا ئاسایش و سەقامگیرییا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ هاتنە لێكگوهارتن».
د پشكەكا دی یا دانوستاندنان دا، «سەرۆكێ حوكمەتێ تەئكید ل سەر پێدڤییا كاراكردنەڤەیا پەرلەمانێ كوردستانێ و چارەسەركرنا كێشەیان ب هەستەكێ بەرپرسیارانە و دوماهیئینان ب قەیرانا پرۆسەیا سیاسی ل هەرێما كوردستانێ كر».
هەروەسا باس ل گرنگییا پشتەڤانیكرنا حوكمەتا فیدرال هاتە كرن بۆ بەرهنگاربوونا ئاستەنگ و تەحەدییێن ئەمنی و ئابووری و دارایی.

پشتی دەستپێشخەرییا سەرۆك بارزانی ژ بۆ ئەنجامدانا كۆمبوونەكا هەڤپشك یا ئالیێن كوردی پشتی جەژنا قوربانی، لڤینێن سیاسی دەستپێكرینە، داكو دوماهیێ ب قەیرانا سیاسی ل هەرێما كوردستانێ بینن و پرۆسەیا كاراكركرنا پەرلەمانی و پێكئینانا حوكمەتا نوو یا هەرێما كوردستانێ بێخنە د وارێ بجهئینانێ دا.
ژێدەرێن سیاسی ئاشكرا كرینە كو د ڤێ حەفتیێ دا، كۆمبوونەك د ناڤبەرا سەرۆك بارزانی و بافل تالەبانی، سەرۆكێ ئێكەتییا نیشتمانییا كوردستانی ل هەولێرێ دێ هێتە ئەنجامدان. ل گۆرەی پێزانینان، بزاڤێن ناڤبەریێ ژ ئالیێ ئالیێن كوردی، ئیراقی و نێڤدەولەتی ڤە هاتینە كرن داكو ئالی كۆم ببن و لیژنەیێن دانوستاندنێ دیسان دەست ب كار بن.
رێبین سەلام، ئەندامێ پارتی دیموكراتی كوردستان دبێژیت: «پەیاما بارزانی پەیامەكا پێدڤی بوو». ناڤبری دوپات دكەت كو پارتی چو جاران ل گەل پەكخستنا پەرلەمانی نەبوویە و دبێژیت: «مە چو مەرجێن مەزن نینن، بتنێ دڤێت رێز ل ئەنجامێن هەلبژارتنان و شایستەیێن دەنگدانێ بهێتە گرتن د بەلاڤكرنا پۆستان دا».
ل بەرانبەر، غیاس سورچی، سەركردە ل ئێكەتی نیشتمانی كوردستان دوپات دكەت كو ئێكەتیێ دەرگەهێ دانوستاندنێ دانەخستییە و دڤێت ب زووترین دەم حوككومەت بهێتە پێكئینان. سورچی دبێژیت: «بۆ مە گرنگە ئەم هەڤپشكێن راستەقینە بین د حوكمەتا نوو یا هەرێمێ دا، نەك بتنێ پشكدار بین. ئێكەتی و نەوەی نوێ ب هەڤڕا 38 كورسیێن پەرلەمانی هەنە، دڤێت ئەڤ خالا هێزێ ل بەر چاڤ بهێتە وەرگرتن د بەلاڤكرنا وەزارەتان دا».
هەردی عەبدولا، ڤەكۆلەرێ سیاسی دبێژیت: «هەرێما كوردستانێ د قۆناغەكا هەستیار دایە، ژ ئالیێ ئەمنی و ئابۆری ڤە، هەروەسا مژارێن وەك شەڕێ د ناڤبەرا ئیران و ئەمریكا دا و ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگەی، هەموو پێدڤی ب ئێكگرتنا ناڤمالا كوردی دكەن».
ئەڤە د دەمەكێ دایە كو پەرلەمانێ كوردستانێ پشتی كۆمبوونا خۆ یا ئێكێ ل كانوونا ئێكێ یا 2024ێ، هێشتا ب شێوەیەكێ «ڤەكری» مایە و نەشیاینە پۆستێن سەرەكی یێن هەرێمێ ئێكلا بكەن، ئەڤ چەندە ژی بۆیە ئەگەرێ پەككەفتنا كارێن حوكمەتێ.

مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان، د كۆنگرەیەكێ رۆژنامەڤانی دا دوماهی هەلوەستێ پارتی دەربارەی رەوشا سیاسی یا هەرێمێ، پەیوەندییێن ل گەل ئالییان و كێشەیێن ل گەل حوكمەتا فیدرال ئێخستنە روو.
مەحموود محەمەد، پەیڤدارێ پارتی دیموكراتی كوردستان، راگەهاند، ئەو كێشەیێن ل گەل حوكمەتا فیدرال دا هەین ل گەل هەموو وان ئاستەنگێن دهێنە پێشییا هەرێمێ، بۆ دانوستاندن و ئاخفتن ل سەر كرنێ هاتینە هێلان. دوپات ژی كر، كو نوكە پارتی خودان بۆچوونەكا دیاركری و رۆهنە دەربارەی وان بابەتان.
ل دۆر سەرەدانا ئالیێن سیاسی، مەحموود محەمەدی ئاماژە ب وێ چەندێ كر، كو بەرنامەیەكێ بۆ سەرەدانان هەیە، وەك چەوا سەرۆك بارزانی بەری نوكە ئاماژە پێ دای، بڕیارە ددەمەكێ نێزیك یان چەند رۆژێن بهێت دا ئەو بەرنامە بهێتە بجهئینان.
دەربارەی پەیوەندییێن وان ل گەل ئێكەتییا نشتیمانییا كوردستانێ، ئاشكرا كر كو هەتا نوكە چو ژڤان بۆ كۆمبوونا ناڤبەرا هەردو ئالییان نەهاتییە دیاركرن. هەڤدەم باس ل سەرەدانا شاندێ پارتی بۆ دەڤ ئێكگرتوویا ئیسلامی كر و گۆت: «مە پشتەڤانییا دەستپێشخەرییا ئێكگرتوو كرییە و ئەم هەول ددەین هەموو ئالی، چ ئەوێن د دەسهەلاتێ دا یان ئۆپۆزسیۆن، خۆ ب بەرپرسیار بزانن بەرامبەر پاراستنا دەستكەفتان و هەرێما كوردستانێ».

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د سالڤەگەڕا دامەزراندنا ئێكەتییا نیشتیمانییا كوردستانێ دا، پەیامەكا پیرۆزباهیێ ئاراستەی بافل تالەبانی، سەركردایەتی و جەماوەرێ وی حزبێ كر و تێدا دوپاتی ل سەر گرنگییا تەبایی و پێكڤە كاركرنێ د ناڤبەرا هەموو ئالیێن سیاسی دا كر.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د پەیاما خۆ دا راگەهاند: «د سالڤەگەڕا دامەزراندنا ئێكەتییا نیشتیمانییا كوردستانێ دا، ب گەرمی پیرۆزباهیێ ل هەوەیێن بەرێز و سەركردایەتی و ئەندام و تەڤایا جەماوەرێ ئێكەتییا نیشتیمانییا كوردستانێ دكەم و هیڤییا سەركەفتنێ بۆ هەوە دخوازم».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دبێژیت، د ڤێ هەلكەفتێ دا پێگەهێ دیرۆكی، خەباتا خودێ ژێ رازی سەرۆك (مام جەلال) ی بلند د هەلسەنگینین و ب رێزڤە یادا وی دەكەینەڤە.
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب دیرۆكا وێ حزبێ كر و گۆت: «ئێكەتی كو دیرۆكەكا درێژا خەباتێ د پێخەمەت مافێن گەلێ كوردستانێ دا هەیە و د ڤێ رێكێ دا ب هزاران شەهید داینە، هەردەم خودان پێگەهەكێ گرنگ و كاریگەر بوویە د پرۆسەیا سیاسییا هەرێما كوردستان و ئیراقێ دا».
نێچیرڤان بارزانی د پەیاما خۆ دا رۆناهی ئێخستە سەر بارودۆخێ نوكە یێ هەرێما كوردستانێ و دوپات كر كو پتر ژ هەر دەمەكێ بەرپرسیارەتییا هەڤپشك، تەبایی و پێگڤەكاركرن د ناڤبەرا هەموو هێز و ئالیێن سیاسی دا پێدڤیۆە، داكو پێكڤە بشێین پاراستنێ ل قەوارەیێ دەستووریێ هەرێما كوردستانێ و مافێن گەلێ كوردستانێ بكەین».
د دوماهییا پەیاما خۆ دا، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ هیڤی خواست ئەڤ بهەلكەفتە ببیتە دەلیڤەیەكا نوو بۆ ب هێزكرنا ئێكڕیزییا نیشتیمانی و بالادەستكرنا زمانێ دیالۆگ و تێكگەهشتنێ، ئەو ژی د پێخەمەت چارەسەركرنا ئاریشەیان، ئارامی، گەشەپێدان و پاشەڕۆژەكا باشتر و هەژی بۆ گەلێ كوردستانێ.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ هەڤپەیمانییا عەزم د كۆمبۆنەكێ دا، رەوشا سیاسی یا ئیراقێ و پەیوەندیێن ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ گەنگەشە كرن.
ل رۆژا 1/6/2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل باژێڕێ هەولێرێ پێشوازی ل موسەننا سامەڕایی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا عەزم كر.
ل گۆرەی بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، د كۆمبۆنەكێ دا، رەوشا سیاسی یا وەلاتی، گرنگییا تەمامكرنا كابینەیا حوكمەتێ و پڕكرنا وەزارەتێن ڤالا، ل گەل پرسا هێلانا چەكی تنێ د دەستێ دەولەتێ دا، هاتنە باسكرن.
هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر پێدڤییا هەڤكاری و هەماهەنگیێ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا كر، ب جۆرەكێ خزمەتا بەرژەوەندییا گشتی و ئارامییا ئیراقێ بكەت.
پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا تەوەرەكێ دی یێ كۆمبۆنێ بوو، تێدا سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ هەڤپەیمانییا عەزم دوپاتی ل سەر پێدڤییا چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی یێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی دا كر، ب رێكا دیالۆگ و تێكگەهشتنێ، ب شێوازەكێ بەرژەوەندییا هەموویان و ئارامییا وەلاتی بپارێزیت.
هەر د وێ كۆمبۆنێ دا، دووماهی پێشهاتێن هەرێمی و رەوشا گشتی یا دەڤەرێ هاتنە بلسكرن.

ل رۆژا 1/6/2026، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل موسەننا سامەڕایی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا «عەزم» كر.
د دیدارێ دا، بیروڕا ل دۆر بارودۆخێ گشتی و دووماهی گوهۆڕین و پێشهاتێن پرۆسێسا سیاسی یا ئیراقێ هاتنە لێكگۆهارتن.
هەردوو ئالی هەڤڕا بوون ل سەر گرنگییا پشتەڤانیكرنا حوكمەتا فیدرالی ل سەر بنەمایێ خزمەتكرنا هەموو وەلاتییان و پێكهاتەیێن ئیراقێ، هەروەسا چارەسەركرنا كێشەیان ل گەل هەرێما كوردستانێ د چارچۆڤەیا رێزگرتنێ ل سیستەمێ فیدرالی و قەوارەیێ دەستووری یێ هەرێما كوردستانێ.

مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان، ب هەلكەفتا 51 سالییا دامەزراندنا ئێكەتییا نیشتمانییا كوردستانێ، پەیامەكا پیرۆزباهییێ ئاراستەی بافل جەلال تالەبانی و سەركردایەتییا وێ حزبی كر.
د ڤێ پەیامێ دا، مەكتەبا سیاسییا پارتی هیڤییا سەركەفتنێ بۆ هەموو كادر و ئەندام و ئالیگرێن ئێكەتیێ خواست، هەروەسا دوپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگی و تەباییێ د ناڤبەرا هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ دا كر، داكو ب شێوەیەكێ دروست كێشە و پرسێن چارەنڤیسساز بهێنە چارەسەركرن.
مەكتەبا سیاسییا پارتی د پەیامەكا خوە دا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو ئەركێ هەموو ئالییانە ب هەڤپشكی كار بكەن بۆ پاراستنا دەستكەفتێن نیشتمانی، بهێزكرنا دەزگەهێن فەرمی و پاراستنا قەوارەیێ دەستووری و سیاسی یێ هەرێما كوردستانێ وەكو ئەركەكێ سەرەكی د ڤێ قۆناغا هەستیار دا.
ئەڤ پیرۆزباهییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان د دەمەكی دایە كو بزاڤێن جدی هەنە بۆ نێزیكبوونا پارتی و ئێكەتیێ ژ پێخەمەت پێكئێنانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.

بڕیارە د دەمەكێ نێزیك دا، شاندێ دانوستاندكارێ پارتی دیموكراتی كوردستان دەست ب زنجیرەیەكا سەردانان بۆ لای هێز و ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ بكەت. ئەڤ لڤینا سیاسی ل سەر بنەمایێ دەسپێشخەرییا سەرۆك مەسعود بارزانی یە، ب مەرەما ئینانا هەموو ئالییان بۆ سەر مێزا دانوستاندنان و پێنگاڤهاڤێتن بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئێنانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ.
هیوا گەیلانی، ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان دیاركر كو ئەڤ بزاڤە د چارچۆڤەیا پەیامەكا نیشتمانی و نەتەوەیی دا دهێن، كو ژ سەرۆك بارزانی ڤە دەستپێكرییە.
گەیلانی هیڤیدارە كو هەموو ئالی ب گیانێ بەرپرسیارەتییا دیرۆكی بەرسڤا ڤێ دەسپێشخەریێ بدەن.
ژ ئالییەكێ دی ڤە، ئاماژێن سیاسی بەرەڤ نێزیكبوونا پارتی و ئێكەتیێ دچن. غازی عەلی، ئەندامێ سەركردایەتییا ئێكگرتوویا ئیسلامییا كوردستانێ، ئاشكەرا كر كو ئەگەرێ وێ چەندێ هەیە ل حەفتییا بهێت پارتی وئێكەتی بۆ گەهشتن ب رێككەفتنەكێ دەست ب دانوستاندنان بكەن. ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو د سەرەدانێن ئەمیندارێ گشتی یێ ئێكگرتووی دا بۆ لای هەردو ئالییان، هەردو حزبان بەرهەڤییا خوە بۆ نێزیكبوون و تێكگەهشتنێ دەربڕییە.