فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كۆمەكا داتا و پێزانینان ل دۆر دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكرن و حوكمەتا ئیراقێ ب ( گوهۆڕینا دیموگرافی و ب ئەرەبكرن) تۆمەتبار دكەت. سەرۆكێ دەستەیا دەڤەرێن كوردستانێ ژی دبێژیت: ل وان دەڤەران ڕێژەیا كوردان ب شێوەیەكێ مەترسیدار هاتیە خوار.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان، ل ڕۆژا شەمبیێ 21/2/2026، ڕاپۆرتەك ب ناڤونیشان (بەلگەنامە و پێزانینێن تایبەت ب مادەیا 140 یا دەستوورێ ئیراقا فیدرال) بەلاڤكر و تێدا چەندین داتابەرچاڤكرن.
د ڕاپۆرتێدا ئاماژە ب وێ چەندێ هاتیە كرن، ل سالێن 2005 بۆ 2025، زێدەتر ژ دو ترلیۆن دینار بۆ بجهئینانا مادەیا 140 هاتینە تەرخانكرن و نەهاتە بجهئینان.
دەهان پۆست ژ كوردان هاتینە وەرگرتن
فەرمانگەها ناڤبری دبێژیت» پشتی 16 ئۆكتۆبەرا سالا 2017، سیاسەتا ب ئەرەبكرنێ ب چاڤدێرییا ئیدارەیا سەپاندیێ باژێڕان دەستپێكر و گوهۆڕینێن مەزن د پۆستێن كارگێریدا هاتنە كرن و دەهان پۆستێن بلند ژ كوردان هاتنە ستاندن».
د ڕاپۆرتا فەرمانگەها میدیا و پێزانینان دەڤەرێن دناڤا مادەیا 140 هاتینە دیاركرن كو ئەڤەنە:
-كەركووك: سەنتەرێ باژێڕی و هەموو قەزا و ناحیێن وێ ڤەدگریت.
-نەینەوا: قەزا شنگالێ، قەزا حەمدانیە، قەزا شێخان، قەزا مەخموور، قەزا زوممار، قەزا تلكێف، ناحیا بەعشیقە، ناحیە قەحتانیە، ناحیە ڕەبیعە) ڤەدگریت.
-دیالا: قەزا خانەقین و ناحیێن وێ گولالە، سەعدیە، مەیدان، قۆرەتوو، قەزا قەرەتەپە، قەزا شارەبان و ناحیێن وێ، قەزا بەلەدروز و ناحیا مەندلی ڤەدگریت.
-سەلاحەدین: دووزخورماتوو، ئامرلی، سلێمان بەگ ڤەدگریت.
-واست: قەزا بەدرە و ناحیا جەسان ڤەدگریت.
-ل هەرێما كوردستانێ ژی چەمچەمال، ئاكرێ، فەیدیێ، كفری و كەلار هەنە.
11 هزار دۆسێ هاتینە ئێكلاكرن
د پشكەكا دیدا فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ئاماژەكر، بۆ هەلوەشاندنا گرێبەستێن چاندنێ و بڕیارێن جڤاتا سەركردایەتییا شۆڕشێ یا هەلوەشیای (دەستهەلاتا بەرێ یا ئیراقێ)، بڕیارێن حوكمەتا ئیراقێ و (قانوونا هەلوەشاندنا بڕیارێن جڤاتا بلند یا شۆڕشێ یا ڕژێما بەعس) بۆ زڤڕاندنا مولك و مالی بۆ خودانێن وان یێن ڕەسەن نەهاتینە بجهئینان.
ب گۆرەی فەرمانگەها میدیا و پێزانینان، ژ سالا 2012 و وێڤە 118 هزار دۆسێ ل پارێوگەهێن كەكووك، دیالا، نەینەوا، سەلاحەدین هاتینە ئێكلاكرن و قەرەبوویا دەربەدەران و هاوردەكریان هاتیە كرن.
ڕاپۆرتا ناڤبری ئاماژكر» ل كەركووك، خانەقین و گولالە 11 هزار و 800 دۆنەمێن ئەردی (ل دووڤ بڕیارێن 29 و 30 یێن سالا 2012) هاتینە زڤڕاندن بۆ خودانێن وان یێن ڕاستەقینە پشتی هەلوەشاندنا گرێبەستێن چاندنێ».
د پشكەكا دی یا پێزانینێن وێ فەرمانگەها حوكمەتا هەرێمێ دا هاتیە» ل كەركووك، خانەقین و گولالە دۆسێیێن 48 هزار خانییان هاتینە ئێكلاكرن.
گوهۆڕینا دیموگرافی
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێمێ باس ل گوهۆڕینا سینوورێ دیموگرافی یێن یەكەیێن كارگێڕی ل كەركووك، خانەقین، گولالە و شنگال كریە و ڕاگەهاند» دەربەدەركرنا ئاكنجییان و ئینانا ئەرەبێن هاوردە زێدەكرنا هەژمارا ئەرەبا و كێمكرنا هەژمارا كوردان ئەنجامدایە».
پشتی ڕوودانێن 16 ئۆكتۆبەرا 2017
د وێ ڕاپۆرتێدا هاتیە» ل 16 ئۆكتۆبەرا سالا 2017 حوكمەتا ئیراقێ هزرا سەپاندنا هێزێ بێی پێرابوونێن قانوونی وبەرۆڤاژی دەستووری بكارئینا، كو ل مادەیا 13 ژ دەستووری هاتیە( لەشكر نابیتە ئامرازەكێ سەركوتكەرێ گەلێ ئیراقێ). حوكمەتا ئیراقێ ب لڤینا هێزێن لەشكری و حەشدا شەعبی، هێرش كرە سەر دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر و داگیركرن. ژ ئەگەرێ وێ چەندێ جارەكادی سەدان هزار كەس ژ خەلكێ ڕەسەنێ وان دەڤەران ئاوارەبوون و تاوانێن شەڕی و دژی مرۆڤایەتیێ بەرامبەر خەلكێ وان دەڤەران ب تایبەت كەركووكێ و خورماتوو هاتنە ئەنجامدان، ژ ئەگەرێ وان ڕوودانان ژی جارەكادی دی پرۆسەیا ب ئەرەبكرنێ ل وان دەڤەران دەستپێكر.
ب گۆرەی ڕاپۆرتێ، پشتی 16 ئۆكتۆبەرا 2017 ئەڤ كارە هاتنە ڕوودان:
-پێدانا گرێبەستێن چاندنێ ب ئەرەبێن هاوردە و دەست ب سەر داگرتنا زەڤیێن وەلاتییان.
-كێمكرنا پشكداریپێكرنا كوردان د دامودوزگەهێن حكومی یێن وان دەڤەران و گوهۆڕینا سینۆرێ یەكەیێن كارگێڕی.
-دەست ب سەرداگرتنا سێكتەرێن ئابۆری و دەست ب سەرداگرتنا زەڤیێن پەترۆلی ل وان دەڤەران، ژ ئالیێ حوكمەتا ئیراقێ ڤە.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان دیاركر ژی» پشتی هێرشێن لەشكرێ ئیراقێ و حەشدا شەعبی، ب ئەرەبكرنێ ل پارێزگەها كەركووكێ و دەڤەرێن دی دەستپێكر. هەر ژ دەستپێكا داگیركرنێ پترییا پۆستێن ئیداری ل دەڤەرێن كوردستانێ ب تایبەت كەركووك، خورماتوو، خانەقین و شنگال، ژ كوردان هاتنە ستاندن و خەلكێ ئەرەب و توركمان ل شوونا وان هاتنە دانان، دیارترین ئەو كارە ژی لادانا پارێزگەرێ كەركووكێ بوو، ب شێوەیەكێ گشتی ل كەركووكێ 10 پۆستێن ئیداری، ل زوممار چار پۆست، ل دووزخورماتوو 10 پۆست و ل شنگالێ چار پۆستێن ئیداری ژ كوردان هاتنە ستاندن و خەلكێ ئەرەب و توركمان ل جهێن وان هاتنە دانان».
د پشكەكا دی یا ڕاپۆرتێدا باس ل ئاكنجیێن وان دەڤەران هاتیە كرن و هاتیە ڕاگەهاندن» پشتی 16 ئۆكتۆبەرا 2017 ب ساناهی ئێخستنا كاری بۆ ئەرەبێن هاوردە هاتیە كرن ژ ڤەگوهاتسنا ناسنامە، فۆرما ئاهێن خوارنی، كارتا پێزانینان و پێدانا پالپشتیێ بۆ ئاكنجیبوونێ، بێی زڤڕین بۆ تۆمارا نفووسا 1957 و بڕیارێن تایبەت ب دەڤەرێن سینۆرێ مادەیا 140، هەروەسا ل وی وەختێ پارێزگەرێ سەپاندیێ كەركووكێ ب كریار دەست بجهئینانا سیاسەتا ب ئەرەبكرنێ و ڤەگەڕاندنا وان ئەرەبان كر كو پێشتر ڕژێما بەرێ ئیمتیازات و زەڤی پێدابوون (خودانێن ڕەسەنێن زەڤییان پترییا وان كورد بوون و هندەك توركمان بوون). هەروەسا هێزێن لەشكرێ ئیراقێ و حەشدا شەعبی پشكەك بوون ژ بجهئینانا سیاسەتا وی وەختی یا پارێزگەرێ كەركووكێ بۆ ب ئەرەبكرنا دەڤەرێ».

ل رۆژا چارشەمبی 18/2/2026، سەرۆك بارزانی ب هەلكەفتا سالڤەگەرا 73 یا دامەزراندنا ئێكەتییا قوتابییان و لاوێن دیموكراتا كوردستانێ پەیامەكا پیرۆزباهیێ بەلاڤكر و تێدا ڕۆلێ دیرۆكیێ وێ ڕێكخراوێ د قووناغێن جودا جودا یێن خەباتا ڕزگاریخوازییا گەلێ كوردستانێ بلند هەلسەنگاند.
سەرۆك بارزانی د پەیامەكێدا گەرمترین پیرۆزباهی ئاراستەی سكرتێر و ئەندامێن سەركرتارییەتێ و هەموو قوتابی و لاوێن كوردستانێ كر و هیڤییا سەركەفتنێ و بەردەوامیێ بۆ خواست.
د پشكەكا پەیاما خوە دا، سەرۆك بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ دا، ئێكەتییا قوتابی و لاوێن دیموكراتا كوردستان د شۆڕشێن ئیلۆن و گۆلانێ و سەرهلدانێ و قووناغێن دیدا، ببوو جهێ پەروەردەكرنا خەباتكەر و نیشتمانپەروەر و كادرێن خودان شیان. هەروەسا دوپاتی ل وێ چەندێ كر، ڕۆلێ وان یێ هەژی بوو د پشتەڤانیكرنا پێشمەرگەی و خەباتا بزاڤا ڕزگاریخوازا كوردستانێ دا و قوربانی داینە.
سەرۆك بارزانی ڕاگەهاند ژی» ئەركێ ڕێكخراوا قوتابییان ولاوان ل هەموو ڕەوش و قووناغەكێدا پێگیری بهایێن بلند یێن ڕێبازا كوردایەتیێ بن و ب ڕێكا بەلاڤكرنا هشیارییا نیشتمانی و باوەری ب خوەبوونا نەتەوەیی دناڤ جڤاكیدا، خزمەتا ئارمانجێن بلند یێن گەلێ كوردستانێ بكەن».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل گەل كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ كۆمبوو و دوپاتی ل پێشڤەبرنا هەڤبەندییان كر، هەردو ئالی هەڤڕابوون كو بەرژەوەندی و بهایێن هەڤپشك ئەمریكا و ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ گرێددەت.
ل ڕۆژا چارشەمبێ 18/2/2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل جۆشوا هاریس، كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ كر.
سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكر» د كۆمبوونەكێدا هەڤبەندیێن ئەمریكا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، دوماهی پێشهاتێن پرۆسەیا سیاسی و ڕەوشا ناڤخوەیا هەرێما كوردستانێ هاتنە گەنگەشەكرن».
هەردو ئالی هەڤڕابوون بەرژەوەندی و بهایێن هەڤپشك، ئەمریكا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ گرێددەت، هەر د ڤی چارچۆڤەیدا هەردو ئالییان باس ل وارێن هاریكارییا د ناڤبەرا واندا كر.
تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ تایبەت بوو ب هەڤبەندیێن هەولێرێ و بەغدایێ، رەوشا دەڤەرێ و گرنگییا ئێكدەنگییا ئالیێن كوردستانی ل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ.

سەرۆك بارزانی، ب هەلكەفتا هەلبژارتنا دانا ئەحمەد مەجید، وەك ڕێكخەرێ گشتیێ بزاڤا گۆڕان، د پەیامەكێدا پیرۆزباهی ئاراستەی ناڤبری كر و هیڤی خواست هەلبژارتنا سەركردایەتییا نوو یا بزاڤا گۆڕان، خزمەتا پرۆسەیا سیاسی و بەرژەوەندیێن بلند یێن گەلێ كوردستانێ بكەت.
سەرۆك بارزانی، د پەیاما خوەدا پیرۆزباهی ل دانا ئەحمەد مەجید كر، ب هەلكەفتا هەلبژارتنا وی وەك ڕێكخەرێ گشتیێ بزاڤا گۆڕان، هەروەسا پیرۆزباهییا هەلبژارتنا ئەندامێن جڤاتا نیشتمانییا بزاڤێ، ل دانا ئەحمەد مەجید، ئەندانێن جڤاتا نیشتمانی، هەموو ئەندام و لایەنگرێن بزاڤێ كر.
سەرۆك بارزانی هیڤی خواست، هەلبژارتنا سەركردایەتییا نوو یا بزاڤا گۆڕان خزمەتا پرۆسەیا سیاسی و بەرژەوەندیێن بلند یێن گەلێ كوردستانێ و تەباییێ د ناڤبەرا ئالیێن سیاسیدا بكەت.

ل ڕۆژا چارشەمبی 18/2/2026، سەرۆك مەسعود بارزانی ل پیرمام پێشوازی ل جۆشوا هاریس، كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ كر.
بارەگەهێ بارزانی د بەیاننامەیەكێدا بەلاڤكر» د دیدارەكێدا جۆشوا هاریس دوپاتی ل وێ چەندێ كر، ئەمریكا پشتەڤانیێ ل هەرێما كوردستانێ دكەت د چارچۆڤەیێ ئیراقێدا و هەروەسا ب چاڤێ ڕێزێ ل ڕۆلێ سەرۆك بارزانی د پرۆسەیا سیاسییا ئیراقێدا، هەر ژ 2003 هەتا نوكە و ل پاشەڕۆژا پرۆسەیا سیاسییا ئیراقێدا ژی، دنێڕیت. هەروەسا ئەوژی بەرچاڤكر كو ئەمریكا دخوازیت هەڤپشكییەكا ستراتیژی ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ هەبیت و پێدڤییە ئیراق خودانا بڕیارا خوە بیت و بەرژەوەندیێن وێ ل سەر بەرژەوەندیێن دی بیت بۆ وێ چەندێ ئەمریكا بشێت هەڤبەندیێن خوە ل گەل ئیراقێ پێشڤەببەت».
بارەگەهێ بارزانی دیاركر ژی» هەر د وێ دێدارێدا سەرۆك بارزانی دوپاتكر كو هەردەم خوازیارێن وێ چەندێ بوون ل ئیراقێ قانوون و دەستوور بالادەست بن و هەڤپشكی و هەڤسەنگی و لهەڤكرن بنەمایێن سەرەكی یێن هەڤبەندیێن هەرێما كوردستانێ و بەغدایێ بن. ب گرنگی ژی زانی د حوكمەتا داهاتی یا ئیراقێدا ئەو هەرسێ بنەمایە ل بەرچاڤ بهێنە وەرگرتن و دەستوور بهێتە بجهئینان و دوماهی ب وێ ڕەفتارا بهێتە كرن كو ل گەل مللەتێ كوردستانێ ل دۆر بابەتێ بودجەی و بابەتێن دی».
بارەگەهێ بارزانی ڕۆهنكر ژی» سەرۆك بارزانی ئەوژی بەرچاڤكر كو پێدڤییە ئیراق خودانا بڕیارا خوە بیت و هەڤبەندییەكا هەڤسەنگ ل گەل جیرانێن خوە هەبیت».
ڕەوشا سووریێ و پرۆسەیا سیاسی ل هەرێما كوردستانێ تەوەرێن دی یێ دیدارێ بوون.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل جۆشوا هاریس، كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ كر.
سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكر» د كۆمبوونەكێدا هەڤبەندیێن ئەمریكا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، دووماهی پێشهاتێن پرۆسەیا سیاسی و ڕەوشا ناڤخوەییا هەرێما كوردستانێ هاتنە گەنگەشەكرن».
سەرۆكاتییا هەرێمێ دیاركر ژی» هەردو ئالی هەڤڕابوون كو بەرژەوەندی و بهایێن هەڤپشك، ئەمریكا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ڤە گرێددەت، هەر د ڤی چارچۆڤەیدا باس ل وارێن هاریكاریێ د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا هاتە كرن».
تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ تایبەت بوو ب هەڤبەندیێن هەولێرێ و بەغدایێ، ڕەوشا دەڤەرێ و گرنگییا ئێكدەنگییا ئالیێن كوردستانێ ل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ.

ل ڕۆژا چارشەمبی 18/2026، مەسرور بارزانی، جێگرێ سەرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان، ب هەلكەفتا سالڤەگەرا دامەزراندنا ئێكەییا قوتابییان و لاوێن دیموكراتا كوردستانێ، سەرەدانا مەكتەبا سكرتارییەتا وێ ڕێكخراوێ كر و ژ ئالیێ سكرتێر و ئەندامێن سكرتارییەتێ پێشوازی لێ هاتە كرن.
جێگرێ سەرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان د پەیڤەكێدا ب هەلكەفتا سالڤەگەڕا 73 وێ ڕێكخراوێ، پیرۆزباهییەكا گەرم ل سكرتێر و ئەندامێن مەكتەبا سكرتارییەت و هەموو ئەندامێن ئێكەتییا قوتابییان و لاوێن دیموكراتا كوردستانێ كر.
مەسرور بارزانی دیاركر» ئەندامێن ڤێ ڕێكخراوێ، هەردەم سەلماندییە كەرەستەیێن مەزن یێن پارتی نە و ئەڤ ڕێكخراوا خەباتكەر، بنگەهەك بوو بۆ پێگەهاندنا پترییا سەركردەیێن پارتی و ڕۆلەكێ كاریگەر هەبوویە د بزاڤا ڕزگاریخوازا گەلێ كوردستانێدا و بەرگریكرنێ ژ مافێن خەلكێ كوردستانێ».
جێگرێ سەرۆكێ پارتی دیموكراتی كوردستان هەروەسا گوت» هیڤیدارین ل سەردەمێ نوكە ژی دا، ئێكەتییا قوتابییان و لاوێن دیموكراتا كوردستانێ، ڕۆلەكێ كاریگەر هەبیت د پێگەهاندنا گەنجێن مە و پێشڤەبرنا هشیارییا نەتەوەیی و هزرا نیشتمانپەروەریێ دناڤ لاوان و قوتابیێن كوردستانێدا».

فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، زێدەكرنا بڕگەیەكێ بۆ بەرنامەیێ كارێ كۆمبوونا ڕۆژا سێشەمبییا بۆری ب بنپێكرنا ئاشكرا یا دەستووری و مادەیێن پەیڕەوێ ناڤخوە هەژمارت. هەروەسا فراكسیۆنا پارتی راگەهاند ژی كو ئەو پێنگاڤە دژی پرەنسیپێ كۆدەنگییەكا سیاسی و ب تمامێ ڕەت دكەین.
فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د بەیاننامەیەكێدا نەڕازیبوونا خوە یا توند بەرانبەر ب شێوەیی بڕێڤەچوونا كۆمبوونا ڕۆژا سێشەمبییا بۆری یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دیاركر و دوپاتكر كو شێوازێ زێدەكرنا بڕگەیان بۆ بەرنامەیێ كارێ جڤاتێ ب ڕۆهنی بەرۆڤاژی بڕگەیێن مادەیێ (37/دو) ژ پەیڕەوێ ناڤخوەیێ جڤاتا نوونەرایە.
فراكسیۆنا پارتی ئەو پێنگاڤە ب بنپێكرنەكا ئاشكرا یا دەستووری و لێدان ل كۆدەنگییا سیاسی د ناڤبەرا پێكهاتەیاندا هەژمارت.
د پشكەكا دی یا بەیاننامەیا فراكسیۆنا پارتی دا هاتیە» ڕەتكرنا ئێكجارییا خوە بۆ وێ بنپێكرنێ ڕادگەهینین كو بوویە ئەگەرێ تێكدانا ڕێككەفتنێن سیاسی، ئەڤە ژی دژی پرەنسیپێ كۆدەنگیێ و هەڤسەنگیێیە د پرسا ئێكلاكرن و دانانا پۆستێن بلند یێن دەولەتێدا».
فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، ڕەخنەیا توند ل شێوازێ بڕێڤەبرنا كۆمبوونا جڤاتا نوونەران ژ ئالیێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران ڤە گرت و هۆشداریدا ژ دوبارەبوونا وێ شێوازێ كاركرنێ.
هەڤدەم فراكسیۆنا پارتی دوپاتكر» ئاڤەدانكرنا دەولەتێ ب ڕێكا قۆرخكرنا بڕیاران و پشت گوه هاڤێتنا مافێن پێكهاتەیان، ب دەستڤەناهێت».

جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ب توندی دژی شێوازێ دەنگدانێ ل سەر پۆستێ سوپاسالارێ لەشكرێ ئیراقێ ڕاوەسا و ب بنپێكرنەكا دیار یا دەستووری هەژمارت و راگەهاند كو سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بێی رێككەفتنا پێشوەخت و ب لەزەكا گومانلێكری ئەو پۆستە ئێكلاكر كوئەو پۆستە دهێتە هەژمارتن بەهرا كوردان.
فەرهاد ئەمین ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د بەیاننامەیەكێدا ب توندێ دژی شێوازێ بڕێڤەچوونا ڕوونشتنا ڕۆژا سێشەمبی یا جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕاوەستا و راگەهاند» دەربازكرنا پۆستێ سوپاسالاری ب وی شێوەی بنپێكرنەكا دیارە و دێ پەنایێ بۆ دادگەهێ بەین».
د بەیاننامەیا جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێدا هاتیە» سەرەرای ڕەوشا دژوار یا ئیراق و دەڤەر تێدا دەرباز دبیت، سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ پێنگاڤەك هاڤێت كو دێ ڕەوشێ زێدەتر ئالۆزكەت، ئەوژی ب لەزكرنەكا گومانلێكری د دەنگدانێ ل سەر هندەك پلەیێن تایبەت».
جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د بەیاننامەیا خوە دا ئاشكرا كر» بەری ڕوونشتنا ڕۆژا سێشەمبی 17/2/2026، سەرۆكاتییا جڤاتا نوونەران كۆمبوو و رێككەفتن هاتە كرن ل سەر وێ چەندێ بەرنامەیێ كاری تنێ تایبەت بیت ب ڕاستڤەكرنا پەیڕەوێ ناڤخوە و ئێكگرتنا لژنەیێن جڤاتا نوونەران، بەلێ مخابن بێی رێككەفتن بڕگەیەكا دی هاتە زێدەكرن و ب شێوەیەكێ ب لەز دەنگ ل سەر پۆستێن هەستیار هاتە دان، ژ وان ژی پۆستێ سوپاسالارێ لەشكرێ ئیراقێ، كو ئەڤێ چەندێ ژی گۆمانەكا مەزن ل دەف مە و پێكهاتەیان دروستكر».
فەرهاد ئەترووشی ئەڤ پێنگاڤا سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ب « بنپێكرنا ئاشكرا یا مادەیا 9 ژ دەستوورێ ئیراقێ و مادەیا 37 ژ پەیڕەوێ ناڤخوەیێ جڤاتا نوونەران» هەژمارت و ب لێدانا پرەنسیپێ هەڤپشكییا نیشتمانی و هەڤسەنگیێ و لهەڤكرنا سیاسی دزانیت كو ب هیچ شێوەیەكی یا قەبوولكری نینە.
جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ هۆشداریدا و گوت» ژ ئالیێ مەڤە ئەڤ دەنگدانە هیچ شوونوارەكێ قانوونی و ئیداری لێ پەیدا نابیت و دێ هەموو پێرابوونێن قانوونی و دەستووری وەرگرین، ژ وان ژی پەنابرن بۆ دادگەهێ».
ئەڤە د وەختەكیدایە، عەبدولئەمیر یارەللا پێشتر ب وەكالەت پۆستێ سوپاسالارێ لەشكرێ ئیراقێ وەرگرتبوو و ل ڕۆژا سێشەمبییا بۆری ب سوپاسالارێ لەشكرێ ئیراقێ هاتە هەلبژارتن، د وەختەكیدا ئەو پۆستە بەهرا كوردایە».
هەروەسا شاخەوان عەبدوللا، سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د كۆنگرەیەكێ ڕۆژنامەڤانیدا راگەهاند» وەرگرتنا پۆستێ سوپاسالارێ لەشكرێ ئیراقێ ژ كوردان دەستپێكەكا گەلەك خرابە و ئەوا سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ئەنجامدای بنپێكرنا دەستوورییە».

بەرپرسەکێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ دیار کر، ب چاڤدێریا ئەمریکا و ئێکەتیا ئۆرۆپا دێ دستوورەک نوو بۆ سووریێ هێتە ئامادەکرن و کورد دێ د ئامادەکرنا دستوورێ نوو دا پشکدار بن و د دەمەکێ نێزیک دا گوهۆڕینێن باش دێ ل سووریێ روو دەن.

ئیلهام ئەحمەد بەرپرسا پەیوەندیێن دەرڤە یا رێڤەبەریا خوەسەر یا رۆژئاڤایێ کوردستانێ دیار کر، ئەمریکا و وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا پشتەڤانیێ ل مافێن گەلێ کورد ل سووریێ دکەن و نها کار بۆ سیستەمەک نوو ل سووریێ دهێتە کرن و گۆت: (راستە د رێککەفتنا نوو یا د ناڤبەرا شامێ و هەسەدێ دا بەحسێ رێڤەبەریا خوەسەر نەهاتیە کرن، لێ هەموو سازیێن رێڤەبەریا خوەسەر دێ مینن و دێ خزمەتا وەلاتیان کەن، هێزێن سەربازی دێ بنە پشکەک ژ وەزارەتا بەرگریێ یا سووریێ و هێزێن دی یێن ئێمناهیێ ژی بێگومان دێ بنە پشکەک ژ وەزارەتا ناڤخوە یا سووریێ و دێ وەسا ژی دەڤەرێن کوردی هێنە پاراستن).
ناڤهاتیێ ئەو یەک ژی دیار کر، نها هەبوونا کوردان ب فەرمی ل سووریێ هاتیە قەبوول کرن و ئەو یەک ژی بێگومان پێگاڤەک گەلەک باشە، وەکو کوردێن سووریێ تشتێ نها وان بدەستڤەئیناینە بێگومان د ئاستێ داخوازیێن خەلکی دا نینن، لێ رێککەفتنا ڤێ دووماهیێ هاتیە کرن تشتەک باشە و دێ کار بۆ دەستکەفتیێن زێدەتر ژی ل سووریێ بۆ کوردان هێتە کرن و گۆت: (نها پشتەڤانیا ئەمریکا و وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا بۆ رۆژئاڤایێ کوردستانێ گەلەک گرنگە، د کۆمبوونێن ل کۆنفرانسێ میونشنێ دا ئەو یەک دیار بوو کو پشتەڤانیەکا باش بۆ مافێن کوردان هەیە، بێگومان دانوستاندنێن ل گەل شامێ ژی دێ بەردەوام بن).
ئیلهام ئەحمەد ئەو یەک ژی دیار کر، وەکو کوردێن سووریێ وان دڤێت دەڤەرێن خوە برێڤە ببەن، ئانکو کوردان دڤێت خوە برێڤە ببەن، ژ ئالیێ شامێ ڤە هەتا نها ژی رێڤەبەریا خوەسەر یان ژی سیستەمەک فیدرالی نەهاتیە قەبوول کرن، لێ کار دهێتە کرن و پێشڤەچوونێن باش ژی هەنە و گۆت: (کورد دێ وەکو پشکەک ژ دەولەتا سووریێ مینن، لێ دڤێت سیستەمێ رێڤەبەریێ ل سووریێ بهێتە گوهۆڕین، مە بەری نها ژی گەلەک جاران دیار کریە کو دڤێت سیستەمێ سووریێ ببیتە نە ناڤەندی، هەتا نها ژی شامێ ئەو یەک قەبوول نەکریە، لێ هەلوەستێ شامێ ژی وەکو بەری نها نینە و هەلوەستێ وان ژی هاتیە گوهۆڕین، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی ئەم گەشبینین دێ گوهۆڕینێن گەلەک باش ل سووریێ روو دەن).
بەرپرسا پەیوەندیێن دەرڤە یا رێڤەبەریا خوەسەر یا رۆژئاڤایێ کوردستانێ ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی کر، مە بەری نها گەلەک جاران دیار کریە، کو پێدڤیا سووریێ ب دستوورەک نوو و دیموکراتی هەیە و د کۆمبوونێن ل ئەلمانیا دا ژی ئەو یەک ب رەنگەکێ ئاشکرا هاتە بەحس کرن، ئەمریکا و وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا ژی پشتەڤانیێ ل سووریایەک دیموکراتی دکەن، کو تێدا مافێن گەلێ کورد و هەموو پێکهاتەیێن دی پاراستی بن و گۆت: (دێ دستوورەک نوو بۆ سووریێ هێتە ئامادە کرن، کورد دێ د ئامادەکرنا دستوورێ نوو یێ سووریێ دا پشکدار بن، بێگومان دڤێت هەموو مافێن گەلێ کورد و پێکهاتەیێن دی یێن ل سووریێ د دستوورێ نوو دا بهێنە گەرەنتیکرن، هەتا ئەو یەک نەهێتە کرن بێگومان ئالۆزیێن ل سووریێ دێ بەردەوام بن و ئەو یەک د بەرژەوەندیا چو ئالیەکێ دا نینە و ئەمریکی ژی دخوازن ئالۆزیێن هەی چارەسەر بن).
ناڤهاتیێ د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا بەحسێ رۆلێ مەزلوم عەبدی فەرماندارێ گشتی یێ هێزێن سووریا دیموکرات ژی کر و دیار کر، بەرپرسێن سووریێ داخواز کرن کو مەزلوم عەبدی پۆستێن بلند ل شامێ وەربگریت، لێ مەزلوم عەبدی ب رەنگەکێ ئاشکرا دیار کر وی نەڤێت چو پۆستێن بلند ل سووریێ وەربگریت، بەلکو وی دڤێت ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ بمینیت و خزمەتا خەلکێ خوە بکەت.
ل دۆر پەیوەندیێن وان ل گەل تورکیا ژی ئیلهام ئەحمەد دیار کر، پەیوەندیێن وان ل گەل تورکیا هەنە، بەری نها ژی وان گەلەک جاران دیار کرینە، کو دخوازن پەیوەندیێن خوە ل گەل تورکیا باش بکەن، نها ژی پەیوەندی هەنە و دانوستاندن ژی ل گەل تورکیا هەنە، تورکیا ل دژی رێککەفتنا ڤێ دووماهیێ نینە و گۆت: (بەرپرسێن تورکیا ژی باش دزانن هەتا کورد ل سووریێ نەگەهنە مافێن خوە دێ رەوشا سووریێ هەر یا ئالۆز بیت و ئەو یەک د بەرژەوەندیا تورکیا دا نینە و بۆ تورکیا ژی باشترە ل سووریێ ببیتە فاکتەرێ ئارامیێ).
ناڤهاتیێ د دووماهیا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی نەڤەشارت نها ئەو کار بۆ ڤێ یەکێ دکەن دا هەموو ئاوارە ڤەگەرنە ڤە دەڤەرێن خوە ب تایبەتی ژی ئاوارەیێن ل عەفرینێ و گرێ سپی، حوکمەتا سووریێ ژی سۆز دایە بۆ ڤەگەرا ئاوارەیان هاریکار بیت.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل میۆنشنێ ل ئەلمانیا راگەهاند: هەموو وەلات دخوازن هەرێما كوردستانەكا ب هێز د چارچۆڤەیێ ئیراقا فیدرال دا هەبیت.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل دوماهێ رۆژا كۆنفرانسێ ئاسایشێ ل میۆنشن ل ئەلمانیا د كۆنگرەیەكێ رۆژنامەڤانیدا باسێ پرسێن رۆژەڤێ یێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ كر.
ل دۆر رۆلێ هەرێما كوردستانێ ل دەڤەرێ، نێچیرڤان بارزانی گوت» هەموو وەلات دخوازن هەرێما كوردستانەكا ب هێز د چارچۆڤەیێ ئیراقا فیدرال دا هەبیت و ئەم دێ فاكتەرێ سەرەكیێ ئارامیێ بین ل دەڤەرێ».
ل دۆر پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ راگەهاند» ئەوا د شیانێن مە دا بیت بۆ پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ دێ كەین».
نێچیرڤان بارزانی باسێ كۆمبوونا سەرۆك بارزانی و بافل تالەبانی كر و گوت» كۆمبوونا سەرۆك بارزانی و كاك بافل تالەبانی گەلەك یا ئەرێنی بوو» هەروەسا دیاركر» ئەو كۆمبوون دەستپێكەكا گەلەك باش بوو».
بابەتێ پرۆسەیا چارەسەریێ ل توركیا و باكوورێ كوردستانێ پرسیارەكا دی بوو ژ سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ هاتیە كرن و د بەرسڤێدا ئاماژە ب وێ چەندێ كر» بابەت گەلەك یێ جدییە، راستە هندەك ئاستەنگ هەنە بەلێ ئەرێنییە».
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب رۆلێ پەكەكێ د پرۆسەیێ دا كر و گوت» دڤێت پەكەكە ل دووڤ داخوازیێن عەبدوللا ئۆجەلان بچیت».
ل دۆر رێككەفتنا دیمەشقێ و هەسەدە، نێچیرڤان بارزانی دیاركر» ب گۆرەی رەوشا دەڤەرێ ئەو رێككەفتن یا
گونجایە و گرنگ ئەوە نوكە ئەو رێككەفتن بهێتە بجهئینان و شێوازێ بجهئینانێ دێ بۆ وان هەردو ئالیێن گرێدای رێككەفتنێ هێلن» .
رۆهنكر ژی» نیازەك هەیە بۆ چارەسەركرنا كێشەیان د ناڤبەرا دیمەشقێ و كوردان دا. ئەم ژی دێ هاریكار بین بۆ وێ چەندێ بگەهنە چارەسەریێ».