كنعان بلیج
وەرگێڕان:
محسن عەبدولڕەحمان
ل وی گوندی ئەوێ ل سەر دەریایەکا پیترۆلێ دنڤست، چ کەسێ نەدزانی كا بۆچی پیترۆل د بن پێیێن وان ڕا دەرباز دبوو، بەس خێر و خۆشی دەرباز نەدبوون.
بۆریێن پیترۆلێ د ناڤ گوندی ڕا وەکی مارەکێ رەشێ درێژ دەرباز دبوون، ژ جهەکێ درێژ دبوو كو زارۆكان نەدزانی كا كیرێیە، بۆ جهەکێ دویرتر كو هەژاران نەدزانی كا ل كیرێیە، خەلكێ گوندی د شەڤێ دا دەنگێ هڕهڕا وێ دبهیست، و وەسا دزانی كو ئەرد بێهنا خۆ دهەلکێشیت.
سێ زارۆک هەبوون: ئازاد، دلشاد، و شیرین.
هەر سپێدەهیەکێ ب پێیان دچوونە خواندنگەهێ، رۆژانە د سەر وێ بۆریا درێژ ڕا دچوون ئەوا گوند دکرە دو كەر، رێك بۆ وان نە یا ب ترسبوو؛ چونكو ئەو ل سەر راهاتبوون، هەر وەسا كو ب زەڤیێن هشک و خانیێن هەریێ و ب دێمێن مه‌زنان یێن کێم پشکوڕین راهاتبوون.
ئەو هند هەژاربوون كو بەنیشت بۆ وان تشتەکێ زێدەهی بوو و ب كێر زارۆکێن گوندێ وان ناهێت.
رۆژەکێ ژ رۆژان، ئازادی پارچەکا بچویک یا پیترۆلا خاڤ ل نێزیكی بۆریێ دیت.
بلندکرە بەر رۆناهیێ و د ناڤ تبلێن خۆ دا لێکوەرگێڕا.
دلشادی گۆت:
– ئەرێ ئەڤە بەنیشتە؟
شیرینێ کەنی و گۆت:
– ئەگەر بەنیشت بیت، پا بۆچی بێهنا وێ وەكی بێهنا بابێ منە؟
وێ رۆژێ د ئاخفتنا وێ نەگەهشتن.
سێ پارچێن بچویک ژێ كرن و ب ئاڤێ شووشتن، پاشان هەر ئێک ژ وان پارچەک هاڤێته د دەڤێ خۆ دا.
تامەکا تال، گران، و سۆژەک هەبوو.
لێ ئەو کەنین.
و ژ وێ رۆژێ و پێڤە، پیترۆلا خاڤ بوو بەنیشتێ وان یێ ڕەش.
د ڕێكا خۆ یا خوندنگەهێ دا دجوین، و هەڤڕکی دکرن كا دێ کی شێت وێ بەنیشتێ بۆ دەمەکێ درێژتر د دەڤێ خۆ دا هێلیت، و کی دێ شێت تۆپەکا مەزنتر ژێ چێکەت.
و دەما دگەهشتنە خواندنگەهێ، مامۆستا ل بەر دەرگەهی دڕاوەستیا.
بەرێ خۆ ددا دەڤێن وان.
پاشان دگۆت:
– بەنیشتی بینن دەرێ!
زارۆكان ژی پارچێن خۆ یێن رەش ددانانە سەر لێڤا پەنجەرێ.
مامۆستایی ژی، بەری وانەیێ دەستپێبکەت، ل بەر تەختەیێ دڕاوەستیا و ب رێنڤیسەکا مەزن دنڤیسی:
«پیترۆلا ئەرەبان بۆ ئەرەبایە».
پاشان بەرێ خۆ ددا وان.
هەر سێ زارۆكان بەرێ خۆ ددانە وێ دەستەواژەیێ و پاشان بەرێ خۆ ددانە پارچێن پیترۆلێ یێن ل سەر لێڤا پەنجەرێ داناین.
چ کەسێ ل وێ رۆژێ پسیار نەکر:
ئەگەر پیترۆل یا ئەرەبان بیت، پا بۆچی بەنیشتێ مە ژ وێ بوو؟
و ئەگەر ئەڤ ئەردە ئەردێ مە بیت، پا بۆچی مە پیترۆل ل شوێنا نانی دجوی؟
و ئەگەر پیترۆل سامان بیت، پا بۆچی هەژاری دگەل مە د ناڤ ئێک خانی دا ئاکنجییە؟
ئەو زارۆکبوون.
و زارۆک نزانن كو هندەک پڕسیاران دڤێت مرۆڤ گەلەک مەزنببن بەری كو وێرەکییا گۆتنا وان هەبیت.
سال بۆرین.
ئازاد مەزنبوو و ژ گوندی دویر کەفت.
و دلشاد چوو باژێرەکێ كو خەلكێ وێ چ تشت ل سەر وێ بۆریێ نەدزانی، ئەوا ئەو د زارۆكینییا خۆ دا ل سەر دڕێژیا وێ برێڤەدچوو.
هندی شیرین بوو، ئەوێ چانتێ خۆ هەلگرت و سپێدەهیەکێ ژ گوندی دەرکەفت و تا پشتی سالێن درێژ نەزڤڕی.
وەلاتان ئەو ژ هەڤ جوداكرن، زمان، باژێر، فرۆکەخانە و دەربەدەران ئەو ژ ئێک دویركرن.
لێ تشتەک ب تنێ ما كو وان کۆمبکەتەڤە.
تاما بەنیشتێ ڕەش.
چەند ئازادی بێهنا پیترۆلێ ل بەنزینخانەیەکێ هەلكێشابا، ژنشکاڤە ڤەدگەڕییا گوندی.
بۆریا درێژ ددیت.
و پێیێن خۆ یێن بچویک ددیتن كو ل سەر وێ پەیاسەدکر.
و دلشاد ددیت كو یێ دکەنیت.
و شیرین ددیت دەما دگۆت:
– پا بۆچی بێهنا وێ وەكو بێهنا بابێ منە؟
هندی دلشادە، ئەوی دگۆت كو بێهنا پیترۆلێ بیرا وی ل خواندنگەهێ دئینیت.
بیریا وانەیا دیرۆکێ و نە یا جوگرافیێ و نە ژی یا خشتیا لێکدانێ نەدکر.
تنێ بیر ل مامۆستایی دکر دەما ئاماژە ددا بەنیشتێ ل سەر پەنجەرێ داناین و دگۆت:
– ل ڤێرێ بهێلن.
پاشان ل سەر تەختەیی دنڤیسی:
«پیترۆلا ئەرەبان بۆ ئەرەبایە».
و ئەو دکەنت هەر گاڤا کو بیرا وی ل ڤێ پارادۆکسێ دهات.
بەس شیرین، ژ هەموویان بێدەنگتربوو.
ئەوێ دگۆت:
– مە پیترۆل نەدجوی چونكو مە حەزژێدکر. مە دجوی چونكو مە پارە نەبوو بەنیشتێ بکڕین.
پاشان کێمەکێ بێدەنگبوو و لێ زێدە دکر:
– بەس هێشتا ئەم زارۆک وان ئەم قایلکربووین، كو ئاریشە د دەڤێن مە دا بوو، نەک د وێ هەژاریێ دا ئەوا پیترۆل کرییه د دەڤێن مە دا.
پشتی ب دەهان سالان، هەر سێ زڤڕینە گوندی.
ل دەستپێکێ گۆند نەنیاسی.
خانی هاتبوونە گوهۆڕین.
خواندندگەهـ هاتبوو گوهۆڕین.
و بۆری هێشتا ل وێدەرێ بوو.
یا ڕەش.
یا درێژ.
یا سار.
ل پێش وێ راوەستیان، وەکو چاوا سێ مه‌زن ل بەرانبەر زارۆكینیا خۆ رادوەستن.
ئازادی گۆت:
– بیرا هەوە دهێت؟
دلشادی بشکوڕی.
و شیرینێ گۆت:
– دێ چاوا ژبیرکەم؟
ئازاد چەمیا و پارچەکا بچویک ژ پیترۆلا خاڤ هەلگرت.
بۆ دەمەکێ درێژ بەرێ خۆ دایێ.
پاشان گۆت:
– تاما وێ ل بیرا هەوەیە؟
دلشاد کەنی.
لێ شیرین نەکەنی.
گۆت:
– تام ب تنێ د دەڤێن مە دا نەمایە.
بەرێ خۆ دانێ.
وێ ژی تەمامکر:
– د بیرا مە دا مایە.
بێدەنگی ب سەردا هات.
و ژ دویرڤە، مششێنا پیترۆلێ د بن گوندی ڕا دەربازدبوو.
هەمان دەنگ.
هەمان بۆری.
بەس ئەو زارۆکێن كو ل سەر برێڤەدچوون ئێدی ل وێدەرێ نەبوون.
ل شوینا وان ژن و میرێن كو د دەڤێن وان دا تشتەکێ رەش هەبوو، كو نەدهاتە دیتن هاتبوون.
تشتەک وەكو بەنیشتی.
و وەكو تالیێ.
و وەكو پڕسیارەکێ كو ژ زارۆکینیێ وەرە چ جاران بەرسڤ بۆ نەهاتبوو دیتن:
مرۆڤ دێ چاوا شێت ل سەر پیترۆلێ بژیت و، پاشان مەزن بیت و ئەو هێشتا یێ برسی؟
ئازادی چاڤێن خۆ بەر ب ئەسمانی بلندكرن.
و بیرا وی ل مامۆستایی هات.
و بیرا وی ل تەختەیی هات.
و بیرا وی ل درویشمی هات.
پاشان گۆت:
– دیارە وان د درویشمی دا خەلەتی كربوو.
دلشادی ژێ پڕسی:
-چاوا؟
ئازادی گۆت:
– یا پێدڤیبوو بێژن:
«پیترۆل ل بن پێیێن مە… و هەژاری د دەڤێن مە».
شیرین ب خەمگینی بشکوڕی.
پاشان لێڤێن خۆ جوین وەکو ل تامەکا كەڤن دگەڕیت.
تام هێشتا ل وێدەرێ بوو.
تاما بەنیشتێ ڕەش.
تاما زارۆکینیێ.
تاما هەژاریێ.
و تاما وه‌لاته‌كی كو خودانێ پیترۆلێ بوو، لێ چ جاران مافێ هەلبژارتنا وێ چەندێ نەبوو، كا زارۆکێن وی دێ چ جوین.
نيشاندان