مەزلووم عەبدی پەیوەندییەكا تەلەفۆنی ب سەرۆك مەسعود بارزانی ڤە كر و بۆ مالئاڤاییا عەبدولواحد ئیبراهیم شێخ عەبدولسەلام بارزانی، سەرەخوەشی لێ كر.
مەزلووم عەبدی، شیرەتكارێ سەرۆكایەتییا كۆمارا سووریێ، ب ڕێیا تەلەفۆنێ پەیوەندی ب سەرۆك مەسعود بارزانی ڤە كر و بۆ مالئاڤاییا عەبدولواحد ئیبراهیم شێخ عەبدولسەلام بارزانی، برایێ مەزن یێ بنەمالا بارزان، سەرەخوەشی لێ كر.
سەرۆك مەسعود بارزانی ل پیرمام، پێشوازییا سەید عەمار حەكیم، سەرۆكێ باسكێ حیكمە یێ نیشتیمانی كر.
بارەگەهێ بارزانی بەلاڤكر، د وێ دیدارێ دا، سەرۆك بارزانی و سەید عەمار حەكیم گەنگەشە ل سەر دووماهی پێشهاتێن سیاسی یێن ئیراقێ و دەڤەرێ كر.
دیاركر ژی ، هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگییا د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا كر، ب مەرەما دەربازكرنا ئاستەنگان و پێشئێخستنا پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ، ب شێوەیەكێ كو ئارامی و بەرژەوەندیێن گشتی یێن وەلاتی مسۆگەر بكەت.
ئەڤ سەرەدانا سەرۆكێ باسكێ حیكمە د چارچۆڤەیێ زنجیرەیەكا دیدار و كۆمبوونێن د ناڤبەرا سەركردەیێن سیاسی یێن ئیراقێ دهێت، ژ بۆ لێكگۆهارتنا ڕاوێژان ل دۆر ڕەوشا سیاسی و چارەسەركرنا ئاریشەیێن هەلاویستی.
ل ڕۆژا دووشەمبێ، 7/9/ 2026، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل عەمار حەكیم، سەرۆكێ باسكێ حیكمەیا نیشتیمانی و شاندەكێ ل گەل وی كر.
د دیدارەكێ دا، بارودۆخێ گشتی یێ ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ هاتە گەنگەشەكرن و هەردوو ئالییان دوپاتی ل سەر گرنگییا بەردەوامییا كاركرنێ بۆ پێشڤەبرنا پەیوەندییێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا و چارەسەركرنا ئاریشەیێن هەلاویستی ب ڕێیا دیالۆگ و تێكگەهشتنێ كر، هەروەسا پشتەڤانییا خوە بۆ حوكمەتا فیدرالی ژ پێخەمەت سەركەفتنا ئەرك و كارنامەیا وێ دوپات كر.
بارودۆخێ دەڤەرێ و نووترین پێشهات و ئەنجامێن وێ، تەوەرەكێ دی یێ دیدارێ بوو و بیروبۆچوونێن خوە دەربارەی وێ پرسێ لێكگۆهارتن.
مەسرور بارزانی سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل عەمار حەكیم، سەرۆكێ باسكێ نیشتیمانییێ حیكمە كر.
د كۆمبوونێ دا، باس ڕەوشا گشتی یا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و دووماهی گوهۆڕینێن دەڤەرێ هاتە كرن و دوپاتی ل گرنگییا چارەسەركرنا ئاریشەیێن هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی ل سەر بنەمایێ دەستووری هاتە كرن.
حوكمەتا فیدرال د نڤیسارەكا فەرمی دا بۆ جڤاتا وەزیران، بڕگەیەكا ڕێككەفتنا د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا ل سەر داهاتێ دەرگەهێن سنۆری گوهۆڕییە و داخوازا 100% ژ وی داهاتی دكەت، شاندێ هەرێما كوردستانێ ژی وێ پێنگاڤێ ب «بنپێكرنەكا یاسایی و ڕێگری ل ڕێككەفتنێ» ددانیت.
سامی جەلال، شیرەتكارێ یاسایی یێ وەزارەتا ناڤخوە و سەرۆكێ تیما دانوستاندكار یا سیستەمێ (ئەسیكۆدا) ل هەرێما كوردستانێ، هووركارییێن دووماهی كۆمبوونێن خوە ل بەغدایێ ئاشكراكرن و ڕاگەهاند، ل سەر فەرمانا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ ئێكلاییكرنا سێ تەوەرێن سەرەكی دووشەمبیا بۆری سەرەدانا بەغدایێ كربوو.
ل مەها خزیرانا بۆری، ڕێككەفتنەكا 16 خالی د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا ل سەر سیستەمی هاتبوو ئیمزاكرن. ب گۆتنا سامی جەلالی، سێ خال مابوون كو ل سەر نەگەهشتبوونە ڕێككەفتنێ و د دانوستاندنێ دا بوون و گۆت»ئێكەم پرسا دەرگەهێن نەفەرمی بوو كو حەفت دەرگەهـ ل هەرێما كوردستانێ نە و ب فەرمی دهێنە هەژمارتن لێ ل ئیراقێ نەفەرمینە، شەش دەرگەهـ ژی ژ هەردوو ئالییان فەرمینە. پرسا دوویێ لێخوەشبوونا گومرگی و پاراستنا بەرهەمێ ناڤخوەیە، یا سیێ ژی كو مەزنترین ئاریشە ل سەرە، پرسا داهاتێ گومرگی یێ دەرگەهانە كو ب چ كەسی بهێتە دان؟».
سەرۆكێ تیما دانوستاندكار یا (ئەسیكۆدا) دبێژیت «د كۆمبوونان دا وەزیرێ دارایی یێ ئیراقێ ڕژد بوو ل سەر وێ چەندێ كو دڤێت 100% ژ داهاتێ دەرگەهان بزڤڕیت بۆ گەنجینەیا گشتی یا ئیراقێ. مە ب ناڤێ شاندێ هەرێما كوردستانێ دوو پێشنیاز كربوون؛ یان هەرێما كوردستانێ 100% ژ وی داهاتی وەرگریت و 50% ژێ بدەتە بەغدایێ، یان ژی هەر د ناڤ سیستەمێ (ئەسیكۆدا) دوو هەژمارێن جودا بهێنە ڤەكرن. پاشی ئەم ڕێككەفتین كو هەردوو پێشنیاز ب وەك بڕگەیێن (أ و ب) بهێنە نڤیسین و ڕەوانەكرن بۆ جڤاتا وەزیران و ل وێرێ بهێنە ئێكلاییكرن».
سامی جەلال گۆت»پشتی ئەم ژ بەغدایێ زڤڕین، چەندین مەهـ دەربازبوون وان نڤیسار بۆ مە نەهنارت، پشتی بزاڤەكا مەزن دەمێ نڤیسار گەهشتییە دەستێ مە، مە دیت بڕگەیا سێیێ گوهۆڕییە و نڤیسیبوو كو دڤێت 100% ژ داهاتی بزڤڕیت بۆ گەنجینەیا گشتی یا بەغدایێ. ئەڤە گوهۆڕینەكا كەسی و بنپێكرنەكا یاسایییە، چونكی بێی ئاگەهییا مە و بێی زڤڕین بۆ جڤاتا ئابۆری دەستكاری د وێ بڕگەیێ دا كریە».
ب گۆتنا سامی جەلالی»د كۆمبوونا بۆری دا مە باس كر و گۆت ئەڤە بنپێكرنێن یاسایی نە. سەرۆكێ وەزیران د كۆمبوونێ دا پێشنیازەكا نوو هەبوو و گۆت هەموو داهات بۆ هەوە بیت، لێ د بەرامبەر دا دێ هەموویێ ژ پشكا مووچەی بڕین، مە ئەڤ چەندە ب تەمامی ڕەتكر چونكی مە داخوازا 50% ژ داهاتێ دەرگەهان كریە و دڤێت تایبەتمەندییێن هەرێما كوردستانێ ل بەرچاڤ بهێتە وەرگرتن».
سەرۆكێ تیما دانوستاندكار یا هەرێما كوردستانێ پێشبینیێ دكەت بۆ دەمەكێ بەروەخت ڕێككەفتن ل سەر بەلاڤكرنا داهاتی ب ڕێژەیا 50% ب 50% بهێتە كرن هەتا وی دەمی یاسایا بودجەیا ئیراقێ بجهـ بهێت، ئاماژە ب وێ ژی كر كو كۆمبوونا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ ل سەر ڤێ پرسێ بۆ دەمێ حەفتییەكێ هاتییە پاشئێخستن.
ل حەفتییا بۆری، سامر قاسم، ڕێڤەبەرێ گشتی یێ گومرگا ئیراقێ ڕاگەهاندبوو» ل گەل هەرێما كوردستانێ گەهشتینە قووناغا دووماهیێ بۆ ب جهئینانا سیستەمێ ئەسیكۆدا» باسێ وێ چەندێ ژ كربوو «پێشبینیێ دكەین ل دەستپێكا مەها چریا ئێكێ یا ئەڤ سالە دا پێنگاڤێن پراكتیكی بۆ ب جهئینانا ڤی سیستەمی و ڕاهێنانا كارمەندان ل هەرێما كوردستانێ دەستپێبكەت».
پشتی نێزیكی دوو سالان ژ دانوستاندنێ، ل ڕۆژا 18خزیرانا 2026، شاندێ هەرێما كوردستانێ و دەستەیا گشتی یا گومرگا ئیراقێ تێكگەهشتنەكا 16 خالی ئیمزاكر بۆ ب جهئینانا ڤی سیستەمی ل هەرێما كوردستانێ.
ئەسیكۆدا سیستەمەكێ ئەلكترۆنی یێ جیهانییە بۆ ڕێڤەبرنا گومرگێ و ب ساناهی ئێخستنا بازرگانیێ، كو ئارمانج ژێ ڕێكخستنا داهاتی، ڕێگری ل گەندەلیێ و لەزكرنا مامەلەیێن بازرگانییە ل دەرگەهێن سنۆری.
فەرماندەیێ هێزا پاراستنا ئێزدخانێ ڕاگەهاند، حوكمەتا ئیراقێ مۆلەتا ئێك مەه دایە سێ گرۆپێن سەر ب پەكەكێ ڤە دا كو شنگالێ چۆل بكەن. هەروەسا دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو، ل دووڤ ڕێككەفتنا هەولێرێ و بەغدایێ، پێدڤییە حەشدا شەعبی ژی خوە ژ قەزا شنگالێ ڤەكێشیت.
حەیدەر شەشۆ، فەرماندەیێ هێزا پاراستنا ئێزدخانێ د د داخۆیانییەكا ڕۆژنامەڤانی دا گۆت»حوكمەتا ئیراقێ ل گەل ئالیێن سەر ب پەكەكێ ڤە ل شنگالێ چەندین كۆمبوون ل دۆر ڤەكێشان و چۆلكرنا گرۆپێن وان ل شنگالێ ئەنجام داینە، د وی چارچۆڤەی دا، مۆلەتا مەهەكێ ب وان گروپان هاتییە دان كو ژ ئێكێ ئیلۆنێ هەتا دەتسپێكا مەها چریا ئێكێیە، و پشتی ب دووماهی هاتنا ڤی ژڤانی، ڕێكارێن دی یێن كریاری بۆ دەرئێخستنا وان گرۆپێن چەكدار دێ هێنە وەرگرتن».
فەرماندەیێ هێزا پاراستنا ئێزدخانێ ڕۆهنكر كو، ئەو هێزێن سەر ب پەكەكێ ڤە پێكدهێن ژ هێزا ئاسایشا ئێزدخانێ، یەكینەیێن بەرخوەدانا شنگالێ (یەبەشە) و یەكینەیێن ژنێن شنگالێ (یەژەشە).
حەیدەر شەشۆ گرنگی دا دۆسیییا حەشدا شەعبی ل دەڤەرێ و گۆت «ل دووڤ ڕێككەفتنا د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا، پێدڤییە حەشدا شەعبی ژی شنگالێ ب تەمامی چۆل بكەت كو نوكە حەفت گرۆپێن سەر ب وێ هێزێ ڤە ل وێرێ نە و هەژمارا چەكدارێن وان دگەهیتە دوو هزار و 500 چەكداران».
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا، حوكمەتا ئیراقێ بزاڤەكا گشتگیر بۆ كۆنترۆلكرنا چەكێ گرۆپێن چەكدار دەستپێكرییە و ب نیازە هەموو هێزان ل بن چەترێ فەرماندەیا گشتی یا هێزێن چەكدار ڕێكبێخیت و هەموو وان بەهانەیان ببڕیت یێن بۆ هەلگرتنا چەكێ ژ دەرڤەی یاسایێ دهێنە بكارئینان».
دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی
ئەندامەكێ لژنەیا نەفت و غازێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فڕاكسیونا پارتی دیموكراتی كوردستان ڕاگەهاند، وەزارەتا سامانێن سروشتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب نڤیسارەكا فەرمی لاری نەبوونا خوە بۆ ڕادەستكرنا 50 هزار بەرمیلێن نەفتێ ڕادەستی وەزارەتا نەفتا ئیراقێ دیار كرییە، ئەڤە ژی د بەرامبەر وێ چەندێ دا كو بەغدا سوتەمەنی و پەنزینا 450 دیناری بۆ هەرێما كوردستانێ دابین بكەت.
سیپان شێروانی، ئەندامێ لژنەیا نەفت و غازێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فڕاكسیونا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ ڕۆژنامەیا «ئەڤرۆ» دیار كر، پشتی كۆمبوونێن لژنەیا جڤاتا نوونەران ل گەل وەزارەتێن نەفتا ئیراقێ و سامانێن سروشتی یا هەرێما كوردستانێ، وەزارەتا سامانێن سروشتی دوو پێشنیاز بۆ چارەسەریێ بەرچاڤكرن ئەوژی:
1-هەرێم 14% ژ نەفتا خاڤا ئیراقێ (كو دكەتە 140 هزار بەرمیلان د ڕۆژەكێ دا) وەربگریت بۆ بكاربرنا ناڤخوەیی.
2-یان ژی د بەرامبەر ڕادەستكرنا 50 هزار بەرمیلێن نەفتێ، ئیراق 14% ژ پەنزین و سوتەمەنیێن دابینكری بۆ ئیراقێ، بدەتە هەرێما كوردستانێ.
ناڤهاتی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو»مە پێشتر ژی دگۆت هەرێما كوردستانێ بەرهەڤە 50 هزار بەرمیلان ڕادەست بكەت بەرامبەر دابینكرنا هەموو پێدڤیاتیێن سوتەمەنیێ، لێ هندەكان دگۆت ئەڤە نە ڕاستە. نوكە ئەڤ نڤیسارە هەموو دەنگۆیان ئێكلا دكەت و بەلگەیە ل سەر بەرهەڤییا هەرێما كوردستانێ».
سەبارەت ب هەلوەستێ وەزارەتا نەفتا ئیراقێ، شێروانی دیار كر «هەتا نوكە وەزارەتا نەفتا ئیراقێ چو پێشنیازێن ب نڤیسار بۆ سوتەمەنییا هەرێما كوردستانێ نەداینە جڤاتا نوونەران، دیسان بەلگەیا دەنگی یا وەزیرێ نەفتێ ژی ل دەف مە هەیە كو د دانپێدانێن خوە دا دبێژیت نەشێم بەرهەمێن نەفتی بۆ هەرێما كوردستانێ دابین بكەم».
ئەندامێ لژنا نەفت و غازێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دووپات كر كو پێدڤییە هەموو ئالیێن سیاسی یێن كوردی ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ پێكڤە كار بكەن بۆ وێ چەندێ كو وەزارەتا نەفتا ئیراقێ نەچار بكەن هەمان مافێ پارێزگەهێن ناڤەڕاست و باشووری، بۆ هەرێما كوردستانێ ژی ب جهـ بینیت، چونكی سوتەمەنی (پەنزین، نەفتا سپی و گازوایل) مافەكێ دەستووری و یاسایی یێ خەلكێ هەرێما كوردستانێ یە و نابیت بهێتە پشتگوهخستن.
د. سالار عوسمان، بەرپرسێ پشكا ڕەوشەنبیری و ڕاگەهاندنا پ. د. ك، ب هەڤالینیا هەژمارەیەكا ئەندامێن پشكێ، ل رۆژا 6/9/2026 ل زاخۆ سەرەدانا ناڤەندا ڕەوشەنبیری و ڕاگەهاندنا دەلال كر.
د. سالار د سەرەدانا خۆ دا، هەلسەنگاندن و دووڤچوون بۆ كار و چالاكیێن مەدیایی یێن ناڤەندا دەلال كر و تیشك ئێخستە سەر گرنگییا گەهاندنا پەیاما دروست یا نەتەوەیی بۆ جەماوەری، ب رەنگەكی د ئاست خەبات و قوربانیدانا دەڤەرێ بیت، دوپاتی ژی ل سەر وێ چەندێ هاتە كرن، خزمەتكرنا وەلاتییان ئەركێ وان یێ پێشیێ یە.
دیسا دوهی 7/9/2026 د. سالار عوسمان، بەرپرسێ پشكا ڕەوشەنبیری و ڕاگەهاندنا پ. د. ك، ب هەڤالینیا هەژمارەیەكا ئەندامێن پشكێ، سەرەدانا نڤیسەر و هۆزانڤانێ كورد، (حەبیب كەلەش)ـی ل دەڤەرداریا باتیفا كر و رۆلێ وی د بیاڤێ نڤیسین و بەرهەمێن ئەدەبی دا بلند هەلسەنگاند.
دیسا هەر دوهی 7/9/2026 د. سالار عوسمان، بەرپرسێ پشكا ڕەوشەنبیری و ڕاگەهاندنا پ. د. ك، ل زاخۆ سەرەدانا كەسایەتیێ خەباتكەر، نڤیسەر و هۆزانڤان حسێن كەلەش (ئەبوو كۆڤان)ـی كر و د دیدارەكێ دا تیشك ئێخستە سەر خەباتا ئەبو كۆڤانی، كو خزمەتەكا بەرچاڤا كوردایەتیێ و كلتووری كریە و خودان 11 پرتووكە و پشتەڤانیا پشكا رەوشەنبیری و راگەهاندنێ بۆ چاپكرنا بەرهەمێن وی یێن داهاتی دوپاتكر.
سندس سالح سلێڤانەی:
بڕیارە ل دووماهیا ڤێ مەهێ، رێڤەبەرییا گشتی یا چاندنێ ل دهۆكێ فێستیڤالا 19ێ یا سالانە یا تری و هنگڤینی ل دهۆكێ ئەنجام بدەت.
موسلح حەسەن، جێگرێ ڕێڤەبەرێ گشتی یێ چاندنێ ل دهۆكێ ڕاگەهاند، فێستیڤالا ئەڤ سالە دێ یا جودا بیت و ب تنێ ئێك ڕۆژ نابیت، بەلكو دێ بۆ ماوێ دو هەتا سێ ڕۆژان یا بەردەوام بیت و گۆت: «ئارمانج ژ ڤی كاری پەیداكرنا دەلیڤەیێن پترە بۆ وەلاتی و گەشتیاران، داكو بەرهەمێن خۆمالی ببینن و بكڕن، ئەڤە ژی هاریكارییەكا مەزنە بۆ جۆتیاران بۆ پیداكرنا بازاڕی بۆ بەرهەمێن وان».
ناڤهاتی گۆت ژی: «ئەڤ سالە، بەرهەمێ تری گەهشتییە 80 هزار تەنان، كو 20 هزار تەن ژ پار پترن، هەروەسا بەرهەمێ هنگڤینی ب رێژەكا مەزن زێدەبوویە و ژ 88 تەنان دێ گەهیتە 300 تەنان».
دهۆك، دلۆڤان ئاكرەیی:
ڕێڤەبەرەكا نڤیسینگەها دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی دیاركر، دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی دەست ب بەلاڤكرنا دەرمانەكێ دەگمەن یێ پەنجەشێرێ بۆ نەخۆشخانەیێن پەنجەشێرێ ل هەولێر، سلێمانی و دهۆكێ كریە و دبێژیت: ئەڤ دەرمانە بۆ جارا ئێكێ یە بۆ نەخۆشخانەیێن كوردستانێ دهێتە دابینكرن.
ستاڤ ئاسۆ، ڕێڤەبەر ل نڤیسینگەها دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «د ڤی دەمی دا دەرمانێن پەنجەشێرێ ل نەخۆشخانەیێن كوردستانێ كێم بووینە، لەوما ب هەڤكارییا ڕێكخراوا مەینی یا نەرویجی دەرمانێ جۆرێ Linalidomide- 15mg,20mg بۆ نەخۆشخانەیێن پەنجەشێرێ دهێتە دابینكرن، هەر پاكیتەك ژ دەرمانی 21 دانە تێدانە، بهایێ هەر پاكیتەكێ ل بازاڕی شەش ملیۆن دینارن، كو دبنە زێدەتر ژ چار هزار دۆلاران».
گۆت ژی: «د نوكە دا 388 پاكیت بۆ نەخۆشخانەیا نانەكەلی ل هەولێرێ هاتینە دابینكرن و د ڕۆژێن بهێن دا 365 پاكیت بۆ دهۆكێ و 200 پاكیت ژی بۆ سلێمانیێ دێ هێنە دابینكرن، دەرمانێ جۆرێ لێنالیدۆماید، ب شێوەیێ حەب بۆ وان نەخۆشێن پەنجەشێرا خوینێ هەی، دهێتە دان».
نيشاندان