ئەڤرۆ

ڕێكخستێ ڕاسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، دیندار زێباری، ل گەل ڕەیچەل مینەر، رێڤەبەرا جێبەجێكارا ڕێكخستیا بێلوێزەر كۆمبوو.
ڕێكخراوا ناڤبری بنگەهێ وێ ل باژێرێ لەندەنە و كار د بوارێن مرۆڤایەتی بۆ وان گرۆپێن كەمینە ئایینی كو ڕوو ب ڕوویێ جینۆسایدێ بوون دكەت.
ڕێچەل مینەر ل دۆر ڕەوشا ئێزدیان چەند پرسیار و تێبینی ئاراستەی ڕێكخەرێ ڕاسپاردەیێن نێڤدەولەتی كر و دیندار زێباری ژی ڕۆلێ نڤیسینگەها ڕێكخەرێ ڕاسپاردەیێن نێڤدەولەتی (OCIA) ل داكۆكیكرنێ ژ ئازادیا ئایینی و هاریكاریێن مرۆڤایەتی و زڤرینا ئاوارەیان بۆ جهێن خوە بەرچاڤكر.
دیندار زێباری باس ل ئاستەنگێن ل بەردەم حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كر كو خەمساریا ئالیێن دەرەكی و ڕێكخستێن نێڤدەولەتی هۆكارێن خاڤبوونا پرۆسەیا زڤرینا ئاوارەیانە بۆ جهێن خوە یێن ڕەسەن.
رێڤەبەرا جێبەجێكارا ڕێكخستیا بێلوێزەر دیاركر كو ڕیكخستیا وان د بزاڤان دایە بۆ دروستكرن و كۆمكرنا پشتەڤانیێ و كەدەنگیێ ل دۆر ناساندنا جینۆسایدا ئێزدیان ل پەرلەمانێ بریتانیا، ڕێكخەرێ ڕاسپاردەیێن نێڤدەولەتی ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ژی بزاڤێن ڕیكخستیا بریتانی بلند هەلسەنگاندن و بەرهەڤی دیاركر كو ژ نێزیك پشكدار بیت بۆ دروستكرنا كودەنگیێ ل ناڤ پەرلەمانێ بریتانیا بۆ ب جینۆساید ناساندنا كەیسا ئێزدیان.

ئەڤرۆ

سەرۆك مەسعود بارزانی د چارچۆڤەیێ كۆمبوونەكێ ل گەل سەركردایەتیا هەردو ڕێكخراوێن ئێكەتیا قوتابیان و ئێكەتیا لاوێن دیموكراتی كوردستانێ ڕاگەهاند، ژ پێخەمەت بهێزكرنا بها و پرەنسیپ و ئارمانجێن بلند، چاكسازی و گوهۆڕینێن دناڤ پارتی دیموكراتی كوردستان دا دێ د بەردەوام بن.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوە دا، سەرۆك بارزانی ئاماژە ب ڕاسپاردە و ئەنجامێن كۆنگرەیێ 14 یێ پارتی كر و دووپاتكر كو پێدڤیە پارتی بۆ وان ئارمانج و پرەنسیپان بزڤریت كو ژ پێخەمەت وان هاتیە دامەزراندن.

دەقێ بەیاننامەیا بارەگەهێ بارزانی ل دۆر وێ كۆمبوونێ:
سەرۆك مەسعود بارزانی ل گەل سەركردایەتیا هەردو ڕێكخراوێن ئێكەتیا قوتابیێن كوردستانێ و ئێكەتیا لاوێن دیموكراتی كوردستان كۆمبوو.
ل دەستپێكا وێ كۆمبوونێ كورتیەك ل دۆر كار و چالاكی و بەرهەڤیێن بۆ گرێدانا كۆنگرەیێ هەردو ڕێكخراوان هاتە پێشكێشكرن. پاشی سەرۆك بارزانی پەیڤەك پێشكێشی بەرهەڤبوویان كر.
ل دەستپێكا پەیڤێ خوە سەرۆك بارزانی ب هەلكەفتا 18 شوباتێ و سالیادا 70 یا دامەزراندنا هەردو ڕێكخراوێن ئێكەتیا قوتابیێن كوردستانێ و ئێكەتیا لاوێن دیموكراتی كوردستان پیرۆزباهی ل لاوان و قوتابیان كر و هیڤیا بەردەوامیێ و سەركەفتنێ بۆ خواست.
هەروەسا سەرەرای ئاماژەدان ب گرنگیا ڕۆلێ قوتابیان و لاوان د پێگەهاندنا كادران دا بۆ بەردەوامیا خەباتا سیاسی و حزبی داخوازكر كو هەردو ڕێكخراو ب پلانەكا ڕۆهن بۆ پاشەڕۆژێ و ب گیانەكێ هەڤالینی و نیشتمانپەروەرانە و ژ پێخەمەت هاریكاریا پرۆسەیا پەروەردە و پێگەهاندنا لاوان و قوتابیان كۆنگرەیێ خوە ب گرێدەن.
د پشكەكا دی یا پەیڤێن خوە دا سەرۆك بارزانی ئاماژە ب ڕاسپاردە و ئەنجامێن كۆنگرەیێ 14 یێ پارتی كر و دووپاتی ل وێ چەندێ كر كو پێدڤیە پارتی بۆ وان ئارمانج و پرەنسیپان بزڤریت كو ژ پێخەمەت وان هاتیە دامەزراندن.
سەرۆك بارزانی ئەوژی بەرچاڤكر كو چاكسازی و گوهۆڕینێن دناڤ پارتی دا دێ بەردەوام بن ژ پێخەمەت بهێزكرنا بها و پرەنسیپ و ئارمانجێن بلند.
د پشكەكا دی یا وێ كۆمبوونێ دا سەرۆك بارزانی هەڤپشكیا خوە بۆ خەم و ئازارێن زیانڤێكەفتیێن بیڤەلەرزا باكوور و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ و توركیا و سووریێ دووپاتكر و پێزانین ژی بۆ هاریكاری و ب دەنگچوونا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی و هەموو خەلكێ كوردستانێ بۆ زیانڤێكەفتیێن بیڤەلەرزێ هەبوو.
ڕەوشا سیاسی یا ئیراقێ و ڕەوشا ناڤخوەیی یا هەرێما كوردستانێ تەوەرەكێ دی یێ پەیڤا سەرۆك بارزانی بوون و ل دۆر ڤێ چەندێ سەرۆك بارزانی بەرچاڤڕۆهنیێن پێدڤی بۆ بەرهەڤبوویان شرۆڤەكرن.
هەر ب هەلكەفتا سالیادا دامەزراندنا ئێكەتیا قوتابیێن كوردستانێ و ئێكەتیا لاوێن دیموكراتی كوردستان، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پەیامێن پیرۆزباهیێ ئاراستەی هەردو ڕێكخراوێن ناڤبری كرن.

ئەڤرۆ

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و سەرۆكێ فرەنسا ل كۆچكا ئێلیزێ ل پاریس كۆمبوون و سەرەرای دووپاتكرنێ ل زێدەتر پێشڤەبرنا پەیوەندیان د ناڤبەرا پاریس و هەولێرێ دا، چاكسازیێن كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ بوو، ب تایبەتی هنارتنا بەرهەمێ ناڤخوەیی یێ بۆ بازارێن ئۆرۆپا.
د كۆمبوونێ دا پێشڤەبرنا پەیوەندیێن دیرۆكی و دۆستانە د ناڤبەرا فرەنسا و هەرێما كوردستانێ و دووماهی گوهۆڕین و پێشهاتێن ڕەوشا گشتی یا ئیراقێ و دەڤەرێ هاتنە باسكرن.
تەوەرەكێ سەرەكی یێ كۆمبوونێ، تایبەت بوو ب چاكسازیێن كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێب تایبەتی د بوارێ هەمەجۆركرنا ئابووری، ژێدەرەێن داهاتی و گرنگیدان ب كەرتێ چاندنێ و هنارتنا بەرهەمێ ناڤخوەیی بۆ بازارێن دەرڤە ب تایبەت ئۆرۆپا.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ سوپاسیا حوكمەت و گەلێ فرەنسا كر بۆ بەردەوامیا پشتەڤانیا وان ل هەرێما كوردستانێ، ب تایبەتی د ڕۆژێن دژوار دا فرەنسا بەردەوام پشتەڤانی ل گەلێ كوردستانێ كریە.
ژ ئالیێ خوەڤە، ماكرۆنی سلاڤ و ڕێزێن تایبەت بۆ سەرۆك مەسعود بارزانی هەبوون، بەرهەڤیا وەلاتێ خوە ژی بۆ بەردەوامبوونێ ل سەر پشتەڤانیا هەرێما كوردستانێ د هەموو بواراندا دەربری.
گرنگیا چارەسەركرنا كێشەیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرالی ب شێوەیەكێ بنەرەتی ل سەر بنەمایێ دەستووری، پاراستنا ئاسایش و سەقامگیریا دەڤەرێ، تەوەرەكێ دی یێ دانوستاندنان بوو.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ پشتی كۆمبوونێ ل گەل سەرۆكێ فرەنسا ڕاگەهاند، ل گەل فرەنسا دێ زێدەتر پەیوەندیان بەر ب پێشڤە بەین ب تیابەتی د بوارێ بازرگانی و وەبەرئێنانێ دا.
مەسرور بارزانی، د پێگەهێ خوە یێ تایبەت دا ل سەر تۆرا جڤاكی یا تویتەری بەلاڤكر» خوەشحالبووم ل كۆچكا ئێلیزێ، ل گەل ئیمانوێل ماكرۆن كۆمبوویم».
د تویتا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا هاتیە» ئەم پێكڤە هاریكار بووین د پاراستنا جیهانێ ژ تیرۆرستێن داعشێ، نوكە ژی دێ زێدەتر پەیوەندیێن خوە پێشڤەبەین ب تایبەتی دبوارێ بازرگانی و وەبەرئێنانێ دا».
مەسرور بارزانی د سەرەدانا خوە دا بۆ فرەنسا ل كەل ژیرار لارشێ سەرۆكێ جڤاتا پێرێن فرەنسا (سێنات)كۆمبوو. هەروەسا سەرەدانا سەرۆكایەتیا باژێرڤانیا پاریس كر و ژ ئالیێ ئان ئیدالگۆ سەرۆكا باژێرڤانیا پاریس پێشوازی لێ هاتە كرن.

ئەڤرۆ

د چارچۆڤێ کۆنفرانسێ میونشن ل ئەلمانیا سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ل گەل چەندین سەرکردێن وەلاتێن جیهانێ کۆمبوو و چاڤدێرێن سیاسی ژی دیار دکەن، کو بزاڤێن سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ بۆ بهێزکرنا پێگەهێ هەرێما کوردستانێ گەلەک د گرنگن.

سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ نێچیرڤان بارزانی پشکداری د کۆنفرانسێ میونشن ل ئەلمانیا دا کر و ل گەل گەلەک سەرکردێن وەلاتێن جیهانێ کۆمبوو، سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ل گەل سەرۆک وەزیرێن ئەرمەنستانێ، هاریکارا وەزیرێ بەرگریێ یێ ئەمریکا و گەلەک سەرکردێن وەلاتێن دی کۆمبوو، د کۆمبوونان دا بەحسێ پەیوەندیێن هەرێما کوردستانێ ل گەل وەلاتێن دی هاتیە کرن، ب تایبەتی ژی بەحسێ گرنگیا رۆلێ هەرێما کوردستانێ د بیاڤێ وزێ دا هاتە کرن.
دەزگەهێن راگەهاندنا جیهانی ژی دیار دکەن هەرێما کوردستانێ نها رۆلەکێ گەلەک گرنگ ل دەڤەرێ دگێریت، هەرێما کوردستانێ دشێت تا رادەیەکێ باش پێویستیا وزێ بۆ وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا دابین بکەت، هەروەسا هەرێما کوردستانێ د شەرێ ل دژی داعشێ دا رۆلەک سەرەکی گێرا و ژ بەر هندێ ژی دڤێت نها وەلاتێن جیهانێ هەست ب گرنگیا رۆلێ هەرێما کوردستانێ بۆ دابینکرنا ئارامیێ ل رۆژهەلاتا ناڤین بکەن، ژ بەر هندێ ژی گرنگە سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ د کۆنفرانسێ میونشن دا پشکدارە.
ئەحمەد قازی چاڤدێرێ سیاسی یێ کورد ل ئەلمانیا ژی راگەهاند کو وەلاتێن جیهانێ وەکو سەرۆکێ وەلاتەکێ سەرەدەریێ ل گەل سەرۆکێ هەرێما کوردستان دکەن، پشکداریا سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ بەرێز نێچیرڤان بارزانی د کۆنفرانسەک وەسا دا بۆ مە وەکو کورد گەلەک گرنگە، چونکی د چارچۆڤێ کۆنفرانسێ میونشن دا سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ل گەل گەلەک سەرکردێن وەلاتێن جیهانێ هەڤدیتنان دکەت، ئەو یەک ژی بۆ بهێزکرنا پێگەهێ هەرێما کوردستانێ گەلەک یا گرنگە، هەتا نها کوردان چو نوونەر د کۆنفرانسێن وەسا گرنگ دا نەبوون، لێ نها ئالایێ کوردستانێ دهێتە بلندکرن و ئێدی هەموو وەلاتێن جیهانێ دزانن، کو کورد هەنە و داخوازا مافێن خوە دکەن، ئەو یەک ژی بێگومان بۆ مە کوردان دهێتە رامانا دەستپێکرنا قۆناغەکا گەلەک نوو و گرنگ.
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر ئێدی هەرێما کوردستانێ د بیاڤێ پەیوەندیێن دبلۆماسی دا پێگەهەکێ خوە یێ گەلەک بهێز هەیە، ئەڤرۆکە ل گەلەک ناڤەندێن گرنگ یێن جیهانی بەحسێ کوردان و مافێن وان دهێتە کرن، ژ بەر هندێ ژی گرنگە کورد ل هەرێما کوردستانێ ژی دەست ب قۆناغەکا نوو بکەن، دڤێت ئاریشێن ناڤخوەیی ل هەرێما کوردستانێ بهێنە چارەسەرکرن، بهێزبوونا هەرێما کوردستانێ د هندێ دایە، کو هێزێن سیاسی یێن کوردی د ناڤ خوە دا ئێکگرتی بن، مخابن نها ئەو یەک نینە و ئەم هێڤیدارین هەر زوو دەست ب قۆناغەکا نوو یا بهێزکرنا هەرێما کوردستانێ بهێتە کرن و گۆت: (دەمێ هەرێما کوردستانێ کار بۆ بهێزکرنا پێگەهێ خوە د ئاستێ نێڤدەولەتی دا دکەت هەردەم ل دژی هەرێما کوردستانێ پیلانگێری هەنە، بریارێن دادگەها فیدرالی و گەلەک بزاڤێن دی یێن ئیرانێ و وەلاتێن دەوروبەر بۆ هندێ نە دا هەرێما کوردستانێ هەر یا لاواز بمینیت، ژ بەر هندێ ژی دڤێت هێزێن سیاسی دەست ب قۆناغەکا نوو بکەن و پرسێن هەی د ناڤبەرا خوە دا ب رێیا دانوستاندنان چارەسەر بکەن، وی دەمی دێ پێگەهێ هەرێما کوردستانێ گەلەک بهێزتر لێ هێت).

ئەڤرۆ

ژ بەر بیڤەلەرزا ل باکور و رۆژئاڤایێ کوردستانێ هەتا نها پتر ژ چل هزار کەسان جانێ خوە ژ دەست داینە و هژمارا برینداران ژی ژ 120 هزار کەسان دەرباز دبیت، دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی وەکو ئێکەم دەزگەهێ خێرخوازی شیا هاریکاریان بگەهینتە باکور و رۆژئاڤایێ کوردستانێ، کو ئەو یەک بوویە جهێ دلخوەشیا هەر کوردەکێ.
عەلی کوتلو چالاکڤانێ کورد ل ئامەدێ بۆ ئەڤرۆ دیار کر کو نها دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی ل گەلەک باژێرێن باکورێ کوردستانێ هاریکاریا خەلکی دکەت، رۆژانە ل باژێرێن وەکو مەرەش، ئامەد، سەمسور و گەلەک باژێرێن دی خوارنا گەرم بۆ وەلاتیان دهێتە ئامادەکرن و بەردەوام ژی پێدڤیایێن رۆژانە ل سەر خەلکێ لێقەومی دهێنە دابەشکرن، کو ئەو یەک ژی براستی کارەک گەلەک مەزنە.
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر کارمەندێن دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی وەکو پێشمەرگان ب رەنگەکێ فیداکاری هاریکاریا خەلکێ لێقەومی دکەن، کارێ ئەو دکەن براستی ژی کارەک گەلەک مەزنە و جهێ شانازیێ یە بۆ هەموو کوردان، پشتی هاریکاریێن بەردەوام یێن دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی بۆ باکور و رۆژئاڤایێ کوردستانێ نها هەلوەستێ گەلەک کەسان ل هەمبەر کوردان هاتیە گوهۆرین، بەری نها گەلەک کەسێن شوفینی بەردەوام دژبەریا بارزانی و هەرێما کوردستانێ دکرن، لێ نها مرۆڤ دبینیت هەلوەستێ وان وەکو بەرێ نەمایە، بێگومان ئەو یەک بۆ مە هەموو کوردان جهێ سەربلندیێ یە.
زەهرا یایلاجی ئەو ژی نها ل مەراشێ هاریکاریا خەلکی دکەت ب رێیا تۆرێن جڤاکی راگەهاند، کو دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی کارەک گەلەک مەزن دکەت، یا دی سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ ب خوە سەرەدانا خەلکی کر و پشتەڤانیا خوە بۆ وان دیار کر، هەڤخەمیا خوە بۆ خەلکێ لێقەومی دیار کر، ئەو یەک کارەک گەلەک مەزنە، ئەز هیڤیدارم پشتی ڤێ کارەساتێ پەیوەندیێن هەرێما کوردستانێ و تورکیا باشتر لێ بهێن، راستە نها ژی پەیوەندی دباشن، لێ مە دڤێت هێشتا باشتر ژی ببن، چونکی هەرێما کوردستانێ د دەمێ هەری تەنگاڤ دا هاریکاریا تورکیا کر و سەلماند باشترین جیرانا تورکیا یە، ژ بەر هندێ ژی دڤێت بەرپرسێن تورکیا هەلوەستێ خوە ب رەنگەکێ گەلەک باش ل هەمبەر هەرێما کوردستانێ بگوهۆرن، چونکی هەر گوهۆرینەکا باش د هەلوەستێ تورکیا دا روو بدەت دێ بیتە ئەگەرێ باشتربوونا پەیوەندیێن هەر دو ئالیان و دەمێ پەیوەندیێن هەر دو ئالیان بهێزتر لێ بهێن، ئەو یەک دێ بۆ وەلاتیان ژی گەلەک باش بیت.
ل گۆر زانیاریێن ئەڤرۆ هاریکاریێن دەزگەهێ خێرخوازیێ بارزانی بۆ خەلکێ لێقەومی ل باکور و رۆژئاڤایێ کوردستانێ ب ڤی رەنگی نە:
– عەنتاب 24 هزار و 285 خێزان.
– سەمسور 6 هزار و 900 خێزان.
– روحا شەش هزار و 980 خێزان.
– ئەدانا 9 هزار خێزان، ئامەد 4 هزار خێزان.
– مەراش 32 هزار و 332 خێزان
– مالاتیا 4 هزار و 580 خێزان.
– عەفرین ژی 10 هزار و 915 خێزان.

ئه‌ڤرۆ، عه‌زیز هه‌ورامی

به‌رپرسێ فه‌رمانگه‌ها قانوونی یا پارتی دیموكراتی كوردستان، ڕاگه‌هاند، دادگه‌ها فیدرالی یا دستووری نینه‌ و پێدڤیه‌ بهێته‌ هه‌لوه‌شاندن و دادگه‌هه‌كا نوو بهێته‌ پێكئینان ژ به‌ر كو بڕیارێن وێ د سیاسی نه‌.

به‌ختیار حه‌یده‌ر، به‌رپرسێ فه‌رمانگه‌ها قانوونی یا پارتی بۆ ڕۆژنامه‌یا (ئه‌ڤرۆ) گوت” دادگه‌ها فیدرالی ب گۆره‌ی بڕیارا هه‌ژمار 30 یا سالا 2005 ده‌مێ ئیراق ل بن داگیركاریا ئه‌مریكا دا هاتیه‌ دامه‌زراندن، ل گه‌ل نڤیسین و په‌سه‌ندكرنا دستوورێ ئیراقێ ل ماده‌یا 92 ل چاوانیا دامه‌زراندنا دادگه‌ها فیدرالی، ئه‌و دادگه‌ها وی ده‌می ب گۆره‌ی دستووری نه‌هاتیه‌ دامه‌زراندن، له‌وما مان و هه‌بوونا ڤێ دادگه‌هێ یا دستووری نینه‌”.

ئاماژه‌كر” ل سالا 2021 ده‌مێ قانوونا دادگه‌ها فیدرالی هاتیه‌ ڕاستڤه‌كرن، دستوور ل به‌رچاڤ نه‌هاته‌ وه‌رگرتن، ب نه‌ دستووری ئه‌و قانوونه‌ هاته‌ ڕاستڤه‌كرن، د دستووری دا هاتیه‌ هه‌ر ڕاستڤه‌كرنه‌كا گرێدای دادگه‌ها فیدرالی پێدڤی ب دو ل سه‌ر سێ یا په‌رله‌مانی یه‌، به‌لێ ب زۆرینه‌ ئه‌و قانوون ده‌ربازكر”.

به‌ختیار خویاكر ژی” دادگه‌ها فیدرالی ب شێویه‌كێ سیاسیانه‌ كار دكه‌ت و هه‌ر دادگه‌هه‌ك ژ قانوون و دستووری ده‌ربچیت و ب سیاسیانه‌ كاربكه‌ت، ئه‌و دادگه‌هه‌ جهێ باوه‌ریێ نینه‌، پێدڤیه‌ دادگه‌ها فیدرالی ببیته‌ هێڤێنێ تێكگه‌هشتنێ و چاره‌سه‌ریا كێشه‌یان نه‌كو ئه‌و ب خوه‌ ببیته‌ كێشه‌، نوكه‌ وێ دادگه‌هێ كێشه‌ د ناڤبه‌را به‌غدا و هه‌ولێرێ دا دروستكریه‌ ب ڕێیا ده‌ركرنا بڕیاره‌كێ دژی په‌ترۆلا هه‌رێما كوردستانێ، وی ده‌می مه‌ داخوازكر ب توندی دژی وێ دادگه‌هێ ب ڕاوه‌ستین و نابیت ل گه‌ل دادگه‌هه‌كا نه‌ دستووری كار بكه‌ین”.

به‌رپرسێ فه‌رمانگه‌ها قانوونی یا پارتی دبێژیت” دادگه‌ها فیدرالی ب ڤی شێوه‌ی به‌رده‌وام بیت، دێ بڕیارێن مه‌ترسیدارتر ژی دژی هه‌رێما كوردستانێ ده‌ركه‌ت و نابیت بچینه‌ ژێر بارێ بڕیارێن ئه‌و دادگه‌هه‌ ده‌ردكه‌ت و هه‌تاكو پێدڤیه‌ مامه‌له‌ ژی دگه‌ل نه‌هێته‌ كرن، هه‌روه‌سا پێدڤیه‌ دو دادوه‌رێن كورد یێن وێ دادگه‌هێ ژی بهێنه‌ ڤه‌كێشان، ژ به‌ر كو هه‌بوون و نه‌بوونا وان وه‌كو ئێكه‌ وپێدڤیه‌ دادگه‌هه‌كا دستووری یا فیدرالی هه‌روه‌سا جڤاتا فیدرالی ژی بهێنه‌ دامه‌زراندن “.

ل دووماهیێ گوت” بڕیارێن دادگه‌ها فیدرالی یا نوكه‌ یا مه‌ترسیدارتره‌ ژ (دادگه‌ها شۆڕه‌شێ) یا سه‌رده‌مێ سه‌دام حسێنی، ژ به‌ر كو وێ بڕیارێن سته‌مكارانه‌ یێن سێداره‌دانێ دژی سه‌ر كه‌سان ده‌ردكر، به‌لێ ئه‌ڤ دادگه‌ها ب ناڤ فیدرالی بڕیاران دژی ملله‌ته‌كی ده‌ردكه‌ت”.

دهۆك ، زنار تۆڤی:

بسپۆره‌كێ زانستێن سیاسی دبێژیت، گه‌له‌ك یا ب زه‌حمه‌ته‌ ل ژێر ده‌ستهه‌لاتا گرۆپێن میلیشیێن شیعی و هه‌بوونا ده‌وله‌ته‌كا پڕی ئالۆزی ل ئیراقێ، چ ئاریشه‌ ل گه‌ل به‌غدا بهێنه‌ چاره‌سه‌ركرن، هه‌روه‌سا هه‌كه‌ سه‌رۆك وه‌زیرێن ئیراقێ كه‌سه‌كێ میانڕه‌و ژی بیت، یان ژی نییه‌تا چاره‌سه‌ركرنا ئاریشه‌یان هه‌بیت، وه‌كو دیار پتریا هێزێن دناڤا چارچۆڤه‌یێ هه‌ماهه‌نگیێ دا سه‌ر ب ئیرانێ ڤه‌نه‌ و سیاسه‌تا ئیرانێ بجهـ دئینن، وان نه‌ڤێت ئه‌و ئاریشه‌یێن دناڤبه‌را به‌غدا و هه‌ولێرێ دا هه‌ین چاره‌سه‌ر بكه‌ن، دیسان ئه‌و  ڕێككه‌فتنا بۆ پێكئینانا حوكمه‌تا ئیراقێ ژی هاتیه‌ كرن پتر یا ته‌كتیكی بوویه‌، هه‌روه‌سا بۆ كورد و سووننه‌یان باشتر بوو ڕێككه‌فتنێ ل گه‌ل گرۆپێن چارچۆڤه‌یێ هه‌ماهه‌نگیێ نه‌كه‌ن، به‌لێ مخابن ئه‌و ڕێككه‌فتنه‌ هاته‌ كرن و نوكه‌ دادگه‌ها فیدرالی ل به‌رده‌ستێ وان دایه‌ و وه‌كو ئامرازه‌كێ كاریگه‌ر ل دژی كورد و سوننه‌یان ب كاردئینن و وه‌كو به‌هانه‌یه‌كێ ژی بكار دئینن بۆ خوه‌ ڤه‌دزینێ ژ پراكتیزه‌كرنا وان ڕێككه‌فتنێن به‌ری نوكه‌ هاتینه‌ كرن”.

د. نه‌وزاد هێتوتی، پسپۆرێ زانستێن سیاسی پتر گوت”پشتی هه‌لبژارتنێن 2021 ێ یێن ئیراقێ، چارچۆڤه‌یێ هه‌ماهه‌نگیێ دادگه‌ها فیدرالی ل دژی پرۆسه‌یا سیاسی، كورد و سه‌دریان بكارئینا و پرۆسه‌یا هه‌لبژاتنان ئیفلیج كر و وان ڕێ بۆ خوه‌ خوه‌شكر بۆ هندێ كو ئه‌و حوكمه‌تا نوو یا ئیراقێ پێكبینن، هه‌ر چه‌نده‌ كورد و سووننی دشیان حوكمه‌ت نه‌هێته‌ پێكئینان، به‌لێ كه‌فتنه‌ ژێر كاریگه‌ریا سۆزێن وان یێن بێ ناڤه‌رۆك، وه‌كو دیار هه‌تا نوكه‌ ژی ئێك خال ژ داخوازیێن كورد و سووننه‌یان نه‌هاتینه‌ بجهئینان، دڤێت چاڤه‌رێی هندێ بكه‌ین كو چاره‌نڤیسێ قانوونا په‌ترۆل و غازێ ژی كو بریار بوو دشه‌ش مه‌هان دا پشتی ده‌ست بكاربوونا حوكمه‌تا نوو ژ جڤاتا نوونه‌رێن ئیراقێ بهێته‌ ده‌ربازكرن، كو ب ده‌ردێ شایستێن دارایی یێن هه‌رێمێ كوردستانێ بچیت، چونكی وان بڕیارا دادگه‌هێ هه‌یه‌ و ب وێ به‌هانه‌یێ ئه‌و خوه‌ ژ ده‌ركرنا هه‌ر جۆره‌ قانوونه‌كێ ڤه‌دزن كو ل دژی بڕیارا دادگه‌ها ده‌ستووری بیت”.

دیاركر” نوكه‌ فشارێن مه‌زن ل سه‌ر سه‌رۆك وه‌زێرین ئیراقێ هه‌نه‌ ژ ئه‌گه‌رێ بلندبوونا بهایێ دۆلاری و دبیت ئه‌ڤه‌ ژی یاریه‌كا ئیرانێ و هێزێن شیعی بیت بۆ تێكهه‌لكرنا كارتان و ژناڤبرنا سه‌رنجان ل سه‌ر قه‌یرانێن داكه‌فتنا بهایێ دراڤێ ئیراقی، هه‌روه‌سا ئه‌مریكا دڤێت ئیراق خوه‌ ژ ئیرانێ دوور بكه‌ت و نه‌بیته‌ پشكه‌ك ژ سیاسه‌ت و ئه‌جندایێن ئیرانێ، دیسان د نوكه‌ دا ئه‌مریكا فشارێن خوه‌ ل سه‌ر حوكمه‌تا ئیراقێ پتر لێ كرینه‌، ژ پێخه‌مه‌ت نه‌هێلێت دۆلار ژ ئیراقێ بچیته‌ ئیرانێ، ئالیێن چارچۆڤه‌یێ هه‌ماهه‌نگیێ ژی ب تایبه‌ت یێن  توندره‌و ل گه‌ل هندێ نینن كو ئاریشه‌یان ل گه‌ل هه‌رێما كوردستانێ چاره‌سه‌ر بكه‌ن”.

ئه‌ڤرۆ:

سیاسه‌تمه‌داره‌كێ كورد دبێژیت، هه‌كه‌ كورد د ئێكگرتی بن، دێ ب هێز بن و چو ئالی نه‌شێن هیچ كاره‌كێ دژی وان بكه‌ن، له‌وما ئێكگرتن و ته‌بایی گه‌له‌ك یا گرنگه‌، هه‌روه‌سا دیاركر ژی، چونكه‌ دادگه‌ها فیدرالی یا ئیراقی كو ئه‌و بڕیارا دژی هه‌رێما كوردستانێ ده‌ركری بڕیاره‌كا سیاسی یه‌ و هنده‌ك ئالیێن ناڤخوه‌یی و ده‌ره‌كی یێن ل پشت وێ بڕیارێ، له‌وما ئێكگرتنا كوردان یا گرنگه‌ د ڤێ قۆناغێ دا.

د. مه‌حموود عوسمان، سیاسه‌تمه‌دارێ كورد، گوت” ئه‌نجامدانا كۆمبوونان د ناڤبه‌را پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكه‌تی نیشتمانی كوردستان گه‌له‌ك یا گرنكه‌ بۆ وێ چه‌ندێ په‌یوه‌ندیێن وان بهێنه‌ ئاساییكرن و پێدڤیه‌كا فه‌ر و گرنگه‌ پارتی و ئێكه‌تی بگه‌هنه‌ ڕێككه‌فتنێ، چونكه‌ ئه‌و هه‌رێما كوردستانێ بڕێڤه‌دبه‌ن، له‌وما یا گرنگه‌ ئه‌و هه‌ردو ئالی د ڕێككه‌فتی بن ل ناڤخوه‌یا كوردستانێ و ل ئیراقێ و ل ده‌رڤه‌ ژی، چونكه‌ ژ بلی ڕێككه‌فتنێ چاره‌یه‌كا دی نینه‌ و ئه‌ز یێ گه‌شبینم ب وێ چه‌ندێ كو هه‌ردو ئالی دێ گه‌هنه‌ ڕێككه‌فتنێ، ژ به‌ر كو ب گه‌هشتنا وان ب ڕێككه‌فتنێ دێ ب هێزبن و چو ئالی نه‌شێن هیچ كاره‌كی به‌رامبه‌ر هه‌رێما كوردستانێ بكه‌ن”.

سه‌باره‌ت ئه‌و بڕیارا دادگه‌ها فیدرالی یا ئیراقی دژی هه‌رێما كوردستانێ ده‌ركری، د. مه‌حموود عوسمان دبێژیت” بڕیارا دادگه‌ها فیدرالی یا ئیراقی بڕیاره‌كا سیاسی یه‌ و ل ده‌مێ بۆری دا ژی ئه‌ڤ كاره‌ كریه‌ و ئه‌ڤه‌ كاره‌كێ باش نینه‌، چونكه‌ ئه‌و چه‌نده‌ دژی كوردان بتنێ نینه‌، به‌لكو دژی مسته‌فا كازمی و حوكمه‌تا محه‌مه‌د شیاع سودانی ژی یه‌، ژبه‌ر كو  وان بڕیارا هنارتنا پاره‌ی بۆ هه‌رێما كوردستانێ دایه‌ و پێدڤیه‌ وان هه‌لویست هه‌بیت به‌رامبه‌ر وێ بڕیارا دادگه‌ها فیدرالی، له‌وما ب دیتنا من ئه‌و بڕیاره‌ گه‌له‌ك یا خراب بوو”.

هه‌روه‌سا ڕۆهنكر” هنده‌ك ئالیێن ئیراقی و ده‌رڤه‌ ژی ل پشت وان بڕیارانه‌، له‌وما پێدڤیه‌ كورد د ئێكگرتی بن و هه‌لویسته‌كێ باش ژی هه‌بوو به‌رامبه‌ر وێ بڕیارا دادگه‌ها فیدرالی ئه‌وا دژی هه‌رێما كوردستانێ ده‌ركری”.