NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

5829 POSTS 0 COMMENTS

ئەمیندارێ گشتیێ بەرێ یێ جڤاتا نوونەران و بسپۆرێ یاسایی رۆناهی ئێخستییە سەر وێ پێلا هێرشێن كو دەمەكە باژیڕێن هەرێما كوردستانێ و ب تایبەتی هەولێرا پایتەخت دكەنە ئارمانج. د ڤێ راپۆرتێ دا هاتییە دیاركرن كو ئەڤ هێرشە نەك بتنێ گەفەكا ئەمنی نە، بەلكو نیشانا شكەستنا بنەرەتییا سیستەمێ فیدرالی نە ل ئیراقێ.
ئەیاد حاجی نامق، ئەمیندارێ گشتیێ بەری یێ جڤاتا نوونەران و پسپۆرێ یاسایی ئاماژێ ب هندێ دكەت كو هەرێما كوردستانێ ب گۆرەی مادەیێن (117) و (121) ژ دەستوورێ ئیراقێ، قەوارەیەكێ یاسایی و فەرمی یە. لەوما هەر هێرشەك بۆ سەر هەولێرێ، وەك ناڤەندا دەزگەهێن دەستووری و نوونەرایەتییێن نێڤدەولەتی، یان بۆ سەر دهۆك، سلێمانی و هەلەبجە، ب رامانا بەزاندنا سەروەرییا دەولەتێ دهێت.
ئەڤ یاساناسە د نڤیسینا خۆ دا پرسیارێن جدی ئاراستەی حوكمەتا فیدرالی دكەت و دبێژیت: بۆچی فەرماندەیێ گشتی یێ هێزێن چەكدار ل هەمبەر ڤان هێرشێن دووبارەبووی بێدەنگە و هەلوەستەكێ كاریگەر نینە؟ هەروەسا چەوا گرووپێن چەكدار ل دەرڤەی چارچۆڤەیێ دەولەتێ و بێی پێگیریبوون ب زنجیرا فەرماندەییا سەربازی، دشێن چەكێن پێشكەفتی یێن وەك درۆن و مووشەكان بكاربینن؟
هەروەسا دوپاتیێ ل سەر هندێ دكەت كو ئەڤ رەوشە بنپێكرنا ئاشكرایا ڤان مادەیێن دەستوورێ ئیراقێ یە:
مادەیێ (9/ئێكێ/ب): كو پێكئینانا میلیشیایان ل دەرڤەی هێزێن فەرمی قەدەغە دكەت.
مادەیێ (78): كو سەرۆك وەزیران وەك بەرپرسێ راستەوخۆ یێ ئاسایشێ دیار دكەت.
مادەیێ (110): كو پاراستنا سەروەری و ئاسایشێ دكەتە ئەركێ دەسهەلاتا فیدرالی.
دبێژیت ژی: «بەردەوامییا ڤان هێرشان نیشانا شكەستنا جڤاتا نوینەرانە د چاڤدێریێ دا، و شكەستنا دادگەها بلند یا فیدرالی و سەرۆككۆمارییە د پاراستنا دەستووری دا (ب گۆرەی مادەیێن (67) و (93)».
پتر گۆت: «پاراستنا وەلاتییان و قۆرخكرنا چەكی د دەستێ دەولەتێ دا، نەك بتنێ ئەركەكێ سیاسی یە، بەلكو پێگیرییەكا دەستووری یا بنەرەتییە. هەر خەمسارییەك د ڤی ئەركی دا، دێ بیتە ئەگەرێ هەلوەشاندنا شەرعییەتا دەولەتێ و تێكچوونا ئاشتییا جڤاكی.»
ل دووماهیێ داخوازكر كو گرنگە فەرماندەیێ گشتیێ هێزێن چەكدار ل ئیراقێ د بەیاننامەیەكا فەرمی و رۆهن دا ئەنجامدانا پێرابوونێن توند یێن یاسایی بۆ كۆنترۆلكرنا چەكی و چالاككرنا رۆلێ جڤاتا نوونەران و دادوەری بۆ لێپرسینێ ژ وان ئالیێن هێرشان ئەنجام ددەن، دەربكەت.

3

بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل بەغدا هوشدارییەكا توند ددەتە حوكمەتا ئیراقێ و گەفێن دژوار ل گروپێن میلیشیا دكەت، كو ئێدی ل هەمبەر هێرشان بێدەنگ نامینن، هەڤدەم خەلاتەكێ چەند ملیۆن دۆلاری راگەهاندیە بۆ هەر كەسەكێ پێزانینێن هوور ل سەر گروپێن میلیشیا بدەت.
پەیڤدارێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل بەغدا، بەیاننامەیەكا رۆژنامەڤانی بەلاڤكر و دیار كر، میلیشیایێن تیرۆرستی ل ئیراقێ ل شەڤا شەمبییا بۆری، ژ پێخەمەت تیرۆركرنا دیپلۆماتكارێن ئەمریكی، دوو هێرشێن مەترسیدار كرینە سەر دەزگەهێن دیپلۆماسی یێن ئەمریكا ل ئیراقێ.
هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا «ژ بلی ڤان هەردوو هێرشان، د چەند حەفتیێن دەربازبوویدا، گروپێن میلیشیا ژ ناڤخۆیا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و ژ وەلاتێن جیرانێن ئیراقێ ژی، وەلاتیێن ئەمریكی و دەزگەهێن حوكمەتا ئیراقێ و خەلكێ سڤیل كرینە ئارمانج، كو د ناڤ هێرشان دا نوونەراتیێن مە یێن دیپلۆماسی ژی هاتینە ئارمانجكرن».
پەیڤدارێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل بەغدا دوپات كر، كو چەندین جاران داخواز ژ حوكمەتا ئیراقێ كرینە ب زووترین دەم ئەركێ خۆ بجهبینیت بۆ راگرتنا هێرشان ل سەر دەزگەهێن ئەمریكا و رێگریێ ل میلیشیایێن تیرۆرستی بكەت، كو ئێدی ئاخا ئیراقێ بۆ هێرشكرنێ بكارنەئینن؛ هەڤدەم پەیڤداری هوشداری دا حوكمەتا فیدرال و گەف كر، هەكە حوكمەتا ئیراقێ پێگیر ب ئەرك و سۆزێن خۆ نەبیت، ئەمریكا ئێدی د پاراستنا وەلاتی و بەرژەوەندیێن خۆ دا بێدەنگ نامینیت.
هەروەسا خەلاتەكێ سێ ملیۆن دۆلاری راگەهاند بۆ هەر كەسەكێ پێزانینێن دروست ل سەر ئاشكراكرنا ناسنامە و جهێ گروپێن میلیشیایێن بەرپرس ژ ڤان هێرشێن دهێنە سەر ناڤەندێن دیپلۆماسی یێن ئەمریكا ل ئیراقێ، بدەت.

2

د. عەلی تەتەر، پارێزگارێ دهۆكێ ب مەرەما ژ نێزیك ئاگاهداربوون ل سەر ڕەوشا كارەبێ و چاوانیا بڕێڤەچوونا كاروبارێن وەلاتیان، دوهی 6/4/2026 سەرا ڕێڤەبەریا بەلاڤكرنا كارەبێ دا و ب ئامادەبوونا حازم محەمەد، ڕێڤەبەرێ گشتی یێ كارەبا دهۆكێ ب وەكالەت گۆهداریا گازندەیێن وەلاتیان كر و سەحكرە كاروبارێن تەكنیكی یێن ڕێڤەبەریێ و گۆت: پڕۆژەیێ ڕۆناهی، پڕۆژەكێ حكومی یێ وەزارەتا كارەبێ یە و پێدڤیە كاروبارێن وەلاتیان ب زووترین دەم و بێ گیرۆبوون بهێنە بڕێڤەبرن، دیسا هەموو ئاسانكاری بۆ داخوازیێن وان بهێنە كرن.
پارێزگارێ دهۆكێ ل گەل ڕێڤەبەر و بەرپرسێن پشكێن ڕێڤەبەریێ كۆمبوو و دوپاتی ل سەر باشتركرنا خزمەتكرنا وەلاتیان كر و ڕێڤەبەریێن پەیوەندیدار ڕاسپاردن د خزمەتا وەلاتیان دابن و ئاریشەیێن پەیدا دبن ب شێوەیەكێ زەلال بهێنە دەستنیشانكرن و هەر وەلاتیەكێ وەسا ببینیت، كو بهایێ كارەبێ ب زێدەهی یان شاشی بوو هاتیە، دشێت سەرەدانا ڕێڤەبەریا ناڤبری بكەت و نابیت مافێ‌ چو وەلاتیەكی بهێتە بەرزەكرن.

0

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

مووسا ئەحمەد، سەرۆكێ دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی دیاركر كو زێدەباری ڤەكرنا سەنتەرێن ئۆتیزمێ ل هەولێر و سۆران و زاخۆ، ل دەمەكێ نێزیك سەنتەرەكێ مەزن یێ ئۆتیزمێ ل پارێزگەها دهۆكێ ژی دێ هێتە ڤەكرن.
سەرۆكێ دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی، ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو چو كەس وەكو دەیك و بابێن زاڕۆكێن ئۆتیزمێ بهایێ ڤەكرنا ڤان جۆرە سەنتەران نزانیت، چونكی ئەو ب تەمامی هەست ب ئاریشەیێن مامەلەكرنێ ل گەل زاڕۆكێن خوە یێن ئۆتیزمێ دكەن و گۆت: «دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی سەنتەرێن ئۆتیزمێ كرینە كۆمەلگەهـ و پەیمانگەهێن پێگەهاندنا كادرێن تایبەت د بیاڤێ ئۆتیزمێ دا، مە 55 ڕاهێنەر پێگەهاندینە، كو ل سۆران خزمەتا زاڕۆكێن ئۆتیزمێ دكەن، دیسا 30 ڕاهێنەر ژی بۆ سەنتەرێ هەژار یێ ئۆتیزمێ ل زاخۆ هاتینە پێگەهاندن، ئەڤ هەموو ڕاهێنەرە دێ ڕۆلەكێ كاریگەر د ڤەكرنا سەنتەرێن دی ژی دا بینن».
گۆت ژی: «ئەم سوپاسیەكا تایبەت ئاراستەی مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ و هەڤدەم سەرۆكێ بۆردێ دامەزرێنەرێ دەزگەهێ خێرخوازی یێ بارزانی دكەین، كو بۆ هەر كارەكێ مرۆڤایەتی، بەردەوام هاریكار و پشتەڤانێ مە بوویە».

5

دهۆك، دلۆڤان ئاكرەیی:

رێڤەبەرێ نەفت و كانزایان ل پارێزگەها دهۆكێ دیاركر، ژ بەر كاودانێن ل دەڤەرێ دروست بووین، رێژەیا بەلاڤكرنا پانزینا پشتەڤانیكری ژ لایێ‌ حكومەتا هەرێمێ ڤە، كێم بوویە، بەلێ بڕیار ئەوە، ل ڤێ حەفتیێ كێشەیا كێمیا وێ ل پارێزگەهێ بهێتە چارەسەركرن.
كارزان رەئووف، رێڤەبەرێ نەفت و كانزایان ل پارێزگەها دهۆكێ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: «بڕیارە د ڤێ‌ حەفتیێ‌ دا ئاریشەیا كێمیا پانزینا 750 دیناری ل سنۆرێ پارێزگەها دهۆكێ و ئیدارەیا سەربخۆ یا زاخۆ بهێتە چارەسەركرن».
گۆت ژی: «رۆژانە 400 هزار لێترێن پانزینێ دێ‌ گەهنە پارێزگەهێ و ل سەر سەنتەرێ پارێزگەهێ و ئیدارەیا سەربخۆ یا زاخۆ و دەڤەرداریان دێ‌ هێتە بەلاڤكرن و دێ‌ كارتێكرن ل سەر ئەرزانبوونا بهایێ پانزینێ‌ هەبیت».

1

دهۆك، لەزگین جۆقی:

رێڤەبەرێ گشتیێ وەبەرهێنانێ ل پارێزگەها دهۆكێ دیار كر، پڕۆژەیێ‌ دەڤەرا پیشەسازی یا خوارنێ ل كانی سپییێ ل دەڤەرداریا سێمێلێ‌، ل سەر رووبەرێ 142 هزار و 307 دۆنەمێن ئەردی دهێتە بجهئینان و هەمی خزمەتگوزاری د ناڤ دانە.
د. هەڤال سەدیق، رێڤەبەرێ گشتیێ وەبەڕهێنانێ ل پارێزگەها دهۆكێ گۆت: «ئەڤە پڕۆژەیەكێ‌ ستراتیژی یێ‌ ئاسایشا خوارنێ‌ یە، ل پارێزگەها دهۆكێ‌ و د ناڤ پڕۆژەی دا 275 كارگەهـ و 229 عمبار دێ‌ هێنە چێكرن، زێدەباری خزمەتگوزاریێن وەكو: بنگەهێ پۆلیسان و بەرەڤانیا باژێری و بنگەهێ ساخلەمیێ و پەیمانگەها پیشەسازی و مزگەفت و خوارنگەهـ و پێشانگەهێن بەرهەمێن خوارنێ و… هتد».
گۆت ژی: «هەتا نوكە رێژەیا بجهئینانا گشتی پڕۆژەی گەهشتیە 23%، ب دووماهی هاتنا پڕۆژەی، دێ‌ كاریگەری ل سەر دابینكرنا ئاسایشا خوارنێ‌ ل دەڤەرێ‌ هەبیت و بیتە ئەگەرێ‌ گەشەپێدانا ئابووری و دابینكرنا دەلیڤەیێن كاری بۆ وەلاتیان».

4

رەمەزان زەكەریا:

ب مەرەما پاراستنا بەرهەمێ گەنمی و دەستنیشانكرنا ئاستێ مەترسیا مێشێن زیانبەخش، پشكا پاراستنا رووەكی ل رێڤەبەریا چاندنا ئاكرێ دەست ب پرۆسەیا رامالینا كێزا سنكی كر.
ئەندازیار فازل مستەفا، رێڤەبەرێ چاندنا ئاكرێ بۆ ئەڤرۆ گۆت: «كەمپینا رامالینا سنكی دێ هەموو ناوچەداریێن سەر ب ئاكرێ ڤە ڤەگریت، وەكو: گردەسێن و بجیل و دینارتە، ل دووڤ پلانا هاتیە دانان پرۆسە دێ بۆ دەمێ دو مەهان یا بەردەوام بیت».
ناڤبری گۆت ژی: «مەرەم ژ ڤێ هەوا پشكنین و رامالینێ دەستنیشانكرنا رێژە و چڕیا كێزا سنكییە ل سەر زەڤیێن گەنمی، ئەڤ چەندە دێ هێلێن گشتی بۆ پلانێن داهاتی یێن رەشاندنێ و پاراستنا زەڤیێن جۆتیاران دیار كەت، داكو رێگری ل هەر زیانەكێ بهێتە گرتن كو كار بكەتە سەر كوالیتی و رێژەیا بەرهەمێ ئەڤ سالە».

2

زنار تۆڤی:

د. زیرەك زێباری، ئەندامێ پەرلەمانێ عێراقێ، ل سەر فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، ئەڤرۆ 7/4/2026 بڕیارا هنارتنا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ دێ هێتەدان و پارە ژی حەفتیا بهێت دێ گەهیتە هەرێما كوردستانێ.
ناڤهاتی گۆت: «بڕیارا هنارتنا مووچەی د كۆمبوونا ئەڤرۆ یا جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ دا دێ هێتەدان، هەروەسا ژ ئەگەرێ رێكارێن هنارتنا پارەیی، كو چەند رۆژان ڤەدكێشیت، لەوما ل حەفتیا بهێت پارەیێ مووچەی دێ گەهیتە هەرێما كوردستانێ».
د زیرەكی گۆت ژی: «نوكە شاندەكێ هەرێما كوردستانێ بۆ بابەتێ سیستەمێ ئەسیكۆدا و بابەتێ مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ ل ‌بەغدایە».

7

بسپۆرەکێ کاروبارێن سیاسی دیار دکەت بەردەوامیا شەڕێ نها دێ رۆژهەلاتا ناڤین تووشی کارەساتێن مەزن کەت، چونکی ئیران مەرجێن ئەمریکا بۆ ئاگربەستێ قەبوول ناکەت و خوە بۆ شەڕەکێ دەمدرێژ بەرهەڤ کریە و ئەو یەک دێ بیتە ئەگەرێ روودانا کارەساتێن مەزن.

فەهیم تاشتەکین بسپۆرێ کاروبارێن سیاسی دیار دکەت، شەڕ گەهشتیە قووناغەک گەلەک مەترسیدار، چونکی بەری نها ئەمریکا و ئسرائیلێ وەسا هزر دکرن هەکە رێبەرێ ئیرانێ و هندەک ژ فەرماندارێن مەزن یێن ئیرانێ بکوژن دبیت رژێم ژناڤ بچیت یان ژی خەلک ل دژی دەستهەلاتێ دەست ب خوەنیشادانان بکەن، لێ مە دیت تشتەک وەسا روو نەدا و نها ژی ترامپ گەفا وێرانکرنا ژێرخانا ئابووری یا ئیرانێ دکەت و ل هەمبەر دا ئیران ژی دبێژیت ئەو دێ ژێرخانا وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین ب تایبەتی ژی وەلاتێن هەڤپەیمانێن ئەمریکا وێران کەن و گۆت: (ئەو یەک دێ رۆژهەلاتا ناڤین بەر ب کارەساتێن گەلەک مەزن بەت، چونکی هەر ژ نها ڤە قەیرانا وزێ ل گەلەک وەلاتێن جیهانێ دروست بوویە، بهایێ کەلوپەلێن خوارنێ گران بووینە و بەردەوامیا شەڕی دێ کاریگەریا خوە ل سەر هەموو کەرتێن ژیانێ کەت).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، نها ئیران شەڕی بۆ مانا خوە دکەت، بەرپرسێن ئیرانێ یا ژ دەستێ وان دهێت ئەنجام ددەن دا رژێما ئیرانێ ژناڤ نەچیت، د دەمەکێ وەسا دا ئەمریکا و ئسرائیل ژی ناخوازن وەسا شەڕی ب دووماهی بینن، ئەمریکا دڤێت هندەک تشتان بدەستڤە بینیت و سەرکەفتنا خوە راگەهینیت و ل ئالیێ دی فشارێن ئسرائیلێ ژی ل سەر ترامپی گەلەک زێدە بووینە و ئسرائیلێ دڤێت شەڕ ب دژواری بەردەوام بیت، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی د رەوشا نها یا ئالۆز دا گەلەک زەحمەتە بەحسێ راگرتنا شەڕی ژی بهێتە کرن، چونکی هەر دوهی وەزارەتا دەرڤە یا ئیرانێ دیار کر وان ١٥ خالێن کو ترامپی دیار کربوون رەت کرینە و خوە بۆ هەر پێشهاتەکێ ژی بەرهەڤ کرینە، ئانکو ب کورتی ئیرانێ نەڤێت چو داخوازیێن ئەمریکا قەبوول بکەت.
بسپۆرێ کاروبارێن سیاسی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، براستی ژی نها رەوشا رۆژهەلاتا ناڤین گەلەک خرابە و کاریگەریا خوە ل سەر جیهانێ ژی کریە، هەکە ترامپ بزاڤا هنارتنا سەربازان بۆ داگیرکرنا گزیرتا خارک ل ئیرانێ بکەت دێ وی دەمی رەوشەکا نوو هێتە پێش، چونکی نها هەموو گرۆپێن چەکدار یێن سەر ب ئیرانێ ل رۆژهەلاتا ناڤین یێ شەڕی بۆ مانا ئیرانێ دکەن، د دەمەکێ وەسا دا دێ هەموو وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین بنە مەیدانا شەڕەکێ نوو و بێگومان دێ ئەو یەک بیتە ئەگەرێ مالوێرانیێ بۆ هەموو رۆژهەلاتا ناڤین.

5

پەیڤدارێ وەزارەتا دەرڤە یا ئیرانێ سەبارەت ب بزاڤێن هندەک وەلاتان بۆ راگرتنا شەڕی دیار کر، باوەریا ئیرانێ ب ئەمریکا ناهێت و ترامپ هەر رۆژ تشتەکێ دبێژیت و گەفا وێرانکرنا ژێرخانا ئابووری یا ئیرانێ دکەت، د دەمەکێ وەسا دا گەلەک زەحمەتە کو ئیران باوەریا خوە ب ئەمریکا بینیت و نها ئیران یا پێدڤی بۆ پاراستنا خوە دکەت و هەکە ئەمریکا ئێرشی ژێرخانا ئابووری و ب تایبەتی ژی کەرتێ وزێ بکەت دێ هەمان تشت ل دژی هەڤپەیمانێن ئەمریکا ل رۆژهەلاتا ناڤین هێتە کرن.
ئیسماعیل بەقایی ئەو یەک ژی دیار کر، ئیران دوژمناتیا چو وەلاتەکێ ل رۆژهەلاتا ناڤین ناکەت، تنێ ئیران ئێرشی بنگەهێن ئەمریکا دکەت و دڤێت وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین ژی رێ نەدەن ئەمریکا ئاخا وان بۆ لێدانا ئیرانێ بکار بینیت و د رەوشا نها دا ئیران چو داخوازیێن ئەمریکا قەبوول ناکەت و دڤێت ئەمریکا شەڕی راگریت و قەرەبۆیا زیانێن کو بەر خەلکێ ئیرانێ کەفتینە ژی بکەت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com