نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و قاسم ئەعرەجی، شیرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ كۆمبوون و تێدا دوپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگییا ئەمنی د ناڤبەرا پێشمەرگەی و لەشكرێ ئیراقێ، دوورئێخستنا ئیراقێ ژ كێشەیێن دەڤەرێ و پاراستنا ئارامیێ كر.
دوهی چارشەمبی 9/7/2025، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل قاسم ئەعرەجی، شیرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ و شاندەكێ د گەلدا كر.
ب گۆڕەی بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، د كۆمبوونەكێدا دوماهی پێشهاتێن ئەمنی یێن ئیراقێ هاتنە گەنگەشەكرن و هەردو ئالی د هەڤڕابوون ل سەر گرنگییا بەردەوامییا هاریكارییا ئەمنی د ناڤبەرا هێزێن پێشمەرگەی و لەشكرێ ئیراقێ و هێزێن ئەمنی. هەروەسا د پشكەكا دی یا دانوستاندناندا، باس ل دوماهی بزاڤ و پێنگاڤێن پرۆسەیا ئاشتیێ ل توركیا هاتە كرن.
سەبارەت رەوشا رۆژهەلاتا ناڤین و كاریگەریێن وێ ل سەر دەڤەرێ، نێچیرڤان بارزانی و قاسم ئەعرەجی د هەڤڕابوون كو پێدڤییە ئیراق تێكهەلی كێشە و ئالۆزییان نەهێتە كرن و كار بۆ پاراستنا ئارامییا وەلاتی بهێتە كرن.
ئالییەكێ دی یێ كۆمبوونێ، كو رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخوە ل هەرێما كوردستانێ بەرهەڤبووی، تایبەت بوو ب پرسا پاراستنا ئاسایشا سنووران و چەند بابەتەكێن دی یێن ئەمنی.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا نڤیسینگەها شیرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ» سەرەدانا قاسم ئەعرەجی شێرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ بۆ هەولێرێ ل سەر راسپاردەیا محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێیە ب مەبەستا ئەنجامدانا زنجیرەیەكا كۆمبوونێن سیاسی و ئەمنی ل گەل سەركردەیێن هەرێما كوردستانێ».

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و بالیۆزێ ڤەنزوێلا ل ئیراقێ دوپاتی ل گرنگییا پاراستنا ئارامییا دەڤەرێ و چارەسەرییا ئاشتییانەیا كێشە و ناكۆكییان كر.
ب گۆڕەی بەیاننامەیا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، دوهی چارشەمبی 9/7/2025، نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د دیدارەكێدا ل گەل ئەرتورۆ ئەنیبال گالێگۆس رامیرێز، بالیۆزێ ڤەنزوێلا ل ئیراقێ، دەربارەی دەرفەتێن زێدەتر پێشڤەبرنا هەڤبەندیێن ڤەنزوێلا ل گەل ئیراقێ بیر و بۆچوون لێكگۆهارتن.
د تەوەرەكێ دی یێ دیدارێدا، وەكو د بەیاننامەیا سەرۆكایەییا هەرێما كوردستانێدا هاتی» رەوشا گشتییا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ و دەرئەنجامێن وێ هاتنە باسكرن، سەبارەت وێ چەندێ دوپاتی ل گرنگییا پاراستنا ئارامیێ ل دەڤەرێ و چارەسەركرنا ئاشتییانەیا كێشە و ناكۆكییان، هاتە كرن».

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب هەلكەفتا بەرفرەهبوونا پڕۆژەیێ رۆناهی و مفاداربوونا زێدەتر ژ دو ملیۆن هەڤوەلاتییان ژ كارەبا 24 ساتی، ل پێگەهێ خوە یێ تایبەت ل سەر تۆرا جڤاكییا ئێكس بەلاڤكر» هەتا دوماهییا سالا 2026 پڕۆژەیێ روناهی دێ گەهیتە سەرانسەری هەرێما كوردستانێ».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ گوت ژی» نوكە دو ملیۆن هەڤوەلاتی ل هەرێما كوردستانێ، ب رێكا پڕۆژەیێ رۆناهی، كارەبا 24 ساتی هەیە، هەتا دوماهییا 2026، ئەو پڕۆژە دێ گەهیتە هەموو مال و جهێن بازرگانی ل سەرانسەری هەرێما كوردستانێ».

ئابۆریناس و ئەكادیمییەكێ ئیراقێ، ل پێگەهێ خوە یێ تایبەت ل سەر تۆرا جڤاكییا فەیسبووكی بابەتەك ب ناڤونیشانێ(راپۆرتەكا نوو یا سندووقا دراڤی یا نێڤدەولەتی، لاوازیێن ئابۆرێ ئیراقێ دەستنیشان دكەت) بەلاڤكریە.
نەبیل مەرسوومی، ئابۆریناسێ ئیراقێ لاوازیێن ئابۆرێ ئیراقێ ب چەند خالان رۆهن دكەت و دبێژیت» ئیراق دێ رووب روویێ مەترسییا خراپتربونا كورتئینانا دارایی بیت ددەمەكێ كێمدا، ئەگەر ژی نزمبوونا داهاتێ پەترۆلێیە، ئەڤە ژی ژ ئەگەرێ نزمبوونا بهایان. هەڤدەم بهایێ پەترۆلا خەملاندی كو پێدڤییە بۆ گەهشتن ب هەڤسەنگییا بودجەی زێدەتر ژ 55% بلند بوویە».
دیاركر ژی» پێشبینی دهێتە كرن كێمبوونا داهاتێ پەترۆلێ كاریگەرییا نەرێنی ل سەر چالاكیێن ئابۆری هەبیت».
وی ئابۆریناس و ئەكادیمیێ ئیراقێ گوت ژی» بەرفرەهبوونا بەرچاڤ یا دارایی ل سالێن بۆری، لاوازیێن وەلاتی زێدەتر كرینە، ئەڤە ژی ژ بەر نزمبوونا بهایێ پەترۆلێ ل ڤێ دووماهیێ».
هەروەسا ئاماژكر» پێشبینی دهێتە كرن داراییا گشتییا ئیراقێ نزمبوونەكا بەرچاڤ تۆمار بكەت، كورتئینانا بودجەیا گشتی ل سالا 2024 ب 4،2% بەرهەمێ ناڤخوەیێ خەملاندی، د سالا 2025 دا بۆ 7،5% زێدەبوو، پاشی د سالا 2026 دا 9،2% ئەڤە ژی د دەمەكیدایە كو داهاتێ پەترۆلێ ژ 36% بەرهەمێ ناڤخوەیی ل سالا 2024 بۆ 31% ل سالا 2026 هاتیە خوار، د دەمەكیدا خەرجیێن گشتی ژ 43،5% بۆ 43،8% د ڤی دەمیدا زێدەبوویە. ب هەمان شێوە، ب تایبەتی ل بڕگەیا كرێ و مووچەیدا كو ل سالا 2026 دێ گەهیتە 24،5% بەرهەمێ ناڤخوەیی».
پتر گوت» بلندبوونا بهایێ پێدڤیێ پەترۆلێ بۆ گەهشتن ب هەڤسەنگییا دارایی ل ئیراقێ بۆ 84 دۆلاران بۆ هەر بەرمیلەكێ ل سالا 2014 و 54 دۆلار ل سالا 2020، ئەڤە ژی ژ ئەگەرێ بەرفرەهبوونا خەرجییان و لاوازییا داهاتێ نە پەترۆلی».
رۆهنكر ژی» راپۆرتێ ئاماژە ب بەردەوامییا تۆماركرنا كورتئینانا دەستپێكییا مەزن ل بودجەیا نە پەترۆلییا ئیراقێ كر، كو ل سالا 2024 دگەهشتە نێزیكی 59،3% بەرهەمێ ناڤخوەییێ نە پەترۆلی، هێدی هێدی هەتا سالا 2026 دێ هێتە خوار بۆ 51،8%. هەروەسا سندووقێ پێشبینی كریە قەرێ حكومی بۆ 62،3% ژ سەرجەمێ داهاتێ ناڤخوەیی ل سالا 2026 بلند ببیت، ئەڤە ژی پشتی وێ چەندێ ل سالێن 2024 و 2025 ل 47،2% جیگیر بوو».
هەروەسا دیاركر»گەشەكرنا كەرتێ نە پەترۆلیێ ئیراقێ ل سالا 2024 بۆ 2،4% خاڤبوو كو ل سالا 2023 پێكهاتبوو ژ 13،8%، ب گۆڕەی خەملاندنا سندووقا دراڤی یا نێڤدەولەتی كو ل ڤێ دووماهیێ دەرچووی پێشبینی دهێتە كرن خاڤبوون خرابتر بیت كو پێشبینی دهێتە كرن ئەڤسال گەشەكرن تنێ بگەهیتە 1% بەری وێ چەندێ كو ل سالا داهاتی هندەك باشتر ببیت بۆ 1،5% ئەڤە ژی رەنگڤەدانا ناسكییا ئابۆرییا نەپەترۆلییە، هەروەسا سندووقا دراڤی یا نێڤدەولەتی پێشبینیێ كەت قەرێن حوكمەتا ئیراقێ ل سالا 2026 زێدەبن بۆ 62،3% ژ بەرهەمێ ناڤخوەیی، پشتی كو ل سالێن 2024 و 2025 ل 47،2% ب جهگیر مای».

ئەندامەكێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند: كۆمبوونا سەرۆكایەتییان، وەزیر و لژنەیێن ئیراقێ، تنێ بۆگیرۆكرنا پێگیریێن وانە.
هشیار زێباری، ئەندامێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان، ل پێگەهێ خوە ل تۆرا جڤاكییا ئێكس بەلاڤكر» حوكمەتا محەمەد شیاع سودانی ب بەهانەیا هووردەكارییا تەكنیكی خوە ژ پێگیرییان ڤەددزیت».
وی ئەندامێ دەستەیا كارگێرییا مەكتەبا سیاسییا پارتی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» كۆمبوونا سەرۆكایەتییان، وەزیر و لژنەیێن ئیراقێ، تنێ بۆ گیرۆكرنا پێگیریێن وانە».
زێباری باس ل وێ چەندێ ژی كر» محەمەد شیاع سوودانی دەستهەلاتا تمام هەیە كو ئێكسەر شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ خەرج بكەت».

چاڤدێرەكێ سیاسی دبێژیت: بنپێكرنا دستووری ژ ئالیێ دەستهەلاتدارێن بەغدایێ ڤە ب جۆرەكییە، گرنگییا پاراستنا ئاسایش و ئارامییا هەرێما كوردستانێ ئێخستییە بن گەف و مەترسیێ.
تەلعەت تاهر، چاڤدێرێ سیاسی گوت» كێشەیا سەرەكییا ناكۆكی و ئالۆزبوونا هەڤبەندییان د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێدا رێزنەگرتنە ل سیستەمێ فیدرالییا ئیراقێ و قەوارەیێ دستووریێ هەرێما كوردستانێ ب جۆرەكی ب رەزا ناهێتە دیتن ماف و شایستەیێن دارایی یێن خەلكێ هەرێما كوردستانێ ژ ئالیێ حوكمەتا فیدرالیڤە ب گۆڕەی رێككەفتنان و بنەمایێن دستووری بهێنە دابینكرن».
وی چاڤدێرێ سیاسی گوت ژی» ل ئیراقێ بەردەوام دستوور هاتیە بنپێكرن و پشت گوه هاڤێتن و ناڤەندێن بڕیارێ و سیستەمێ دادوەری و دادگەهێن تایبەتمەند، ل بن ركێف و فشارا هێزێن نەیارێن كورد یێ بالادەست ل مەیدانا ئیراقێ دایە و ژ ئالیێ وەلاتێن دی سیاسەتا بڕێڤەبرن و كاركرنا وان یا دیارە، ب جۆرەكی گرنگییا پاراستنا ئاسایش و ئارامییا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ئێخستییە بن گەف و مەترسیێ».
ناڤبری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر» بۆچی د دەمێ نوكەدا ل هەر ئەگەرەكێ چارەسەرنەكرنا كێشەیان گەلەك سەرنجا وان ل سەر پارتییە؟ چونكە پارتی دیموكراتی كوردستان كو سەرۆكایەتییا كابینەیا نەهێ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دكەت د چارچۆڤەیێ گرنگیپێدانێ ب كارنامەیا داڕێشتی و پەسەندكرییا هەموو ئالیێن كوردی یێن پشكداربووی د حوكمەتێدا، سیاسەتەكا رۆهن و دیار بەرچاڤكریە كو بەردەوام ل گەل دانوستاندنێ و دیالۆگێ و تێكگەهشتنێ و نێزیكبوونێیە، هەروەسا داكۆكیێ ژ مافێن رەوا و دستووری یێن كوردستانییان دكەت و وەك د كەلتوورێ كارێ خوە یێ سیاسیدا دیاركریە هیچ دەمەكی ل گەل رادەستكرنێ و تەسلیم بوونێ نەبوویە».
دیاركر ژی» یا جهێ ئاماژەپێكرنێ ئەوە پارتی رێبەرییا نەتەوەیەكێ ستەملێكری و خودان ماف دكەت و هەموو ئەو هەڤوەلاتیێن نەتەوە ل دەف گرنگە چاڤێ وان یێ ل بەرنامە و ئەجیندا كارێن پارتییە چ ل ناڤخوە و چ ل ناڤەند و ئاستێ نێڤدەولەتی، ئالیێن دی ژی بۆ بەرژەوەندیێن حزبی یێن بەرتەنگ و كورتخایەن گەلەك جاران نەتەوە و خەباتا نەتەوەیا خوە قوربانی چەند كورسی و دەنگەكێن زێدەتر كریە !».