وەزارەتا دارایی و ئابووری ل هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێدا، بەرسڤا سەردابرنێن پەرلەمانتارەكێ ئێكەتیێ ب ناڤێ (غەریب ئەحمەد) د دەت و راگەهاند لیستا مووچەی یا پاقژ و بێ كێشەیە.

دەقێ بەیاننامەیێ:

د چاڤپێكەفتنەكا تەلەڤزیۆنیدا ل گەل كەنالێ (knn) پەرلەمانتارەكێ ئیراقێ ژ لیستا ئێكەتی نیشتمانی كوردستان ب ناڤێ (غەریب ئەحمەد) چەندین درەوو نەڕاستی ل سەر لیستا مووچەیێ هەرێما كوردستانێ بەرچاڤكرن، ژ پێخەمەت سەردا نەبرنا رایا گشتی و بەرچاڤكرنا راستییان وەكو خوە مە ب پێدڤی زانی ڤان خالان بەرچاڤ بكەین:
1-وی پەرلەمانتاری د چاڤپێكەفتنا خوە دا چەندین جاران دوپاتیێ ل وێ چەندێ دكەت كو نێزیكی 750 هزار ناڤێن دوبارە و وغەركری د لیستا مووچەیێ هەرێما كوردستانێدا یێن هەین، ئەو چەندە ژی ئەگەرێ درێژەكێشانا كێشەیا مووچەیە، ئەڤە د دەمەكی دایە میلاكێ فعلی یێ مە ب مەدەنی و سەربازی ڤە ل بەغدا و د لیستا مووچەیدا نێزیكی 702 هزار كەسانە، د جهێ خوەدایە پرسیار بكەین ئەو 750 هزار ناڤێن دوبارە و وەغەركری ل كیرێ جهێ وان هاتیە كرن؟.
2-تیمێن تەكنیكی یێن وەزارەتا داراییا هەرێما كوردستانێ ب درێژییا سالا بۆری هەموو داخوازی و تێبینیێن وەزارەتا داراییا ئیراقێ ل سەر لیستا مووچەی هەین یێن چارەسەركرین، داتا و پێزانین ژی یێن ل وەزارەتا داراییا ل هەرێما كوردستانێ هەین، ژ 19 وەزارەت و 8 دەستەیان و سێ سەرۆكایەتییان و یەكەیێن (70) و (80) دهێن و پاشی ل وەزارەتا مە هووربینی بۆ دهێتە كرن، ئانكو هەموو داتا دڤێت ب داتایا حوكمەتا هەرێمێ بیت نەكو یا وەزارەتا دارایی، هیچ كەس و ئالییەك د بەرهەڤ نینن بێی ئاگەهدارییا وان هیچ ناڤەك زێدە یان كێم ببیت.
3-ب درێژییا سالا بۆری د هیچ راپۆرتەكا دیوانا چاڤدێرییا داراییا ئیراقێدا و د هیچ نڤیسارەكا وەزارەتا داراییا فیدرالدا ب هیچ جۆرەكی ئاماژە ب هەبوونا هەژمارەكا ب وی شێوەی و كێشەیا ژ وی جۆری نەهاتیە كرن، وەكو ئەوێ ب ناڤ پەرلەمانتار باس دكەت.
4-ب پێدڤی ژی دزانین ل ڤێرێ رابگەهینین كو لیستا مووچەیێ هەرێما كوردستانێ یێ پاقژ و بێ كێشەیە، بەلگەژی بۆ وێ چەندێ هەموو ئەو پارەیێن ژ مەها شوباتێ هەتا خزیرانێ وەزارەتا داراییا فیدرال ب بەهانەیا هەبوونا ناڤێن دوبارە و وەكوئێك، كێشەیا بایۆمەتری و هەژمارا وەزیفی راگرتین، پشتی دانا رۆهنكرنێ و بەرچاڤكرنا داتا و پێزانینان هەموو ئەو لێبڕین هاتنە مەزاختن.
5-باشتر بوو ئەو پەرلەمانتارە بەری چاڤپێكەفتنێ پرسیار ژ سەرۆكێ فراكسیۆنا خوە كربا كو د دەمێ نێزیكی 10 رۆژاندا دو جاران ل گەل شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل هەولێرێ وبەغدایێ كۆمبوویە، جەنابێ وی ل كیرێ بوو بۆ وێ چەندێ د وی دەمی دا پرسیارێ ژ سەرۆكێ فراكسیۆنا خوە بكەت بۆ وەرگرتنا داتا و پێزانینان، تاكو بزانیت هەرێما كوردستانێ هەموو پێگیریێن خوە ژ پێخەمەت چارەسەركرنا كێشەیا مووچەیێ فەرمانبەران یێن بجهئیناین، نەكو ژ بێ ئاگاهی بهێت هەژمارێن نەراست و بێ بنەما بەرچاڤ بكەت بۆ سەردابرنا رایا گشتی و فەرمانبەران.
6-پرسا مووچەی كێشەیەكا كەڤن و گشتگیرە و تنێ وەزارەتا دارایی و ئابووری ل هەرێما كوردستانێ یا ژێ بەرپرسیار نینە، بەلكو هەموو بابەتەكێ تایبەت ب مووچەیڤە ل جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ بڕیار ل سەر دهێتە دان و هەموو ئالیێن پشكدار د كابینەیا نەهێ دا ب گۆڕەی رێژەیێن خوە بەرپرسن ژ وێ كێشەیێ، نە وەزیرێ دارایی و نە وەزارەتا وی هێزێن لەشكری و پێشمەرگە و میلیشیا نینن، هەتاكو پاراستنا وەزیری و وەزارەتێ ژی ژ ئالیێن هێزێن ناڤخوە دهێتە كرن، لەوما كارێ ب ناڤ زێدەكرن نە وەغەركری و نە زیندییە، كی خودانێن وانانە هەكە ئەو د وێریت بلا بچیت پرسیارێ ژێ بكەت.
7-د جهێ خوەدایە پرسیار بكەین كاك غەریب نوونەرایەتییا كێ دكەت ل بەغدا؟! هەكە نوونەرێ كوردایە بۆچی بەهانەیان بۆ نانبرینا وان دئینیت و بێی بەلگەژی حوكمەتا هەرێما كوردستانێ تاوانبار دكەت، ئەم نزانین ئەڤ هەلوەستە خزمەتا كێ دكەت، ئایا ب راستی جەنابێ وی نوونەرێ كوردایە ل بەغدا؟!
پێدڤییە جەنابێ وی چاڤەڕێی وێ چەندێ بكەت ل دادگەهێ ڤان بوختان و نەهەقییان ب سەلمینیت.
وەكو وەزارەتا دارایی ژی چەندین جاران مە یا راگەهاندی كو دەرگەهێ وەزارەتا مە بۆ دانا داتا وپێزانینان یێ ڤەكریە، هەكە جەنابێ وی یێ دلسۆز با، دڤیا وی ب خوە دووڤچوون كربا، نە ب ئاخڤتنێ ل سەر تەلەڤزیۆنان كو ژ هەموو تشتەكی ب ساناهیترە.

بریكارێ وەزارەتا داراییا ئیراقێ ئاماژەكر كو وی سەرەدانا سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ كر و سەبارەت مووچە و بۆدجێ هەرێما كوردستانێ گەنگەشەكر، هەروەسا دیاركر، هەموو چاڤەڕێی كۆمبوونا رۆژا ئەینییا داهاتی نە.
رێباز حەملان، بریكارێ وەزارەتا داراییا ئیراقێ دیاركر كو ل رۆژا سێشەمبی 28/1/2025 سەرەدانا محەمەد شیاع سۆدانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ كریە و ب گشتی باس ل رەوشا داراییا ئیراقێ و ئاستەنگێن د ئەڤێ سالێدا كر.
رێباز حەملان دیاركر ژی كو پاشی پەیاما مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ سەبارەت بۆدجە و مووچێ فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ و دوماهی كۆمبوونا نەئاسایی یا جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ل دۆر ڤێ چەندێ كو ل 11/1/2025 هاتبوو ئەنجامدان، پێ راگەهاند.
بریكارێ وەزارەتا داراییا ئیراقێ باس ل وێ چەندێ ژی كر، د كۆمبوونێدا هووردەكاریێن تمام یێن وان پێنگاڤان باسكر كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و وەزارەتا دارایی و ئابووری ل هەرێمێ ل سەر داخوازییا وەزارەتا داراییا فیدرال رۆژانە ب بەردەوامی كار دكەن، بەلێ مووچێ خەلكێ كوردستانێ گەلەك یێ گیرۆبووی و رەوشا ژیارا هەڤوەلاتیێن هەرێما كوردستانێ یا د رەوشەكا دارایی یا خرابدا.
رێباز حەملان خویاكر ژی كو وی بۆ سۆدانی رۆهنكر، داخوازییا هەرێما كوردستانێ ئەوە كو دڤێت د چارچۆڤەیێ دستوورێ ئیراقێدا وەكو هەرێم رەفتار ل گەل بهێتە كرن و قانوونا بودجەی و بڕیارێن دادگەها فیدرالی ل دۆر شایستەیێن دارایی یێن هەرێما كوردستانێ وەكو خوە بهێنە بجهئینان.
بریكارێ وەزارەتا داراییا ئیراقێ هەروەسا دیاركر، ئەم هەموو چاڤەڕێی كۆمبوونا رۆژا ئەینییا داهاتی ل بەغدا دكەین كو دێ د ناڤبەرا شاندێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ و وەزارەتا داراییا فیدرالیدا ب سەرۆكایەتییا د. فوئاد حسێن، جێگرێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و سەرۆكێ جڤاتا ئابووری ل ئیراقێ، دێ هێتە ئەنجامدان.

چاڤدێرێن سیاسی پێشبینیێ دكەن، ئیراق روو ب روویێ ئێك ژ وان سێ سیناریۆیێن سەرۆكێ ئەمریكا، دۆنالد ترەمپی ببیت، پشتی وێ چەندێ دێ بزاڤێ كەت پڕۆژەیەكێ نوو ل رۆژهەلاتا ناڤین بجهبینیت.
ل گەل هاتنا دۆنالد ترەمپی بۆ سەر دەستهەلاتێ ل ئەمریكا، پێشبینییا كۆمەكا سیناریۆیان ل رۆژهەلاتا ناڤین دهێتە كرن، ژ وان ژی ئیرای دێ ئێك ژ وان وەلاتان بیت كو د سیستەمێ نوو یێ ئەمریكا دایە و دبیت روو ب روویێ كۆمەكا گوهۆڕینێن سیاسی ببیت. ژ وان ژی پێشبینی دهێتە كرن، ئەمریكا ژ روویێ سیاسی و ئابووریڤە فشاران بێخیتە سەر ئیراقێ و دبیت ئەڤ فشارە بەر ب ئێك ژ سێ سیناریۆیان ببەت كو د پاشەڕۆژێدا روو ب دەت، وی دەمی ئیراق دێ ب نەچاری ئێك ژ وان سێ سیناریۆیان هەلبژێریت.
ل دۆر وان دێ سیناریۆیێن روو ب روویێ ئیراقێ بن، ئەحمەد شەریفی، شارەزایێ ستراتیژی، ئاشكراكر، ئەمریكا پڕۆژەیەكێ نوو بۆ پاراستنا ئاسایشا دەڤەرێ یێ هەی، تایبەتمەندییا سەرمایەداری، دیموكراسی ب سیستەمێ فرەحزبی و فیدرالی یێ تێدا.
هەروەسا دیاركر، فشار یێن ل محەمەد شیاع سۆدانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ هاتینە كرن گرۆپێن چەكدار راگریت، هەكە سەركەفتن د وێ چەندێ دا نەئینیت، دێ ئەمریكا نەچار بیت هێزێ بكاربینیت.
سەبارەت سیناریۆیێن پێشبەری ئیراقێ، هەیسەم هیتی، پسپۆرێ زانستێن سیاسی ل زانكۆیا ئەكستەر یا بریتانی دیاركر، ئیراق دێ هێتە نەچاركرن ئێك ژ وان سێ سیناریۆیان قەبوول بكەت، ئەوژی هەلبژارتن و گوهۆڕینە ب مەرجێ ئەمریكا، كو وەدكەت ئیراق دەستبەرداری ئیرانێ بیت و بۆ ئالیێ ئەمریكاڤە بچیت، سیناریۆیا دویێ ژی سەپاندنا سزایێن سڤكە ل سەر پشكەك ژ كەسایەتیێن د سیستەمێ سیاسیدا، كو هندەك ئالی د پڕۆسەیا سیاسیدا دێ هێنە دوورئێخستن، سیناریۆیا سیێ ژی ئەنجامدانا گوهۆڕینا بنەرەتییە ل ئیراقێ.
ژ ئالییەكێ دیڤە، بۆچوونا عەقیل عەباس، پسپۆرێ كاروبارێن سیاسی یێن ئەمریكا ئەوە، هەلوەستێ ئەمریكا ل ئیراقێ پەیوەندی ب سیاسەتا ئەمریكا بەرانبەر ئیرانێ یا هەی، ب جۆرەكی هەكە ئەمریكا و ئیران ل سەر خالێن ناكۆك رێكنەكەڤن، دێ سزایێن ئابووری هێنە بكارئینان، كو دێ كاریگەری ل سەر ئیراقێ ژی هەبیت، ل گەل ڤێ چەندێ ژی هێرشا سەربازییا ئیسرائیلی ل سەر گرۆپێن چەكدار ئەگەرەكێ ب هێزە.