هەولێر، قائید میرۆ

شیرەتكارەكێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئاشكراكر، دادگەها بلندا فیدرالی بڕیار لدۆر چارەنڤیسێ مادەیا 140 یێ دەستوورێ ئیراقێ دایە و گۆت ژی، مادەیا 140 نەمریە هێشتا مادەیەكا ئەكتیفە، بەلێ ئالیێ جێبەجێكار كو حوكمەتا ئیراقێ یە یا خەمسارە هەمبەر ڤی مادەیا دەستووری، لەوڕا پێدڤییە سەرۆككۆمارێ ئیراقێ سكالایێ تۆمار بكەت.
رێبوار تالەبانی، شیرەتكارێ سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ كارۆبارێن دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت « مادەیا 140 مادەیەكا دەستوورییە و بەری نوكەژی دادگەها بلند یا فیدرالی بڕیار لدۆر چارەنڤیسێ ئەڤی مادەیێ دەركریە كو مادەیەكا بەردەوام و ئەكتیڤە، لەوڕا چو ئاریشە لدۆر ئەڤی مادەیێ نینن، بەلێ ئالیێ جێ بەجێكار كو حوكمەتا ئیراقێ یە یا خەمسارە ل هەمبەر جێبەجێكرنا بەندێن وێ، چونكە بهایەكێ خۆ یێ دەستووری هەیە و چو داخۆیانییەك كاریگەریێ ل سەر چارەنڤیسێ وێ ناكەت».
رێبواری گۆت ژی» مخابن حوكمەتا ئیراقێ وەك پێدڤی كار ژبۆی جێبەجێكرنا مادەیا 140 نەكریە، لەوڕا ژی پێدڤییە نوونەرێن كورد ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بێدەنگ نەمینن و كار بكەن حوكمەت بهێتە پێگیریكرن ب وێ چەندێ مادەیا 140 بهێتە جێبەجێكرن وەكی خۆ چاوا دناڤا دەستووری دا هاتییە، بتایبەتی ژی سەرۆككۆمارێ ئیراقێ سكالایێ ل سەر حوكمەتا ئیراقێ یان كەس و ئالییەكی تۆمار بكەت یێن دژی ئەڤێ مادەیێ داخۆیانییان ددەن یان ژی پێگیر نینە ب دەستووری، ژ بەر كو سەرۆككۆمارێ ئیراقێ پارێزەرێ دەستوورییە و دڤێت ب ئەركێ خۆ رابیت بۆ پاراستنا دەستووری، ب دیتنامە سەرۆككۆمار بەرپرسیارە و مینا هەر مادەیەكا دی یا د ناڤا دەستووری دا مادەیا 140 مادەیەكا گرنگە».
رێبوار تالەبانی ئاماژەكر» پشتی رووودانێن 16ی ئۆكتۆبەرێ پرۆسەیا ب ئەربكرنا دەڤەرێن كوردستانێ گەلەك زێدەكریە و هەژمارەكا مەزن یا عەرەبێن هاوردە ئیناینە دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بۆ نموونە پشتی روودانێن 16ی ئۆكتۆبەرێ تاخێن تایبەت ب ئەرەبێن هاوردە ل باژێڕێ كەركووكێ هاتینە ئاڤاكرن و تنێ ئێك تاخ دوسەد هزار ئەرەب هاتینێ و وب ساناهیئێخستنێن تەمام هاتینەكرن بۆ هاتنا وەلاتیێن ئەرەب ژ پارێزگەهێن ئیراقێ بۆ كەركووكێ و دەڤەرێن كوردستانی، ئانكو رەوشا دەڤەرێن كوردستانی پشتی رووودانێن 16ی ئۆكتۆبەرێ هەتا نوكە یا ئاسایی نینە و مەترسییەكا مەزن ل سەر پاشەڕۆژا وان دەڤەران پەیداكریە، ئەوژی ب شێوەیەكێ نە قانوونی و بەرۆڤاژی دەستووری دەستكارییا دیموگرافییا وان دەڤەران هاتییەكرن».

مەكتەبا رێكخستنا كەركووك-گەرمیان یا پارتی دیموكراتی كوردستان بەرسڤا گۆتنێن پارێزگارێ كەركووك ددەت و رادگەهینیت»ئاخڤتنێن بێ بەرپرسیارێن پارێزگارێ كەركووكێ ل سەر وێ چەندێ كو مادەیا 140 یا دەستووری نەمایە، ب رامانا بێ بهاكرن و نەمانا دەستووری دهێت. ئەو بخۆژی باش دزانیت هەكە دەستوور نەمینیت، ئەڤە رامانا وێ چەندێ یە كو ئیراق ژ رامانا دەولەتبوونێ دێ ڤالا بیت و نامینیت».
مەكتەبا رێكخستنا كەركووك-گەرمیان یا پارتی دیموكراتی كوردستان د بەیاننامەیەكێ دا بەرسڤا گۆتنێن «محەمەد سەمعان كەنعان» پارێزگارێ كەركووكێ ددەت و رادگەهینیت «سەبارەت ب ئاخڤتنێن ڤێ دووماهیێ یێن پارێزگارێ كەركووكێ ل سەر چارەنڤیسێ كەركووكێ و مادەیا 140ێ، پارتی دیموكراتی كوردستان هەردەم باوەرییا وێ ئەو بوویە كو پێدڤییە باژێرێ كەركووكێ ببیت ژێدەرەكێ پێكڤەژیانێ و برایەتیێ، و ژ پێخەمەت پاراستنا پێكڤەژیانێ و نەمانا ئاریشەیان، دڤێت هەموو پێكهاتەیێن ئایینی و نەتەوەیی یێن ڤی باژێڕی خودانێن ماف و ئەركێن خۆ بن».
هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ كر، دەستوور و مادەیا 140ێ نەخشەرێكا دروست و سەردەمیانە بۆ چارەسەركرن و ژناڤبرنا ئاریشەیان ل پارێزگەها كەركووكێ و جهێن دی یێن ئیراقێ داناینە. ئاخڤتنێن بێ بەرپرسیارێن پارێزگارێ كەركووكێ ل سەر وێ چەندێ كو مادەیا 140 یا دەستووری نەمایە، ب رامانا بێ بهاكرن و نەمانا دەستووری دهێت.
د هەمان دەم دا د بەیاننامەیا مەكتەبا رێكخستنا كەركووك-گەرمیان یا پارتی دا هاتییە، پارێزگارێ كەركووكێ «بخۆژی باش دزانیت هەكە دەستوور نەمینیت، ئەڤە رامانا وێ چەندێ یە كو ئیراق ژ رامانا دەولەتبوونێ دێ ڤالا بیت و نامینیت، ئەڤ جورە داخۆیانییە ب چو رەنگەكی خزمەتا بەرژەوەندییا پێكهاتە و ئاكنجیێن كەركووكێ ناكەن، بەلكو د راستیێ دا ئەڤە بزاڤەكە بۆ شكاندنا تەبایی و برایەتیێ و كاركرنە بۆ فیتنەگێڕیێ و زێدەكرنا ئاریشەیان».
د بەیاننامەیێ دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ هاتییە كرن»هەموو ئالی باش دزانن بوونا محەمەد سەمعان كەنعان ب پارێزگارێ كەركووكێ ژ ئەنجامێ سەفقەیەكا گوماناوی ل هۆتێلا رەشید) بوویە. هەكە هەلبژاردنەكا ئازاد و دیموكراتی و سروشتی با و ئەو سەفقە نەبا، رەوش ب رەنگەكێ دی دبوو».
د دووماهیێ دا، مەكتەبا رێكخستنا پارتی ل كەركووكێ راگەهاند «ب پێدڤی دزانین پارێزگارێ كەركووكێ و هەموو ئەوێن یێن بەرپرسیارەتی ل كەركووكێ هەی، رێزێ ل دەستووری و مافێ ئاكنجیێن كەركووكێ بگرن و ژیرانە رەفتارێ بكەن، دڤێت ئەم هەموو بۆ تەبایی و پاراستنا بەرژەوەندییا كەركووكێ و كەركووكییان كار بكەین، نە بۆ تێكدان و ئاژاوەگێڕیێ».

حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا، بڕیارێن تاكلایەنە یێن هەردوو كۆمپانیایێن «دانە غاز» و «كرێسنت پترۆلیۆم» رەت كرن و راگەهاند: ئەو دەستپێكرنا دابینكرنا غازێ ژ زەڤییا «كۆرمۆر» ڤە بۆ وەزارەتا كارەبا یا ئیراقێ، بێ ڕازیبوون و ئاگەهدارییا پێشوەخت یا حوكمەتا هەرێمێ بوویە، ئەڤە ژی بنپێكرنەكا ئاشكرا یا چوارچۆڤەیێ گرێبەستانە.
حوكمەتا هەرێمێ دیار كر، ل 4 تەباخێ ئاگەهدار بووینە كو وان كۆمپانیایان دەست ب هنارتنا غازێ كریە و ئەڤ ئاگەهداركرنە ژی تنێ دەمێ راگەهاندنا فەرمی یا كۆمپانیایان گەهشتییە وان. حوكمەتا هەرێمێ وەك قەوارەیەكا دەستووری، بەردەوام پێگیر بوویە ب بهێزكرنا ئاسایشا وزەیێ ل هەرێمێ و ئیراقێ، لێ هەموو وەبەرهێنانێن وان د چارچۆڤەیێ گرێبەستێن فەرمی دا بووینە.
حوكمەتێ دوپات كر، ئەو چو جاران دژی دابینكرنا غازێ یان كارەبێ بۆ چو ئالیێن ئیراقێ نینن، ب مەرجەكی كو ئەڤ چەندە ل سەر بنەمایێ پێگیریبوونێ ب گرێبەستان و ب رازیبوونا فەرمی یا حوكمەتا هەرێمێ بیت، چونكە حوكمەتا هەرێمێ ئالیێ سەرەكیێ گرێبەستكارە.
د بەیاننامەیێ دا هاتیە «ئەڤ پێنگاڤا تاكلایەنە یا كۆمپانیایان د دەمەكێ دایە كو حوكمەتا هەرێمێ و حوكمەتا فیدرالی پێشكەفتنێن باش د هاریكاریێن كەرتی وزەیێ دا بدەەستڤە ئیناینە. ئەڤ كارێ كۆمپانیایان بنپێكرنا گرێبەستێ یە و دەستێوەردانەكا بێبەهانەیە د رێكارێن دەزگەهێ یێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا».
حوكمەتا هەرێمێ ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو ئەو ب توندی وێ پشكا بەیاننامەیا كۆمپانیایان رەت دكەن كو سوپاسییا حوكمەتا هەرێمێ كریە، چونكە حوكمەتێ چو رازیبوون نەداینە و هەر ئاماژەیەك ب پشتەڤانییا هەولێرێ «نەڕاست و چەواشەكارانە» یە.
د دوماهیێ دا، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دوپات كر كو دێ هەلسەنگاندنا هوور بۆ هەموو لێكەفتێن یاسایی و گرێبەستیێن كۆمپانیایان كەت و دێ هەموو رێكارێن پێدڤی بۆ پاراستنا مافێن خۆ و بەرژەوەندیێن خەلكێ هەرێمێ و ئیراقێ بكار ئینیت، دیسان دێ بەردەوام بیت ل سەر كاركرنێ ل گەل بەغدایێ، لێ تنێ ب ڕێكارێن دەستووری و یاسایی یێن كو ل سەر ڕێككەفتین.