ئەڤرۆ

چەندین پارتێن کوردی ل باکورێ کوردستانێ هەڤپەیمانیەکا نوو راگەهاندن و دیار کرن وان دڤێت کورد ب رەنگەکێ بهێز پشکداریێ د هەلبژارتنان دا بکەن و حەفت خال ژی وەکو داخوازیێن کوردان بۆ رایا گشتی هاتنە دیار کرن.

هەڤپەیمانیەکا نوو ب ناڤێ “هەڤپەیمانیا ئازادی و دیموکراسیێ یا کورد” ل باکورێ کوردستانێ هاتە راگەهاندن، چەندین پارت و ئالیێن سیاسی یێن کوردی ئەڤ هەڤپەیمانیە راگەهاندن و دیار کرن، وان دڤێت گەلێ کورد ل باکورێ کوردستانێ و تورکیا ب رەنگەکێ بهێز پشکداریێ د هەلبژارتنان دا بکەن، دڤێت ڤێجارێ دەنگێ گەلێ کورد نەهێتە پارچەکرن، ئێکەتیا کوردان دشێت ببیتە ئەگەرێ هندێ دەستهەلاتا بهێت یا تورکیا نەچار بیت داخوازیێن گەلێ کورد قەبوول بکەت.
هەڤپەیمانیا نوو یا کوردی هەروەسا راگەهاند، ئەو دێ ب هەموو رەنگەکێ خۆ بۆ هەلبژارتنێن تورکیا بەرهەڤ کەن و حەفت خال ژی وەکو داخوازیێن هەڤپەیمانیا نوو هاتنە راگەهاندن.
ئێک: دڤێت پرسا کوردی ب رێیێن ئاشتیانە ل تورکیا بهێتە چارەسەرکرن، ب چارەسەرکرنا پرسا کوردی دێ تورکیا پتر بەر ب دیموکراسیێ ڤە چیت و ئەو یەک دێ بیتە ئەگەرێ چارەسەرکرنا پرسێن دی یێن تورکیا.
دو: دڤێت هەبوونا کوردان ب رەنگەکێ فەرمی د دستوورێ تورکیا دا بهێتە قەبوول کرن و چو ئاستەنگی ل هەمبەر پەروەردا ب زمانێ کوردی ل تورکیا نەهێنە دروستکرن.
سێ: دڤێت زمانێ کوردی ببیتە زمانێ فەرمی یێ پەروەردێ، دڤێت ل زانکۆیان ژی پەروەردا ب زمانێ کوردی هەبیت، دڤێت ل گەل زمانێ تورکیا ئێدی زمانێ کوردی ژی ببیتە زمانێ دویێ یێ فەرمی ل تورکیا.
چار: دڤێت چو ئاستەنگی ل هەمبەر خەباتا سیاسی یا پارتێن کوردی ل تورکیا نەهێتە دروست کرن، دڤێت هەموو پارتێن کوردی بشێن ل ژێر ناڤێ کوردستانێ سیاسەتێ بکەت، دڤێت چو ئاستەنگی ل هەمبەر کار و چالاکیێن پارتێن کوردستانی ل تورکیا نەهێنە دروست کرن.
پێنج: پێدڤیە د چارچۆڤێ دەستهەلاتا هەرێمی دا رێ ب کوردان بهێتە دان ل دەڤەرێن کو لێ دژین خۆ برێڤە ببەن، ئەو یەک مافەک رەوا یێ گەلێ کوردە و نابیت ئاستەنگی ل هەمبەر وێ یەکێ بهێنە دروست کرن.
شەش: دڤێت مەزارێ گەلەک ژ سەرکردێن کورد یێن کو هەتا نها ناهێتە زانین ژ ئالیێ دەولەتێ ڤە ب فەرمی جهێ وان بهێتە ئاشکرا کرن.
حەفت: دڤێت هەموو مافێن گەلێ کورد د چارچۆڤێ دستوورەکێ نوو دا بهێتە گەرەنتیکرن، دا کورد ژی بشێن وەکو گەلێ تورک ب رەنگەکێ ئازاد ل سەر ئاخا خۆ بژین.
هەژی ئاماژەپێدانێ یە کو پارتێن وەکو “ هەدەپە، پارتا سوسیالیست یا کوردستانێ، پارتیا ئازادی، جڤاتا شورەشگێرێن دیموکرات یا کورد، پارتیا هەرێمێن دیموکرات، پارتیا مرۆڤ و ئازادی، پارتیا کومونیست یا کوردستانێ و چەندین رێکخستنێن دی یێن کوردی د ناڤ هەڤپەیمانیا نوو دا جه دگرن”.

ئەڤرۆ، مەحمود نهێلی:

رێڤەبەرێ گشتی یێ موخابەرا شۆڕەشێ و هەلگرێ مەدالیا بارزانیێ نەمر و پێشمەرگێ‌ هەردو شۆڕەشێن ئیلۆن و گۆلانێ‌ مستەفا ئامێدی، دوهی سپێدێ 3/4/2023 ژ ئەگەرێ نەخوەشیێ ل دهۆكێ مالئاڤایی كر و د رێورەسمەكی دا ل گۆرستانا ئامێدیێ هاتە ڤەشارتن.
موستەفا ئامێدی یێ بەرنیاس ب مودیر ل سالا 1939 ل باژێرێ ئامێدیێ ژ بنەمالەكا شۆڕشگێر و كوردپەروەر هاتیە سەر دونیایێ، خواندنا سەرەتایی ل ئامێدیێ ب دووماهی ئینایە، دەرچوویێ خولا بێتەلی یا تەكنیكی یە ل بەغدا ل سالا 1975 و د هەمان سال دا وەكو لاسلكی دهێتە دامەزراندن.
خودێ‌ ژێ‌ رازی ل گەل ئێكەم چریسكا شۆڕەشا ئیلۆنێ‌ ب ئامیرێ لاسلكی و ملحقاتێن ئامیرەی پەیوەندیێ ب شۆڕەشا ئیلونێ دكەت و ل بارەگایێ دێرێ ئینساتێ ددانیتە سەر تۆرا لاسلكیا رژێمێ و مفای ژ پێزانینێن دوژمنی وەردگریت، ل گەل هاتنا جەنابێ بارزانیێ نەمر بۆ دەڤەرا بەهدینان ل گەل باب و برا و كۆمەكا زۆر یا پێشمەرگەیێن خەلكێ دەڤەرا ئامێدیێ هەڤالینیا جەنابێ بارزانی دكەن، هەتا دچنە جومجیهان و ل زڤڕینێ پشكداریێ د داستانا ب ناڤودەنگ یا زاویتە و لومانا دكەت و پاشی دچنە دەڤەرا بەرواریا و دوبارە ئامیرێ لاسلكیێ ل گوندێ بیگداودا دئێخیتە كار و رۆژانە برۆسكێن دوژمنی برێكا ئینساتێ وەردگریت و پێشكێشی جەنابێ بارزانیێ نەمر دكەت و د وی دەمی دا جەنابێ بارزانی سوپاسیا وی دكەت و دبێژیتێ بێتەل بڕبڕا پشتا شۆڕەشێ یە.
خودێ‌ ژێ‌ رازی ل شكەستنا سالا 1975 دوماهیك ئامیرێ لاسلكیێ ل بارەگایێ جەنابێ بارزانی ڤەمراندیە و ئاوارەی ئیرانێ دبیت. ئێكەم ئامیرێ لاسلكیێ ل شۆڕەشا گولانێ ب ئامادەبوونا جەنابێ سەرۆك بارزانی ئێخستە كار، ژ بەر كو ئێكەم بێتەلێ شۆڕەشا ئیلۆنێ بوویە. ل سالا 1981 ل سەر فەرمانا جەنابێ سەرۆك بارزانی و ب بڕیارا مەكتەبا سیاسی دبیتە رێڤەبەرێ گشتی یێ مخابرا شۆڕەشێ و ناسناڤێ مدیر وەردگریت.
خودێ‌ ژێ‌ رازی مستەفا ئامێدی ل سالا 1996 مەدالیا بارزانیێ نەمر ژ لایێ جەنابێ سەرۆك بارزانی ڤە وەردگریت.
خودێ‌ ژێ‌ رازی دوهی 3/4/2023 ژ ئەگەرێ نەخوەشیێ ل نەخۆشخانا ئازادی ل باژێرێ دهۆكێ مالئاڤایی و د هەمان رۆژ دا ل گۆرستانا ئامێدیێ هاتە ڤەشارتن.
هەژی گۆتنێ‌ یە، ب هەمان هەلكەفت سەرۆك مەسعود بارزانی و نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ‌ هەرێما كوردستانێ‌ و مەسرور بارزانی، سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ بەهینامە ئاراستەی مالباتا خودێ‌ ژێ‌ رازی مستەفا ئامێدی كرن و سەرەخوشی ل مالباتا وان كرن.

ئەڤرۆ
سەرۆك مەسعود بارزانی د دیدارەكێ دا ل گەل كەنالێ (بی بی سی) عەرەبی، كو ژ ئالیێ فیراس گەیلای پێشكێشكار و پەیامنێرێ وی كەنالی د گەلدا هاتیە ئەنجامدان، رۆناهی خستە سەر چەندین بابەتێن هەستیار هەر ژ ئەگەرێن سەهلدانا ناكۆكیێن مەزهەبی پشتی ژناڤچوونا ڕژێما ئیراقێ ل سالا 2003 و دوپاتكرن ل سەر ناسنامەیا كەركووكێ و چەند پرسێن دی، كو تێدا دوپاتی ل ناسنامەیا باژێرێ كەركووكێ كر.

دەقێ دیدارا سەرۆك بارزانی ل گەل كەنالێ (بی بی سی) عەرەبی:

بی بی سی عەرەبی: هوون ل بەراهیا وان سەرۆكان بوون كو ل دووماهیا سالا 2002 بۆ هەوە هاتیە ئاشكراكرن و هەوە هەست ب ڕژدیا بڕیارا كۆچكا سپی كری ب ئەنجامدانا هێرشا لەشكری ل سەر ئیراقێ پشتی سەرەدانەكا نهێنی یا هەوە بۆ واشنتۆن، پشتی وێ چەندێ چاوان بەرهەڤی هاتنە كرن بۆ خوەگونجاندنا هەوە ل گەل ڕەوشا نوو و چاوان هەوە خوە بۆ بەرهەڤكر؟
سەرۆك بارزانی: ل مەها نیسانا 2002 داخوازنامەیەك گەهشتە من و مام جەلالی بۆ سەرەدانا واشنتۆن و ب سەرەدانەكا نە ڕاگەهاندی چووینە واشنتۆن، د چارچۆڤەیێ سەرەدانا مەدا بۆمە هاتە دوپاتكرن كو بڕیارا ژناڤبرنا ڕژێما ئیراقێ هاتیە دان، چ ئەم تێدا پشكدار بین یان نە، مە ژی پێشنیازكر كۆمبوونا ئالیێن ئۆپۆزسیۆنا ئیراقی بهێتە گێڕان و ئەو ڤالاتیە ژی بهێتە پڕكرن یا كو پشتی ژناڤبرنا ڕژێمێ دروست دبیت. ڕازیبوون ل سەر وێ پێشنیازا مە هاتە كرن، ل دەمێ زڤڕینا مە مە ل لەندەن ئەو پێشنیازە گەهاندە ئالیێن ئۆپۆزسیۆنێ و ڕێككەفتن هاتە كرن ل سەر گرێدانا كۆنگرەیێ لەندەن بۆ ئالیێن ئۆپۆزسیۆنا ئیراقی ل دیسێمبەرا سالا 2022.

بی بی سی عەرەبی: بەری ل سەر بابەتێ كۆنگرەیێ لەندەن ب ڕاوەستین، بەری وی دەمی د ڕێكا زڤرینا تە ژ واشنتۆن، بۆچی تە سەرەدانا دیمەشقێ كر؟
سەرۆك بارزانی: پێدڤی بوو ل وی دەمی دۆست و هەڤپەیمانێن خوە ببینین بەلێ مە هەموو هووردەكاری پێ نە ڕاگەهاندن بەلێ مە پێ ڕاگەهاند كو بڕیارا ئێكلاكەر هاتیە دان بۆ ژناڤبرنا ڕژێمێ. ئەم ژی وەكو بزاڤەكا كوردی و ئۆپۆزسیۆنەكا ئیراقی پێدڤی بوو مە هەلوەستەك هەبیت بەرامبەر وێ پێشهاتەیا مەزن و مەترسیدار. پشكدار ببین و مە ڕۆل هەبیت. هەكە مە پشكداری نەكربا مە نەدزانی چارەنڤیسێ ئیراقێ و چارەنڤیسێ بزاڤا كوردی وەكو ئۆپۆزسیۆن دێ چ لێ هێت.
بی بی سی عەرەبی: بەرسڤا سەركردایەتیا سووریێ بۆ هەوە چ بوو ل وی دەمی؟
سەرۆك بارزانی: د بنەرەتدا وی دەمی ململانێیەكا دژوار د ناڤبەرا بەغدا و دیمەشقێ دا هەبوو كو دو بەرەیێن حزبا بەعسن، گۆمان د وێ چەندێ دا نینە، ئەوان دخواست ڕژێم بهێتە ژناڤبرن، بەلێ ترس ژ قۆناغا پاشتر هەبوو. ڕژێما سووریێ گۆمان ل بابەتێ هەبوو كو تنێ فشارەك بیت یان ژی بابەت ژ ئالیێ كۆچكا سپی ڤە هیچ ڕژدیەك تێدا نەبیت. بەلێ بابەت هەموو بۆ ئۆپۆزسیۆنا ئیراقی یا وی دەمی هاتە هێلان كو قۆناغا بهێت یا ئیراقێ قۆناغا ئێمناهیێ و سەقامگیریێ و پەیداكرنا پەیوەندیێن ئاشتیانە و باش یێن جیرانیێ ل گەل سووریێ و وەلاتێن دی.
بی بی سی عەرەبی: پشتی وێ چەندێ هوون چوونە لەندەن و كۆنگرەیێ لەندەن هەوە گرێدا ل دیسێمبەرا 2002، ل وی دەمی د چارچۆڤەیێ ڕوونشتنێن كۆنگرەیێ لەندەن دا ئەو ترسە ل دەف هەوە دروست بوو كو پاشەڕۆژ ب وی جۆری یا گەش نابیت كو پێشبینی بۆ دهێتە كرن؟
سەرۆك بارزانی: كۆنگرە د بنەرەتدا بۆ وێ چەندێ هاتە گێڕان كو ئەو ڤالاتیا پشتی ژناڤبرنا ڕژێمێ پەیدا دبیت بهێتە پڕكرن. پتریا ئالیێن ئۆپۆزسیۆنێ د كۆنگرەی دا پشكداربوون ب ڕاستی ژی ل ڕۆژا دووماهیا كۆنگرەی من هەست كر كو ئاراستەیەك بۆ تۆلڤەكرنێ پشتی ژناڤبرنا ڕژێمێ یا هەی، نەكو ئاشتیا نیشتمانی یا ڕاستەقینە و ڤەكرنا بەرپەڕەكێ نوو.
بی بی سی عەرەبی: شەڕی ل 20 ئادارا 2033 ێ دەستپێكر و ڕژێما سەدامی د دەمەكێ كێم دا هاتە ژناڤبرن، هەر ل وی دەمی هەست ب وێ چەندێ هاتە كرن كو پاشەڕۆژا ئیراقێ یا گەش نینە وەكو ئەمریكا وئالیێن ئۆپۆزسیۆنێ سۆز بۆ دای. كێماسی د چ دا بوو؟
سەرۆك بارزانی: كێماسیێ ژ وێ دەستپێكر كو هێزێن ئەمریكی بۆ هێزێن داگیركەر هاتنە گوهۆڕین و ئەڤە بوو كێماسیا مەزن.

بی بی سی عەرەبی: ئەمریكا هەتا چ ئاستەكی یا بەرپرسیارە، هەروەسا ئەو بڕیارا بلەز یا پۆل پرێمەیر دەركری كو بوویە ئەگەرێ تێكچوونا زێدەتر یا ڕەوشێ؟
سەرۆك بارزانی: ژناڤچوونا ڕژێمێ ژناڤچوونا سەرجەم جۆمگێن حوكمڕانیێ بوو، ژناڤچوونا هەموو دەزگەهێن دەولەتێ بوو بەلێ پلانەك هەبوو بۆ پڕكرنا ڤالاتیان و پێكئینانا حوكمەتەكا دەمكی، بەلێ تووشی حێبەتیێ بووین ب دەركرنا بڕیارەكێ ژ جڤاتا ئاسایشێ ب داگیركرنا ئیراقێ، داگیركرن ژی هەر وەكو برێمەری ب مە ڕاگەهاندی (پەیڤەكا جوان نینە)، بەلێ وی وەگوت. بەلێ پێدڤی بوو مامەلێ د گەلدا بكەین. داگیركرنێ سەرجەم ڕێككەفتن هەلوەشاندن، هەتاكو كۆنگرەیێ لەندەن ژی و بۆ ئەگەرێ دروستبوونا هەموو وان كێشەیێن ل قۆناغا باشتر دروست بووین.
بی بی سی عەرەبی: هەوە نە دشیا برێمەری د ئاستەكی دا ڕابگرن؟
سەرۆك بارزانی: نەخێر، ئەوی هندەك ئالی لبەرچاڤ وەرگرتن، ئەو حاكمێ ڕەها بوو هەر بڕیارەكا حەز ل سەر هەبا دەردكر.

بی بی سی عەرەبی: مامەلەیا حزب و ئالیێن شیعی ل گەل ڕەوشێ د وی دەمی دا چاوان بوو؟ هەتا چەند هۆكار بوو بۆ دروستبوونا دوبەرەكیا سوننە و شیعەیان، كو وەكر سوننە پاشی پەنایێ بۆ توندوتیژیێ ببەن؟

سەرۆك بارزانی: ل شوینا ئاشتیا نیشتمانی و ئاڤەدانكرنا دەولەتێ و مفا وەرگرتن ژ دەلیڤەیەكا نوو بۆ ئاڤەدانكرنا ئیراقا نوو و فیدرالی و دیموكراتیێ، ئالیێ ئیراقی پەنا برە تۆلڤەكرنێ، ب ڕاستی ڕەوش گەلەك یا كارەسات داربوو.

بی بی سی عەرەبی: بۆچی كورد ل گەل وی سیستەمێ نوو یێ دەستهەلاتێ ل ئیراقێ مان؟
سەرۆك بارزانی: مە هیچ دەمەكی پشتەڤانیا وێ سیاسەتێ نەكریە، كو پشتی وێ قۆناغێ ژ ئالیێ حزبێن شیعی و هەتا یێن سوننی ژی هاتیە پەیڕەوكرن و بەرپرسیارەتیا وێ قۆناغێ د ستوویێ وان هەردو ئالیان دایە، ئانكو هەردو ئالیان بوهژاندنا ڕەگەزی ئەنجامدایە، بەلێ ژ بەر كو دەستهەلات د دەستێ شیعەیان دا بوو، لەوما بەرپرسیارەتیا مەزن ژی دكەڤیتە ستوویێ وان.
بی بی سی عەرەبی: ب دیتنا تە هەتا چ ئاستەكی هاتنا (قاعیدە) و هەژمارەكا زۆر یا ڕێكخستیێن دی دەلیڤە ژ پەیڕەوكرنا وێ سیاسەتێ دیت و چاوان بەرەیێ سوننی هاتنە گوهۆڕین بۆ (قاعیدە) و ڕێكخستیێن توندڕەو؟
سەرۆك بارزانی: ب پشتڕاستی ڤە كریارێن تۆلڤەكرنێ و پشت گوهـ هاڤێتنێ و هەموو ڕێكارێن دی یێن هەڤشێوە، ژینگەهەكا گەلەك گونجای بۆ تیرۆرستان و ڕێكخستیا (قاعیدە) پەیداكر و شیان بهێنە د ناڤ ئیراقێ دا و ل دەڤەرێن سوننی جهگیر ببن.

بی بی سی عەرەبی: ب ڕاشكاوی دێ ڤێ پرسیارێ ژ تە كەم، د دەمەكی دا تو ئالۆزیێن دەڤەرێ و هەرێمی دزانی، تە پشكەكا ژیێ خوە ل سووریێ بوراندیە، هەتا چ ئاستەكی سووریێ ڕۆلەكێ خراب د وان سالان دا گیڕایە، مەبەستا من سالێن دەستپێكا داگیركاریا ئەمریكا ل سەر ئیراقێ، ب ڕێكا ڤەكرنا سنۆران و ڕێدان ب سەدان و هزاران شەڕكەران بۆ دەربازبوونێ بۆ ناڤ ئاخا ئیراقێ؟
سەرۆك بارزانی: هەژمارەكا زۆر یا تیرۆرستان ژ ڕێكا سووریێ هاتنە دناڤ ئیراقێ دا گومان د وێ چەندێ دا نینە و پاشی ئاگر بۆ وان ب خوە ڤەگەڕیا.

بی بی سی عەرەبی: د وی دەمی دا دەلیڤە پەیدابوو كو دیدارەكێ ل گەل هشیار زێباری وەزیرێ دەرڤەیێ ئیراقێ ل وی سەردەمی ئەنجام بدەم، وی باسێ وێ ناكۆكیێ كر كو د بۆچوونێن سووریێ و ئیرانێ دا هەبوون سەرەرای وێ هەڤپەیمانیا ستراتیژی ئەوا د ناڤبەرا وان هەردو وەلاتان دا هەی، بەلێ وان ناكۆكی د چاوانیا مامەلەكرنێ دا ل گەل ڕەوشا ئیراقێ دا هەبوو، نوكە و پشتی دەربازبوونا 20 سالان ل سەر داگیركرنا ئیراقێ چاوان پشتڕاست بین ژ وێ چەندێ كو بەلێ ڕاست بوو ئەو د ناكۆك بوون د وێ پرسێ دا؟

سەرۆك بارزانی: ب بۆچوونا من جۆرەكێ هەماهەنگیێ دناڤبەرا ئیرانێ و سووریێ دا بۆ لێدانا هێزێن ئەمریكی هەبوو.
بی بی سی عەرەبی: هێزێن ئەمریكی ل سالا 2011 ژ ئیراقێ هاتنە ڤەكێشان و ڕەوش جارەكادی تێكچوو، هندەكان ئەگەر زڤراند بۆ پەیڕەوكرنا سیاسەتێن نوری مالكی سەرۆك وەزیرێن ئیراقی ل وی دەمی، بەلێ ڕەوشا ئەمنی ب تمامی وێران بوو، ل سالا 2014 و قاعیدە ژی ب بەرگەكێ نوو و ب هێزتر ڤەگەڕیا؟

سەرۆك بارزانی: پشتی خوەڤەكێشانا هێزێن ئەمریكی ل 2011 ڤالاتیا ئەمنی دروستبوو، لەشكرێ ئیراقێ ژی د وی ئاستی دا نەبوو كو وێ ڤالاتیێ پڕبكەت. ئیرانیان ژی پشكەكا مەزن یا وێ ڤالاتیێ پڕكر. ئەڤجا چ ب شێوەیەكێ ڕاستەوخوە بیت، یان ب ڕێكا هەڤپەیمانێن خوە و ئەو گرۆپێن كو ب شێوەیەكێ ڕاستەوخوە ب ئیرانێ ڤە د گرێدای. دەمێ هاتینە دناڤ مووسلێ دا ب ڕاستی ب گۆرەی پێزانینێن مە ڕووداوەكا شوكهێنەر بوو بۆ هەموویان. داعشێ پلانا وێ چەندێ نەبوو مووسلێ داگیر بكەت بەلكو پلانا وێ ئەوبوو چەند ئەندامێن خوە ژ زیندانا بادووشێ رزگار بكەت. دخواست چەند بەرەیەكێن شەڕی ل مووسلێ مژوول بكەن تاكو وێ پلانا خوە بجهبینیت لێ لەشكری شكەستن ئینا. ئەو لەشكرێ ناتۆی ب 10 سالان دروستكری ب 10 دەمژمێران دیار نەما. پاشی ئاراستەیا خوە بەر ب مە گوهۆڕی. لەشكرێ ئیراقێ ل سەر بنەمایێ پێگیریا نیشتمانی نەهاتبوو پێكئینان ئەوژی هۆكاربوو كو داعش كونترۆلا پتریا ئاخا ئیراقێ كری. بێگومان خەلكێ مووسلێ ژ ئەگەرێ بكارئینانا سیاسەتا تائیفی دژی وان هاریكاریا داعشێ كر هەتاكو داعش وەكو رزگاركەر هەژمارت و پاشی زانی ئەو رزگاركەر نینن بەلكو كارەساتن. بیگومان داعشێ ب شیانێن مەزن هێرش ل سەر مە كر كو چو هەڤسەنگی نەبوو د شیانێن لەشكری د ناڤبەرا پێشمەرگەی و داعشێ دا ب ڕێكا وی هەموو چەك و كەرەستێ ژ هەردو لەشكرێن ئیراقێ و سووریێ بۆ بجهـ مای. تنێ ژ لەشكرێ ئیراقێ هزار و 700 ترومبێلێن گوللەنەبڕ ژ جۆرێ هەمەر بدەست كەفتبوون هەروەسا تۆپ و چەك و كەرەستێ لەشكری ل دەستپێكێ گەلەك سەخت و دژوار بوو بەلێ پێشمەرگە و خەلكێ كوردستانێ د خۆراگر و وێرەك بوون.
بی بی سی عەرەبی: رزگاربوونا ئیراقێ ژ دەستێ داعشێ ئەستەم بوو هەكە هێزێن هەڤپەیمان دووبارە نە زڤریبان و پشكداری نەكربا ب ڕێكا تۆپبارانكرنا ئەسمانی و پێزانینێن هەوالگیری ل سالا 2015. بۆچوونا تە بۆ وی بابەتێ چیە؟
سەرۆك بارزانی: نابیت ئەو ڕاستیە بهێتە ماندەل كرن هەڤپەیمانان پشتەڤانیەكا مەزن كر ب تایبەت پشتەڤانیا ئەسمانی، ئەوا پەیوەندیدار بیت ب مەڤە پێشمەرگەی بەرگریەكا پەهلەوانانە كر و یێ وێرەك بوو د بەرگریكرنێ دا. بەلێ هەكە پشتەڤانیا ئەسمانی یا هەڤپەیمانان نەبا ڕاستە دا زیانێن مە پتر بن و سەركەفتن ل سەر داعشێ دا بیتە ئەركەكێ دژوار و دا شەڕ یێ درێژخایەن بیت.
بی بی سی عەرەبی: ئایا هۆكارە بۆ وێ چەندێ كو تاكو نوكە ژی تو ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان ب تمامی ل ئیراقێ ڕەت دكەی؟ كو ئەو داخوازیا پتریا ئالیانە ل بەغدا ب تایبەت ئەو ئالیێن ب سەر ئیرانێ ڤە؟

سەرۆك بارزانی: ب پشتڕاستی ڤە هەكە هێزێن هەڤپەیمانان ب تمامی ژ ئیراقێ بهێنە ڤەكێشان، داعش دێ ب هێز زڤڕیت. نوكە ژی یێن ماین. ئەوێن داخواز دكەن هێزێن هەڤپەیمانان ژ ئیراقێ بهێنە ڤەكێشان وێ ڕاستیێ دزانن بەلێ موزایەدەیا سیاسی و نیشتمانی ب وی بابەتی دكەن.
بی بی سی عەرەبی: هەوە بڕیارا ڕیفراندۆمێ دا و هەلوەستێ هەوە یێن ڕۆهن و ڕاشكاوانە بوو كو ئەستەمە پەیوەندی ل گەل بەغدا ب وی شێوەی بەردەوام بن و هەوە چەندین هۆكار ژی دیاركرن و هەوە ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا كو ئیراق بەر ب وەلاتەكێ مەزهەبی ئایینی ڤە دچیت. وێ ئەزموونێ بۆ هەوە چ هێلا؟

سەرۆك بارزانی: بابەت ببوو ململانێ ل سەر ئێرادێ، هەموو ئالیان دخواست ئیرادەیا مە بشكێنن، ئەڤە هۆكارێ سەرەكی بوو بۆ خۆراگریا مە. ڕاستە گەلەك بزاڤ دژی مە هاتنە كرن بەلێ ئەم د خۆراگر بووین و ب سەركەفتین مە، ئەو هێرش ڕاوەستاند كو ل ئۆكتۆبەرا 2017 ل سەر مە هاتیە كرن، كەركووك ژی چو جاران نە دكەفت، هەكە ژ ئەگەرێ خیانەتا ئالیەكێ دیاركری نەبا، بەلێ ئەڤە یا دەمكی یە، چونكی هیچ هێزەك ل ڤێ جیهانێ نەشێت ناسنامەیا ڕاستەقینە یا كەركووكێ ب گوهۆڕیت.
بی بی سی عەرەبی: بۆچی پێداگیربوون ل سەر ڕیفراندۆمێ سەرەرای نەبوونا هیچ سۆزەكا ڕژد ژ ئالیێ ئەمریكا ڤە كو دێ ل گەل هەوە ڕاوەستیت؟
سەرۆك بارزانی: مافەكێ ئاسایی یێ هەر مللەتەكێ یە، ب خوە بڕیارێ ل دۆر چارەنڤیسێ خوە بدەت، هەتاكو ئەو چەندە ژی بۆمە ب ڕەوا نەدیت و كینەكا مەزن هەبوو بەرامبەر مە، ئەو كینە زێدەتر بوو و هاتە گوهۆڕین بۆ شكاندنا ئیرادەیا گەلێ كورد، لەوما مە ژی هەلوەستەك نیشادا كو چو جاران ژێ پەشێمان نابین.

بی بی سی عەرەبی: ب دیتنا هەوە ئیراق هێشتا بەر ب وەلاتەكێ مەزهەبی دچیت؟

سەرۆك بارزانی: ئەو ئیراقا نوكە دبینین ئەو ئیراق نەبوو كو مە هیڤی بۆ دخواست پشتی ژناڤچوونا ڕژێمێ و ژ پێخەمەت وێ چەندێ ژی مە خەباتكری كو هەتا بەری ژناڤچوونا ڕژێمێ. بەلێ نوكە دەلیڤەیەك هەیە كو ل بن سیبەرا حوكمەتا نوكە ب سەرۆكایەتیا محەمەد شیاع سۆدانی دروستبوویە، دەلیڤەیەك هەیە بۆ دروستكرنا وان ئالیێن كو پێدڤیە بهێنە دروستكرن.

بی بی سی عەرەبی: دووماهی پرسیار، پشتی ڕیفراندۆمێ برینەكا مەزن دروستبوو، ئایا ئەو برینە چێبوویە پشتی هەوە ل گەل پشكەك ژ وان سەركردێن ئیراقێ دیدار ئەنجامداین كو هندەك ژوان فەرماندەیێن هێزێن چەكدار بوون ل دەمێ هێرشكرنێ ل سەر كوردستانێ، ئایا هەوە ئەو برینە ساخكریە؟
سەرۆك بارزانی: بەری هەموو تشتەكی مە پرەنسیپەك هەیە كو ئەم خودان دۆزین و چو جاران داگێڕانێ ل سەر دۆزا خوە یا ڕەوا ناكەین و چو جاران ژی داگێڕانێ ژ وان پرەنسیپان ناكەین بەلێ ئەو سیاسەتە و ڕەوشە هندەك دەمان د شەڕی دا ل گەل ئالیەكی، یان كەسەكی بەلێ قۆناغەك دهێت كو نەچاری دانوستاندنان د گەلدا بكەی.
بی بی سی عەرەبی: هەروەكو ئەوا ل گەل سەدام حسێنی روودای؟
سەرۆك بارزانی: بەلێ.. ئەو ڕەوشە، بەرژەوەندیا وەلاتی و خەلكی حوكمی دكەت، ئانكو بابەت كەسی نینە و گرفتا كەسی نینە ل گەل كەسەكێ دیاركری، مە دۆزەك هەیە هندەك جاران پێدڤیە بەرگریێ ژێ بكەین و قوربانیێ ژ پێخەمەت بدەین هندەك جاران ژی نەچارین دانوستاندنێ ل گەل ئالیێ بەرامبەر بكەین بۆ وێ چەندێ چارەسەریا سەركەفتی بۆ پرسان ببینین.