ڕۆژا چارشەمبی 21ێ چریا ئێكێ 2026، ل پیرمام، سەرۆك مەسعود بارزانی پێشوازی ل بالیۆز ستیڤ فەیگن، كاربڕێڤەبەرێ كارۆبارێن بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ كر.
د دیدارێ دا كو تێدا گوێندەلن وێندی گرین، قونسلا گشتی یا ئەمریكا ل هەولێرێ بەرهەڤ بوو، باس ل ڕەوشا ئیراقێ هاتە كرن و بالیۆز ستیڤ فەیگن سوپاسییا ڕۆلێ سەرۆك بارزانی كر كو هەردەم ژ نێزیك پشتەڤانێ پڕۆسەیا سیاسی یا ئیراقێ بوویە.
ژ ئالیێ خوە ڤە سەرۆك بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ دا كو ل سەر بنەمایێ دەستووری و پرەنسیپێن هەڤپشكی، هەڤسەنگی و لهەڤهاتنێ پەیوەندییێن خوە ل گەل ئیراقێ ڕێكخستینەڤە، هەروەسا سەرۆك بارزانی دیار كر كو هەكە حوكمەتێن بەرێ یێن ئیراقێ پێگیربووبان ب ڤان بنەمایان، دا دەستكەفتێن گەلەك زێدەتر بۆ ئیراقێ و هەموو پێكهاتەیان ب گشتی دەستڤە هێن.
سەرۆك بارزانی ئەو ژی بەرچاڤكر كو ئەو پشتەڤانیێ ل سەرۆكوەزیرێن نوكە یێ ئیراقێ دكەن د چارچۆڤەیێ دەستووری دا و د چارچۆڤەیێ پاراستنا مافێن ڕەوا یێن گەلێ كوردستانێ دا ئەوێن د دەستووری دا هاتین. هەروەسا سەرۆك بارزانی دووپاتی ل سەر پشتەڤانیكرنا پێكهاتەیێن كوردستانێ كر، ب تایبەتی خوشك و برایێن مەسیحی ل سەر بنەمایێ ڕێزگرتن و مافێن دەستووری و هەڤپشكییا وان، و ئاماژە ب وێ چەندێ ژی دا كو دڤێت پێكهاتە ب خوە بڕیارێ ل سەر چارەنڤیسێ خوە بدەن. هەر د ڤێ دەربارێ دا، سەرۆك بارزانی ئاماژە ب گرنگییا ڕاستڤەكرنا یاسایا هەلبژارتنان كر دا كو ئیرادەیا خوشك و برایێن مەسیحی ل دەف وان بیت و چ كەس ل جهێ وان بڕیارێ نەدەت.
د بەردەوامییا دیدارێ دا، باس ل ڕەوشا دەڤەرێ هاتە كرن و سەرۆك بارزانی دووپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو سیاسەتا مە ژ دەستپێكێ یا رۆهن و ئاشكەرا بوویە، ئەم نەبووینە پشكەك ژ ئالۆزییان و نابینە پشكەك ژ ململانێ و كێشەیان ژی. ل گەل هندێ ژی ئەم ب باش دبینین كو هەموو ئالی ب ڕێكا دانوستاندن، دیالۆگ و ڕێكێن دیپلۆماسی كێشەیێن خوە چارەسەر بكەن.
ژ ئالیێ خوە ڤە، شاندێ ئەمریكی پێگیرییا خوە بەرامبەر ئاسایش و ئارامییا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ دووپات كر و ڕاگەهاند كو ب دووماهیهاتنا ئەركێ هەڤپەیمانان ب وێ ڕامانێ نینە كو پێگیرییا ئەمریكا بەرامبەر هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ب دووماهی هاتییە. هەروەسا ل بۆری ژی هەڤپەیمان ل سەر داخوازا حوكمەتا ئیراقێ ل ڤێرە بوون و ب هەڤكاری ل گەل پێشمەرگەی و هێزێن ئیراقی تیرۆریستێن داعشێ شكاندن.
شاندێ ناڤبری دووپاتی ژی ل سەر وێ چەندێ كرەڤە كو ئەمریكا ژ ڕوویێ ئاسایش، ئابۆری، سیاسی و لەشكەری ڤە د چارچۆڤەیێ پەیوەندییێن دووقۆلی دا یا پێگیرە ب پاراستنا ئارامی و هەڤپەیمانیێ ل گەل هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ.

د ڕێورەسمێن ڕاگەهاندنا تۆڕا «هەستانەوە» بۆ ڕزگاربوویێن دەستێ داعشێ دا، پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ ب نوونەراتییا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، هەتا ئێك كەسێ ڕەڤاندی مابیت، نڤیسینگەها وان د هاریكاریكرن، ڕزگاركرن و لێگەڕیانێ ل دووڤ چارەنڤیسێ وان دا دێ یا بەردەوام بیت.
ڕۆژا چارشەمبی 21ێ چریا ئێكێ 2026، دلشاد شەهاب، پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ پشكداری د ڕێورەسمێن ڕاگەهاندنا تۆڕا «هەستانەوە» دا بۆ ڕزگاربوویێن دەستێ داعشێ كر، و د پەیڤەكێ دا ب نوونەراتییا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ڕاگەهاند»ئەم هاریكاری و پشەڤانییا هەموو وان پێكهاتەیان دكەین ئەوێن بووینە قوربانییێن دەستێ داعشێ. ڕاگەهاندنا ڤێ تۆڕێ دەربڕینا ئیرادەیێ یە و پێنگاڤەكا گرنگە بەر ب قووناغەكا نوو، تێدا ڕزگاربووی ب خوە ببنە خودان دەستپێشخەری، دەنگ و ڕۆلەكێ كاریگەر د پرسا ماف و پاشەڕۆژا خوە دا».
پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ باس ل بەردەوامییا پشتەڤانییان كر و ئاماژە ب وێ چەندێ دا»ئەركێ مەیە و هەردەم د ڕەوشێن دژوار دا مە پشتەڤانییا خوشك و برایێن خوە یێن ئێزدی كریە، ئەڤرۆ ژی دووپات دكەین كو ل كوردستانێ و ل ئیراقێ و ل هەر جهەكێ بیت، دێ هەردەم پشتەڤانێن مافێن وان یێن ڕەوا و پاراستنا ناسنامەیا وان بین».
د بەردەوامییا پەیڤا خوە دا دلشاد شەهاب گۆت»هەتا كەسەكێ ڕەڤاندی مابیت، نڤیسینگەها مە دێ یا بەردەوام بیت د ڕزگاركرنا وان دا و لێگەڕیانێ ل دووڤ چارەنڤیسێ وان».
دەربارەی پێنگاڤێن دادیێ و ئاڤەدانكرنا دەڤەرێن زیانڤێكەفتی، پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ گۆت»بجهئینانا دادیێ، مسۆگەركرنا مافێ ڕزگاربوویان، ئاشكراكرنا بەرزەبوویان، بجهئینانا یاسایا ڕزگاربوویێن ئێزدی، پەیداكرنا ڕەوشەكا گونجای بۆ زڤڕینا وان و ئاڤەدانكرنا شنگالێ و دەڤەرێن دی یێن ئێزدییان، كارێ سەرەكی و ئەركێ مەیە، دێ هەموو كارێن پێدڤی د وێ پێناڤێ دا ئەنجام دەین و چ خەمساریێ ناكەین».
د دووماهییا پەیڤا خوە دا، پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ دەستخوەشی ل وێرەكی و خۆڕاگرییا ڕزگاربوویان كر ژ پێخەمەت پێنگاڤهاڤێتن بەر ب پێشڤە، هەڤدەم هیڤیخواست كو ڕاگەهاندنا ڤێ تۆڕێ ببیتە دەستپێكا قووناغەكا نوو یا پڕ ژ ئومێد، كاركرن و ب دەستڤەئینانا دەستكەفتێن پتر بۆ ڕزگاربوویان.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل غەسان سەلامە، وەزیرێ ڕەوشەنبیری یێ لوبنانێ كر.
ل دووڤ ربەیاننامەیەكا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د دیدارێ دا بیروبۆچوون دەربارەی ڕەوشا گشتی یا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ و دەڤەرێ هاتنە لێكگۆهارتن، و دووپاتی ل سەر گرنگییا پێشڤەبرنا پەیوەندییێن هەرێما كوردستانێ و لوبنانێ، ب تایبەتی د بیاڤێ ڕەوشەنبیری دا هاتە كرن.

وەزیرێ ناڤخوە یێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د داخویانییەكا ڕۆژنامەڤانیدا ڕۆناهی ئێخستە سەر كۆمەكا پرس و بابەتێن گرنگ یێن گرێدای ب ئاسایشا هەرێمێ، مەترسییێن داعشێ، پەیوەندییێن هەولێرێ و بەغدایێ، و هەلوەستێ هەرێمێ بەرامبەر كابینەیا نوو یا حوكمەتا فیدرال.
ڕێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخوە یێ هەرێما كوردستانێ ئاماژە ب وێ چەندێ كر، دەمەكێ درێژە ب درۆن و مووشەكان هێرش دهێنە كرن سەر هەرێما كوردستانێ و گۆت: بێگومان بەهانەیێن جودا هەبوون، لێ هەرێما كوردستانێ بەردەوام جهەكێ ئارام و پەناگەهەك بوویە بۆ هەر كەسەكێ كو پێدڤی ب پاراستنێ بووبیت. هەلوەستێ مە یێ ڕۆهنە كو ئەم نابینە پشكەك ژ ئاریشەیێن دەڤەرێ و هیڤیدارین هەموو ئالی ڕێزێ ل ڤی هەلوەستی بگرن، چونكی چ بەهانە بۆ ب ئارمانجگرتنا هەرێمێ نینن.
دەربارەی گەفێن ڕێكخراوا تیرۆرستییا داعشێ، وەزیری ناڤخوە ڕاگەهاند: پێزانینێن هەواڵگری هەبوونا ڕێکخراوا تیرۆریستی یا داعشێ ل دەڤەرێ پشتڕاست دكەن و گۆت: ئەوێن دبێژن داعش ب دووماهی هاتییە وەسا نینە، بەلكو ڕۆژانە چالاكییێن وان هەنە و قوربانی ژێ پەیدا دبن، د بەرامبەردا ژی هێزێن ئەمنی یێن ئیراقێ و هەرێمێ د بەردەوامن د ڕووبڕووبوونا واندا.
دەربارەی ڤالاهییێن ئەمنی، ڕێبەر ئەحمەدی ل سەر وێ چەندێ كر، سەرەڕای وێ چەندێ كو د سالێن بۆریدا ب هەماهەنگی ل گەل بەغدایێ دوو لیوایێن هەڤپشك بۆ تژیكرنا وان ڤالاهییان هاتینە پێكهینان، لێ ئەو هێزە تێرا ناكەت و پێدڤییە لیوایێن هەڤپشك یێن زێدەتر بۆ پاراستنا دەڤەران بهێنە پێكهینان.
وەزیرێ ناڤخوە باسێ كۆمبوونێن بەردەوام یێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا د بیاڤێن سیاسی، ئابۆری و ئەمنی دا و گۆت: ب تایبەتی پشتی ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان، پێدڤییەكا مەزن هەیە كو هێزێن هەرێمێ و فیدرال هەماهەنگییێن خوە د لێكگۆهارتنا پێزانینان، چالاكیێن هەڤپشك و داڕشتنا ستراتیژیێ دا زێدەتر بكەن. مەرجەعێ مە هەموویان ژی بۆ چارەسەركرنا هەموو ئاریشەیان، دەستوورێ بەردەوام یێ ئیراقێ یە.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوەدا، وەزیرێ ناڤخوە پشتەڤانییا هەرێما كوردستانێ بۆ حوكمەتا عەلی زەیدی دووپات كر و گۆت: هەلوەستێ مە ل هەرێمێ پشتەڤانیكرنا ڤێ كابینەیێ یە دا كو بەرنامەیێ وێ سەركەڤیت، چونكی سەركەفتنا بەرنامەیێ وێ دێ بیتە ئەگەرێ ئیراقەكا ئارامتر. ل گەل وەزیرێ ناڤخوە یێ نوو ل ئیراقێ ژی كو نوو دەستبكار بوویە دێ پەیوەندییێن مە هەبن و هەماهەنگییێن مە یێن ئەمنی دێ د بەردەوام بن.
د بەرسڤا پرسیارەكێ دا دەربارەی كۆمبوون و ڕێككەفتنا ئەمنی یا د ناڤبەرا ئیراقێ و ئیرانێ دا، وەزیرێ ناڤخوە ب راگەهاند: ئەم د وێ كۆمبوونا بەغدایێ دا پشكدار نەبووین، لەوما داخۆیانیێ ل سەر كۆمبوونەكێ نادەم كو ئەم تێدا بەرهەڤ نەبووبین.

د نووترین داخۆیانییا خوە یا تایبەت دا دەربارەی داڕشتنا پڕۆژەیاسایا بودجەیا گشتی یا ئیراقێ، پێشەوا هەورامانی، پەیڤدارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئاشكرا كر كو د ڕەشنڤیسێ نوكە یێ پڕۆژەیاسایا بودجەی دا مافێن دەستووری یێن هەرێمێ هاتینە بنپێكرن ب شێوەیەكی د دەمەكی دا كو دڤیا ل دووڤ ئەنجامێن سەرژمێرییا گشتییا ئاكنجییان ڕێژەیا 14،4% ژ پشكا بودجەی بۆ هەرێمێ بهێتە دیاركرن، لێ ئەڤ ڕێژەیە هاتییە كێمكرن بۆ 12% و هەتاكو ژ وێ ژی كێمتر هاتییە دانان.
هەورامانی ڕۆهن كر كو ئەڤ پڕۆژەیاسایە هەتا نوكە نەچوویە د ناڤ جڤاتا نوونەران دا و بتنێ د جڤاتا وەزیران دا گەنگەشە ل سەر دهێتە كرن. ژ بەر هندێ ژی كو ناڤەڕۆكا وێ جهێ ڕازیبوونا حوكمەتا هەرێمێ نینە، دێ تیمێ دانوستاندكارێ هەرێمێ ڕووبڕوو ل گەل حوكمەتا فیدڕال دەست ب دانوستاندنان كەت دا كو مافێن دەستووری بچەسپینیت.
هەڤدەم دەربارەی ڕەوشا مووچەیێ مووچەخۆران، پەیڤدارێ حوكمەتا هەرێمێ پشتڕاسییا تمام دا كو مووچە ب تەمامی هاتیە مسۆگەركرن و چ مەترسی ل سەر نینە، ژ بەر كو سەرۆكوەزیران و وەزیرێ دارایی یێ ئیراقێ دوپاتی ل سەر هنارتنا وی كریە و هەرێما كوردستانێ ژی هەموو پێگیرییێن دارایی و تەكنیكی یێن خوە بجهئیناینە، ژ وان ژی دۆسێیا پەترۆلێ و دەستڤەبەردانا 120 ملیار دیناران ژ داهاتێن نەنەفتی. لەوما ناكۆكیێن د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا بتنێ ل سەر پشكا گشتی یا بودجەی نە د ڕەشنڤیسێ دا، نە ل سەر مووچەی.
د دووماهیێ ژی دا پێشەوا هەورامانی هۆشداری دا كو دانوستاندنێن د ناڤ جڤاتا نوونەران دا هەردەم ئالۆز و ب زەحمەت بووینە، ژ بەر هندێ داخواز ژ هەموو فراكسیۆن و نوونەرێن كورد د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا كر كو ئێكدەست و ئێكهەلوەست بن دا كو ڕێگریێ ل دووبارەبوونا ئەزموونێن نەخوەش یێن سالێن بۆری بكەن و پێكڤە بەرەڤانیێ ژ شایستە و مافێن خەلكێ كوردستانێ بكەن.

شاندەكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا ب مەرەما ژ نێزیك ئاگەهداربوون ل سەر كێشە و ئاریشەیێن باژێڕی سەرەدانا كەركووكێ كر. د كۆنگرەیەكێ ڕۆژنامەڤانی دا، شاخەوان عەبدوللا، سەرۆكێ سەرۆكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕاگەهاند، كورد د فەرمانگەهێن حوكمەتێ و دەزگەهێن ئەمنی یێن كەركووكێ دا ب تەمامی هاتینە پشتگوه هاڤێتن و كار بۆ ڤەگەڕاندنا هەڤسەنگیێ دكەن.
شاخەوان عەبدوللای گۆت ژی» پارتی ژ بەر سەنگ و پێگەهێ خوە د ناڤ جڤاتا نوونەران دا، هەروەسا هەبوونا ئەندامان د هەموو لیژنەیێن گرنگ وەك (پەترۆل، دارایی، خواندنا بلند، چاندن و بازرگانی) دا، دشێت ڕۆلەكێ كارا بگێڕیت و ببیتە هاریكارەكێ باش بۆ چارەسەركرنا ئاریشەیێن كەركووكێ».
ناڤبری ڕەخنەیێن توند ل ڕەوشا ئەمنییا باژێڕی گرتن و گۆت»ژ فەرماندەیا ئۆپەراسیۆنان بگرە هەتا خوارێ، چ كوردەك بەرپرسێ فەرمانگەهەكا ئەمنی نینە، ئەڤ چەندە ژی نەدادییەكا گەلەك مەزنە».
دەربارەی پرسا داگیركرنا زەڤییێن چاندنێ ل بن ناڤێ «وەبەرهێنانێ»، ئاشكرا كر كو پڕۆسەیەكا نەشرین دەست پێكرییە و ب تەمامی دژی ڕێنمایێن ماددەیێ 140ێ نە. بۆ ڤێ مەرەمێ ژی گۆت «ب فەرمی مە نڤیسار ئاراستەی سەرۆكوەزیرێن ئیراقێ كریە دا كو پڕۆسەیا وەبەرهێنانێ ل سەر وان زەڤییان بهێتە ڕاگرتن». هەڤدەم د بەرسڤا سكالایا وەلاتییەكێ دا ل سەر هەمان پرس، ئاشكرا كر كو ب مخابنی ڤە د هندەك پڕۆژەیێن داگیركاریێ دا دەستێ كوردی تێدایە، لێ دوپات كر كو دێ ب توندی ڕێگریێ لێ كەن و هەر وێ ڕۆژێ ژی ل سەر ڤێ پرسێ دگەل فەرماندەیێ ئۆپەراسیۆنێن كەركووكێ كۆم دبیت.
دەربارەی بۆشاییا ئەمنی، ڕۆهن كر كو لڤینێن تیرۆریستان زێدە بووینە و ڤالاهی نەك بتنێ ل كەركووكێ یە، بەلكو هەتا سنۆرێ شنگالێ درێژ دبیت. دیاركر ژی كو هەكە هێزا هەڤپشك ژی نەبیت، پێدڤییە ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك هەبن یان ژی هێزا پێشمەرگەی بزڤڕیتە وان دەڤەران بۆ پاراستنا ئاسایشێ. ئاماژەكر ژی كو هێزەكا هەڤپشك یا سێ هزار و 777 كەسی هاتییە پێكهینان و ل سالا 2024ێ دا ل سنۆرێ سەرگەڕان هاتینە بەلاڤكرن، و بڕیارە فەوجەك ژ وان ژی بهێتە هنارتن بۆ سنۆرێ پردێ.
دەربارەی پۆستێ پارێزگارێ كەركووكێ، دووپات كر كو دڤێت بڕیاردان ل سەر پۆستێ پارێزگاری و پۆستێن كارگێڕی ل سەر بنەمایێ ئیرادەیا خەلكێ كەركووكێ بیت. گۆت ژی « ل نێزیك دا دێ گوهۆڕینێن كارگێڕی هێنە كرن، هەكە ئیرادەیا كەركووكییان بۆ هەلبژارتنا پارێزگاری و جڤاتان ل بەر چاڤ بهێتە وەرگرتن، مە ژی وەك پارتی دێ ئاخڤتنا خوە هەبیت».
شاخەوانی سۆز دا كەركووكییان كو ل گەل زڤڕینا وان بۆ بەغدایێ و ب پشتبەستن ب دەستبەكاربوونا هەموو وەزیرێن پەیوەندیدارێن كابینەیا حوكمەتێ، ب جدی كار ل سەر ڤان كەیسان بكەن و ئەنجامان بگەهیننە وەلاتییان، ژ بەر كو پارتی كێشەیێن كەركووكێ ئێخستینە د ستۆیێ خوە دا.

ل ڕۆژا سێشەمبی، 20 چریا ئێكێ 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د ڕێورەسمێن ڕاگەهاندنا پڕۆژەیێ (فرەجۆرییا زیندەیی ل كوردستانێ) پەیڤەك پێشكێش كر وتێدا ڕاگەهاند»ئەڤرۆ پڕۆژەیەكێ گەلەك گرنگ و ناوازە و تایبەت ڕادگەهینین كو فرەجۆرییا زیندەیییە ل كوردستانێ، و دەستپێشخەرییەكا دی یا دەزگەهێ كوردستان فاوەندەیشنە بۆ تۆماركرن و ناساندنا ئاژەل و ڕووەكان و دەڤەرێن گرنگ ل هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دەستنیشانكرنا جۆرێن ڕووەك و ئاژەلان و پاشی ڤەكۆلین و پاراستنا وانە».
دەقێ پەیڤا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ:
ئەڤرۆ پڕۆژەیەكێ گەلەك گرنگ و ناوازە و تایبەت ڕادگەهینین كو فرەجۆرییا زیندەییە ل كوردستانێ، و دەستپێشخەرییەكا دی یا گرنگا دەزگەهێ «كوردستان فاوەندەیشن»ە بۆ تۆماركرن و ناساندنا ئاژەل و ڕووەكان و دەڤەرێن گرنگ یێن هەرێما كوردستانێ، هەروەسا دەستنیشانكرنا جۆرێن ڕووەك و ئاژەلان و پاشی ڤەكۆلین ل سەر كرن و پاراستنا وانە.
ئەڤ دەستپێشخەرییە، پێنگاڤەكا گەلەك گرنگە بەر ب پتر ب جیهانێ ناساندنا پێكهاتەیێن جودا یێن سروشتێ ڕەنگین و دەولەمەند یێ كوردستانێ. لەوما دەستخوەشیێ ل ئەنجامدەران، سەرپەرشتیكەران، شیرەتكاران و تەڤایا كارمەندێن ڤی پڕۆژەیێ گرنگ دكەم و هیڤییا سەركەفتن و بەردەوامیێ بۆ وان دخوازم، و هەموو پشتەڤانییا خوە و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ وان دووپات دكەم.
ڕێزداران، خودایێ مەزن سروشتەكێ جوان و دلڕەڤین ب كوردستانێ بەخشییە، لێ مخابن ژ بەر شەڕ و هێرش و پەلامارێن دوژمنێن كوردستانێ، ئەڤ سروشتێ جوان یێ كوردستانێ، د سەد سالێن بۆریدا تووشی وێرانكاری و تێكدان و شێواندنەكا مەزن بوویە. ب تایبەتی د سەردەمێ ڕژێما بەرێ یا ئیراقێ دا، ب هزاران گوندێن كوردستانێ هاتنە سووتن و وێرانكرن. چیا، كانی، هاڤینگەهـ و دەڤەرێن گەشتیاری یێن كوردستانێ هاتنە تەقاندن، و ئاژەل و زیندەوەر و دارستانێن وێ هاتنە ژناڤبرن، هەروەسا چەكێ كیمیاوی و قەدەغەكری دژی خەلك و سروشتێ جوان یێ كوردستانێ هاتە بكارهینان.
هەرچەندە پشتی سەرهلدانا شكۆدار یا ئادارا 1991ێ، پشكەكا مەزن ژ گوندێن كوردستانێ هاتنە ئاڤەدانكرن و ل دووف شیانێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دەستێ خزمەتگوزاریێ گەهشتییە وان، لێ هێشتا ژی پێدڤی ب خزمەتگوزاریێن زێدەتر و پاراستن و پێشڤەبرنێ نە.
بێگومان پاراستنا سروشتی و ژینگەپارێزی ب تەنێ ئەركێ حوكمەتێ نینە، بەلكو پێدڤییە تاك ب تاكێ خەلكێ كوردستانێ بۆ پاراستنا ژینگەهێ كار بكەت، چونكی مولكێ گشتیێ مە هەموویانە. ژینگەهپارێزی ژی، ب تەنێ پاقژی و وڕاگرتنا ژینگەهێ نینە، بەلكو پاراستنا داروبار و ئاڤ و دارستان و ئاژەلانە ژی، و هیڤیدارم ئەم هەموو پێگیری كلتوورێ پاراستن و پێشڤەبرنا ژینگەهێ بین و ڕێزێ ل ژینگەها خوە بگرین و وەكو مالا خوە بپارێزین.
د ڤی چارچۆڤەی دا، ئەڤ پڕۆژەیە ژی دێ بیتە دەستپێشخەرییەكا گرنگ بەر ب پتر پاراستن و ناساندنا ژینگەهـ و سروشتێ كوردستانێ ب شێوازەكێ سەردەمیانە و زانستیانە، و دێ بیتە سەنتەر و سەكۆیەكێ باوەرپێكری. دەربارەی فرەجۆرییا زیندەیی ل هەرێما كوردستانێ، كو ئارمانج ژێ پاراستنا دەمدرێژ یا ژیانا كێڤی و زیندەوەرێن سروشتی یێن كوردستانێ یە. ب تایبەتی ژی ئەم نوكە د سەردەمێ گوهۆڕینا سەقای دا دژین، كو ئاریشە و ئاستەنگێن مەزن ڕووبڕووی دەڤەرا مە و جیهانێ كریە و پێدڤییە ب هەموو شێوەیان ئەم خوە بۆ ڕووبڕووبوونا وان ئاستەنگان بەرهەڤ بكەین.
ل ڤێرێ ب پێدڤی دزانم داخوازێ ژ وەلاتییێن كوردستانێ بكەم كو ب پێزانین، سەرنج، پێشنیاز، وێنە و بەڵگەنامەیێن خوە یێن سروشتی هاریكارییا ڤێ دەستپێشخەریێ بكەن، و ببنە پشكەك ژ ناساندن و دۆكیۆمێنتكرنا ژیانا زیندەیی ل كوردستانێ و پاراستنا سروشتێ وێ.
د ڤی پڕۆژەیێ نیشتمانیدا، داتایێن ڤەكولەران، ژێدەرێن زانستی و وێنە ب ڕێكا مالپەرێ biodiversity.krd و نەخشەیێ زندی یێ زیرەك دێ هێنە بەرچاڤكرن، دا كو ببیتە ژێدەرەكێ هەڤپشك بۆ ڤەكولەر، دەزگەهێن ئەكادیمی و فێركرنێ، هشیاری و پلانداڕشتن كو تێدا ژێدەر و خودانێن وێنەیان دهێنە نیشاندان و كێماسی ب ڕۆهنی دهێنە بەرچاڤكرن
وەكو پێنگاڤەكا زانستی بۆ تێگەهشتن ل دەولەمەندییا سروشتێ هەرێما كوردستانێ، ئەڤ پڕۆژەیێ تایبەت هاتییە بجهئینان، كو تێدا سەرجەمێ گشتی یێ وان جۆرێن هەتا نوكە هاتینە تۆماركرن گەهشتیە 2252 جۆران، كو پێكدهێن ژ 858 جۆرێن ئاژەلان هزار و 407 جۆرێن ڕووەكان. بۆ بجهئینانا ڤی كارێ مەزن یێ نیشتمانی و دیاركرنا جۆران، تیمەكا شارەزا و فرەبیاڤ كار تێدا كریە كو پێكهاتینە ژ: هەشت ئەندامێن تیما یەكا سەقای، هەشت ڤەكۆلەر، چار وێنەگر و دوو نڤیسەر ل گەل شیرەتكارێ تایبەت ب پڕۆژەی ڤە.
ئەوا من ئاماژە پێكری، ل ڤێرێ پتر گرنگی ب هەرێما كوردستانا ئیراقێ هاتییە دان وپترییا وان تۆماركریان یێن پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ و سنۆرێ ئیدارەیێن سەربەخوە یێن هەرێما كوردستانی ئیراقێ نە، لێ دوور ژ سیاسەتێ، هەر جهەكێ كو ئاخا كوردستانێ بیت، هیڤیدارم هوون گرنگیێ پێ بدەن و ئەو ئاژەل و ڕووەكێن كو ل هەر بهۆستەكێ ژ ئاخا كوردستانێ هەبن، ئەو ژی بهێنە تۆماركرن. چ ل هەرێما كوردستانێ بیت و چ ل دەرڤەی هەرێما كوردستانێ ل وەلاتێن دەوروبەر بیت. ل هەر جهەكێ كو ئاخا كوردستانێ بیت، هیڤیدارم گرنگیێ پێ بدەن و ئەو پێزانین و ئەو داتایە بهێنە كۆمكرن، و ئەڤ چەندە دێ وەكەت ژ ئالیێ زانستی ڤە پێزانینێن زێدەتر و داتایێن زێدەتر بهێنە بەرچاڤكرن و گرنگی ب وی سامانێ سروشتی یێ گرنگ بهێتە دان كو بۆ مە هەموویان یێ گرنگە.
ئەركەكێ دی، نە ب تەنێ تۆماركرنە، بەلكو پاراستنا ڤان ئاژەلانە، ڤان ڕووەكانە. پاراستنا وان ژی ئەركێ مە هەموویانە، یێ حوكمەتێ یە، یێ تاك ب تاكێ وەلاتییانە، یێ هەر كەسەكی یە یێ كو ژینگەهدۆست بیت و ڕێزێ ل ژینگەهـ و سروشتی بگریت.
ئەز جارەكا دی دەستخوەشیێ ل كارمەند و تەڤایا ستافێ ڤی پڕۆژەیێ گرنگ دكەم و هیڤییا سەركەفتنێ بۆ هەوە دخوازم.
كوردستانا مە یا ئاڤەدان بیت و ب ئومێدم ئەم هەموو پشكەك بین ژ پڕۆژەیێ پاراستنا سروشتێ ڕەنگین یێ كوردستانێ. دەستێن هەوە خوەش بن.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل شتێفان ڤێنت، بەرپرسێ نوو یێ نڤیسینگەها پەیوەندییێن ئێكەتییا ئۆرۆپایێ ل هەولێرێ كر.
د كۆمبوونەكێ دا، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ پیرۆزباهییا دەستبكاربوونێ لێ كر و هیڤییا سەركەفتنێ د ئەركێ وی دا بۆ خواست و پشتەڤانییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ دیار كر.
بەرپرسێ نڤیسینگەها پەیوەندییێن ئێكەتییا ئۆرۆپایێ ل هەولێرێ، دوپاتی ل سەر گرنگییا بهێزتركرنا پەیوەندییێن هەرێما كوردستانێ ل گەل ئێكەتییا ئۆرۆپایێ كر.
چاكسازییێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د كەرتێن جودا جودا دا و ڕەوشا گشتی یا ئیراقێ و دەڤەرێ، پشكەكا دی یا دانوستاندنان بوون.

ب هەلكەفتا بۆرینا دوو سالان ل سەر هەلبژارتنا خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ، فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان د پەرلەمانیدا، بەیاننامەیەك بەلاڤكر و بەرهەڤییا پارتی بۆ كاراكرنا پەرلەمانی ڕاگەهاند.
د بەیاننامەیێ دا فراكسیۆنا پارتی دبێژیت» دوو سال دەرباز دبن ب سەر ئەنجامدانا هەلبژارتنا خولا شەشێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ. ئەو ڕۆژا وەلاتییێن هەرێما كوردستانێ ب ئاستەكێ بلند یێ پشكداریێ و ب بەرپرسیارەتی ڤە دەنگ دای و ئیرادەیا خوە بۆ پاراستن و پاشەڕۆژەكا گەش بۆ هەرێما كوردستانێ دەربڕی، لێ مخابن هەتا نوكە پەرلەمانێ كوردستانێ یێ كارا نینە و نەشیایە ب ئەركێن خوە یێن یاسایی یێن چاڤەڕێكری د سیستەمێ حوكمڕانییا هەرێما كوردستانێ دا ڕاببیت».
د درێژاهییا بەیاننامەیێ دا هاتییە « ئەم ل فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، د دەمەكیدا دووپاتیێ ل سەر هەلوەستێ خوە یێ نەگوهۆڕ د ڕێزگرتن ل بنەمایێن دیموكراسیێ و كارابوونا دامودەزگەهێن هەرێما كوردستانێ دكەین، دووپات دكەین كو بەردەوام ئەم بەرهەڤ بووین بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و گرێدانا كۆمبوونێن وی. هەردەم ژی خودان و پشتەڤانێن هەموو پێنگاڤ و دەستپێشخەرییەكێ بووین یێن كو بۆ ڤی مەرەمێ هاتینە پێشكێشكرن، لەوما داخواز ژ هەموو فراكسیۆنێن هێژا یێن پەرلەمانێ كوردستانێ دكەین، دا كو ب زووترین دەم پێكڤە ب ئەركێ خوە یێ دیرۆكی و یاسایی ڕاببین و پێنگاڤان باڤێژین بۆ تمامكرنا ڕێكار و ئەركێن ڕوونشتنا ئێكێ یا پەرلەمانی و هەلبژارتنا دەستەیا سەرۆكاتسیا وی، وەكو دەستپێكەكا گرنگ بۆ كاراكرنا پەرلەمانێ كوردستانێ، ژ پێخەمەت ڕێزگرتن و بدەنگڤەهاتنا داخوازییا هەموو تەخ و چینێن هەرێما كوردستانێ د لەزكرنا كاراكرنا پەرلەمانیدا».
فراكسیۆنا پارتی گۆت ژی «فراكسیۆنا مە، پێگیرییا خوە بەرامبەر دەنگدەرێن پارتی و جەماوەرێ كوردستانێ دووپات دكەت، و باوەرییا مە وەسا یە كو ئەركێ پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ و بەرژەوەندییێن بلند، د ستۆیێ هەموو فراكسیۆن و ئەندامێن پەرلەمانیدایە. هەر ژ بەر ڤێ چەندێ ژی، كاراكرنا پەرلەمانی نابیت ب چ بەرژەوەندی و ململانێیەكا سیاسی و حزبی ڤە بهێتە گرێدان، چونكی ئەڤە شەرعییەتا دەنگێ خەلكی یە و شەرعییەتا مانەڤەیا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ یە.
فراكسیۆنا پارتی ل پەرلەمانێ كوردستانێ ڕۆهنكر ژی» هیڤیدارین ئەڤ ڕەوشا نەباش دەرباز ببیت و ب نێرینەكا هەڤپشك و بۆ پێشڤەبرنا بەرژەوەندییێن هەرێما كوردستانێ، ئەم هەموو پێكڤە ب كاراكرنا پەرلەمانی ڕێزێ ل ماف و ئیرادەیا خەلكێ كوردستانێ بگرین، و پێكڤە پێنگاڤان باڤێژین بۆ قووناغەكا نوو یا كارێ پەرلەمانی و بەر ب پێشڤەبرنا پرۆسەیا یاسایی و حوكمڕانییا هەرێما كوردستانێ ژ هەموو ئالییان ڤە».

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ و شیرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانییا بەریتانیایێ كۆمبوون و دوپاتی ل سەر پێشڤەبرنا پەیوەندییێن دووئالی، هەڤكارییا ئەمنی و لەشكەری و بزاڤێن پێكهینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كر.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل جۆناسان پاول، شیرەتكارێ ئاسایشا نیشتمانییا بەریتانیایێ و شاندەكێ بلندێ دگەل دا كر، هەروەسا عیرفان سدیق، بالیۆزێ بەریتانیایێ ل ئیراقێ و قونسلێ گشتییێ بەریتانیایێ ل هەرێما كوردستانێ د كۆمبوونێ دا بەرهەڤ ببوون.
د دیدارێدا پەیوەندییێن بەریتانیایێ ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ب تایبەتی د بوارێ ئەمنی و لەشكەری دا هاتنە گەنگەشەكرن، هەڤدەم دوپاتی ل سەر هەڤكارییا هەڤپشك د ناڤبەرا وان دا هاتە كرن بۆ بەرسینگگرتنا مەترسییێن تیرۆرێ و پاراستنا تەناهیێ و ئارامیێ ل ئیراقێ و دەڤەرێ.
تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ تایبەت بوو ب ڕەوشا ناڤخوەیا هەرێما كوردستانێ و لەزكرنا بزاڤان بۆ پێكهینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل گەل پرسا پەیوەندییێن هەولێرێ و بەغدایێ و چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی د ناڤبەرا وان دا.
هەروەسا دووماهی پێشهاتێن سیاسی و ئەمنی یێن دەڤەرێ ب گشتی و بزاڤێن دیپلۆماسی بۆ كێمكرنا گرژی و ئالۆزییان هاتنە گەنگەشەكرن.