نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل تۆم باراك، هنارتیێ تایبەتێ سەرۆكێ ئەمریكا بۆ كاروبارێن سووریێ وبالیۆزێ ئەمریكا ل توركیا كر. سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ ژی ڕاگەهاند: سەرۆكێ هەرێمێ بۆ تۆم باراكی دوپاتكر كو هەرێما كوردستانێ وەك هەردەم دێ فاكتەرێ ئارامیێ بیت.
ب گۆرەی بەیاننامەیەكا سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ، د كۆمبوونەكێدا كو جۆشوا هاریس، كاربڕێڤەبەرێ بالیۆزخانەیا ئەمریكا ل ئیراقێ بەرهەڤبووی، هەڤبەندیێن ئەمریكا ل گەل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، دووماهی پێشهاتێن ڕەوشا سووریێ و پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ هاتنە گەنگەشەكرن».
شاندێ ئەمریكی ڕێز بۆ ڕۆلێ نێچیرڤان بارزانی د بزاڤێن خوە یێن دیپلۆماسیدا بۆ ئارامییا دەڤەرێ و ڕێككەفتنا د ناڤبەرا دیمەشقێ و هەسەدە دا، هەبوو.
ژ ئالیێ خوەڤە سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دوپاتكر كو هەرێما كوردستانێ وەك هەردەم دێ فاكتەرێ ئارامیێ بیت.
دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ، تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ بوو و نێچیرڤان بارزانی دوپاتی ل گرنگییا چارەسەركرنا ئاشتییانەیا كێشەیان و پاراستنا ئارامیێ ل دەڤەرێ، كر.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل قوسەی مەحبووبە، سەرۆكێ حزبا ئەمارجی یا لیبرالییا ئیراقی و سەركردە ل هەڤپەیمانییا ئاڤەدانكرن و گەشەپێدان كر.
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێدا ل دۆر كۆمبوونا د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا بەلاڤكر» د دیدارەكێدا ڕەوشا گشتییا ئیراقێ و دەڤەرێ و بزاڤ و دانوستاندنێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا ئیراقا فیدرال هاتە گەنگەشەكرن».

ل ڕۆژا سێشەمبی 24/2/2026، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، د ڕێورەسمەكێ تایبەتدا، پڕۆژەیێ دوسایدیێ هەولێر – گۆمەسپان ڤەكر، هەروەسا پەیڤەك ژی پێشكێشكر و ئەڤە دەقێ وێ یە:
بەری هەر تشتەكی سوپاس بۆ خودای كو دەلیڤە دا مە بشێین خزمەتگوزارییان پێشكێشی خەلكێ هەموو كوردستانێ بكەین و ب تایبەتی خەلكێ باژێڕێ هەولێرا خوەشتڤی و دەوروبەرێن هەولێرێ.
سوپاسییەكا مەزن یا كاك هێمنی و هێمن گرۆپ دكەم كو وەك هەردەم د وەختەكێ پیڤانەییدا، ب شێوازەكێ گەلەك جوان و ستانداردەكێ نێڤدەولەتی، شیان ڤی پڕۆژەیێ مەزن بجهبینن و بێخنە د خزمەتا خەلكێ كوردستانێدا.
ل ڤێرێ ب تایبەت دخوازم دەستخوەشیێ ل ئەندازیارێ خودان شیان كاك ئەمیر و هەموو فەرمانبەر و ئەندازیار و وان كەسان ژی بكەم كو كار تێدا كری، دەستخوەشیێ ل هەوە هەموویان دكەم، هەوە گەلەك زەحمەت كێشا و ئەم گەلەك دلخوەش و سەربلندین كو نوكە مە ل هەرێما كوردستانێ كۆمپانیێن وەسا هەنە بشێن پڕۆژەیێن وەسا مەزن ب ڤی ئاستێ بلند دروست بكەن، ئینشائەللا نموونەیێن وەك هەوە گەلەك بن.
سوپاسییا وەزیرێ ئاڤەدانكرنێ، پارێزگەرێ هەولێرێ و هەموو وان بەرپرس و ئالیێن پەیوەندیدار دكەم كو زەحمەت كێشای و پشكداربووین د بجهئینان و تمامكرنا ڤی پڕۆژەیێ مەزن دا. ئەڤە پڕۆژەیەكێ مەزنە كو دشێت خزمەتا هاتنوچوونا وەلاتییان بكەت، د هەمان وەختدا بابەتێ سلامەتییا وەلاتییان ژی ل بەرچاڤ هاتیە وەرگرتن و بێگومان دێ وەلاتی و پاراستیتر بن.
مە هەموویان هاتنوچوون د ڤێ ڕێكێدا یا كریە، ل بیرا منە گەلەك جاران دهاتینە ڤێرێ، مە سەرەدانا هەولێرێ دكر یان د ڤێ ڕێكێدا دزڤڕین، ب ڕاستی جهێ مەترسیێ بوو، بەلێ نوكە ب ڤی شێوازێ كو ئەڤ ڕێكە هاتیە دروستكرن، هەم وەلاتی دێ شێن ب وەختەكێ كێمتر سەرەدانا دەڤەرێن خوە كەن، هەم خەلكێ دەوروبەرێ هەولێرێ دێ شێن بۆ ئەنجامدانا كارێن خوە سەرەدانا هەولێرێ كەن و ئەڤە دێ پێكڤەگرێدانا باژێڕ و باژێڕكان د ناڤبەرا هەموو باژێڕێن كوردستانێدا ب ساناهی ئێخیت، د ڤی وەختیدا ب تایبەتی ل ڤێرێ كو هەولێر ب گۆمەسپان و دۆلا سماقۆلی و ڕێكا كۆیە و سلێمانیێ گرێددەت. ژ ئالییەكێ دی ژی ڤە دیشان ئەڤە دێ بەردەوام بیت بۆ زڤڕینێ ب ڕێكا بەستۆرە و جارەكادی بۆ هەولێرێ.
گەلەك جهێن گەشتیاری ل ڤێ دەڤەرێ هەنە و دەست ب هندەكان هاتیە كرن و بووینە جهێن گەشتیاری، ب تایبەتی بەنداڤا گۆمەسپان كو نوكە هاتیە دروستكرن، دیسان پێشتر ژی ڕێكەكا هەڤشێوەیێ ڤێ ل دەوروبەرێ بەنداڤێ هەیە، كو ئەڤە دێ ب ساناهی ئێخستنەكا مەزن بۆ خەلكێ كوردستانا خوەشتڤی و هەولێرێ كەت، كو ئینشائەللا د ڤی وەرزیدا، وەرزا هاتنا بوهارێ، هیڤیدارین وەرزەكێ خوەش بیت، دخوازم ئاڤ و سەقا د خوەش بن چونكە بارانەكا باش بارییە، خەلك بشێن خوەشیێ ل سروشتێ جوان یێ كوردستانێ ببەن.
داخوازییا من ژی ژ خەلكی ئەوە ڕێنمایێن هاتنوچوونێ ل بەرچاڤ وەربگرن و بۆ پاراستنا ژیانا خوە و وەلاتیێن دی، ب لەز ترۆمبێلێن خوە نەهاژون. هیڤیدارم هوون هەموو سەربلند بن، ئەم ژی بشێین زێدەتر خزمەتا هەوەیێن خوەشتڤی بكەین.

جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڕاگەهاند: ئالۆزییەكا مەزن د ناڤا جڤاتا نوونەراندا هەیە و ئالیێن شیعی بزاڤا ب دەستڤەئینانا لژنەیێن گرنگ یێن جڤاتێ دكەن، هەروەسا دیاركر كو ژ ئەگەرێ سیاسەتا نوكە یا ئێكەتی نیشتمانی كوردستان، ئەستەمە كورد بشێن ل سەر پۆستێ سەرۆككۆماری ب ئێك بەربژار بچنە بەغدایێ، هەروەسا دوپاتی ل وێ چەندێ كر كو ب هیچ شێوەیەكی نووری مالكی یێ بەرهەڤ نینە خوە ژ بەربژاركرنێ بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیران ڤەكێشیت، هەروەسا دیاركر ژی كو سەرۆك بارزانی ڕەتكریە دەستێوەردانێ د پرسا بەربژارێ شیعەیان بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیران دا بكەت
فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د داخۆیانییەكا ڕۆژنامەڤانیدا گوت» پشكەك ژ هێزێن چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ، كو خوە ب هەڤپەیمانێن ئێكەتی نیشتمانی كوردستان دزانن، ب نهێنی و بێی ئاگەهدارییا من، نڤیسارەك ئاراستەی جڤاتا وەزیران كریە و تێدا داخواز كریە باوەرییا قانوونی و شەرعییەتێ ژ هەموو دەرگەهێن سینۆری یێن هەرێما كوردستانێ بهێتە وەرگرتن و تنێ دەرگەهێ ئیبراهیم خەلیل بمینیت و كۆپییا نڤیسارێ تنێ بۆ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران هنارتبوو، بەلێ مە گڤاشتنەكا مەزن كر و مە شیا وێ نڤیسارێ ڕەت بكەین».
فەرهاد ئەترووشی پتر گوت» ئەڤ بزاڤە پشكەكە ژ نیازەكا خراب بۆ بچووكرن و لاوازكرنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ».
سەبارەت ڕەوشا داراییا ئیراقێ، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ناڤەڕۆكا دانوستاندنەكێ د ناڤبەرا وی و محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ ئاشكراكر و گوت» محەمەد شیاع سوودانی ب ڕاشكاوی گوتە من كو ڕەوشا ئابۆرییا ئیراقێ یا خرابە و ئەو پارەیێ ب دەست حوكمەتا ئیراقێ دكەڤیت یێ كێمە».
فەرهاد ئەترووشی هۆشداری ژی دا كو ئەڤ ڕەوشە مەترسیێ ل سەر مووچەی و شایستەیێن دارایی دروست دكەت ب تایبەت ل گەل هەبوونا نیازەكا خراب ل بەغدا بەرانبەر هەرێما كوردستانێ.
ل دۆر دەربازكرنا پۆستێ سوپاسالارێ لەشكرێ ئیراقێ ل جڤاتا نوونەران، ئەترووشی ب توندی ڕەخنە ل شێوازێ دەنگدانێ گرت و ب نە قانوونی هەژمارت و ڕۆهنكر» هەیبەت حەلبووسی، سەرۆكێ جڤاتا نوونەران پێشتر گوتبوو من كو ئەو بابەتە ناچیتە د ناڤ بەرنامەیێ كاریدا، بەلێ بەرۆڤاژی وێ چەندێ كر. ئەم وەك پارتی قەبوول ناكەین و دێ سكالایێ ل دادگەها فیدرالی تۆمار كەین، چونكە ئەو پۆستە بەهرا كوردایە و داگیرانێ ژێ ناكەین».
فەرهاد ئەترووشی خویاكر ژی» شیعەیان دڤێت ژ سەرجەمێ 19 ئەندامێن هەر لژنەیەكا گرنگ یا جڤاتا نوونەران 11 ئەندامێن شیعە بن ب بهانەیا وێ چەندێ كو ئەو زۆرینەنە، هەروەسا نێزیكی 10 لژنەیێن گرنگ ل جڤاتا نوونەران هەنە، شیعەیان دڤێت هەر 10 لژنە تنێ بۆ وان بن، من گوتە سەرۆكێ جڤاتا نوونەران هەكە ئەڤ كارێ شیعەیان سەربگریت، جڤاتا نوونەران نامینیت و هەموو دەستهەلات دێ كەڤنە دەستێ شیعەیان».
ئاماژە كر ژی، كوردان داخوازا لژنەیا قانوونی كریە و پێشبینیێ دكەت كورد وێ لژنەیێ وەربگرن.
سەبارەت ب پۆستێ سەرۆككۆماری ژی، فەرهاد ئەترووشی ڕەخنە ل سیاسەتا ئێكەتی نیشتمانی كوردستان گرت و ڕاگەهاند» ژ ئەگەرێ سیاسەتكرنا نوكە یا ئێكەتی نیشتمانی كوردستان، ئەستەمە كورد بشێن ب ئێك بەربژارێ هەڤپشك بچنە بەغدایێ. مە گەلەك بزاڤ كرن دەستەیەكا هەڤپشك یان بەرەیەكێ كوردستانی ل بەغدایێ دروست بكەین بۆ وێ چەندێ ئێك دەنگ بین، بەلێ مخابن ئالییان بەرسڤ نەبوو و ناكۆكیێن ناڤخوەیی یێن هەرێما كوردستانێ ڤەگوهاستنە بەغدایێ».
گوت ژی» ئالیێن شیعی ب شێوەیەكێ ڕاستەوخوە دەستێوەردانێ د پرسا دیاركرن و ئێكلاكرنا بەربژارێ پۆستێ سەرۆككۆماری دكەن، مخابن كورد ب خوە هۆكارن كو شیعە وێ چەندێ بكەن».
ل دۆر بەربژاركرنا نووری مالكی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیرێن داهاتیێ ئیراقێ، گوت» مالكی یێ ڕژدە ل سەر خوەبەربژاركرنێ بۆ وی پۆستی و خوە ڤەناكێشیت و ب دیتنا مالكی ڤەكێشان د ڤی وەختیدا ئانكو ڕامانا ب دووماهی هاتنا وی و حزبا دەعوەیە، لەوما چاڤەڕێی بڕیارا دووماهیێ یا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ دكەت، بەلێ ژ ئەگەرێ گڤاشتنێن ئەمریكا، پشكەك ژ شیعەیان نێزیكە خوە ژ پشتەڤانیكرنا مالكی ڤەكێشن».
ل دووماهیێ گوت» سەرۆك بارزانی ڕەتكریە دەستێوەردانێ د پرسا بەربژارێ شیعەیان بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیران دا بكەت و ب دیتنا سەرۆك بارزانی وێ پرسێ پەیوەندی ب ناڤمالا شیعی دا هەیە».

ل ڕۆژا سێشەمبی 24/2/2026، لقێ 15 یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل خانەقینێ، د بەیاننامەیەكێدا ڕەتكر كو باژێركێن قەرەتەپە و گولالە (جەلەولا) ببنە قەزایێن سەربخوە و ژ قەزا خانەقینێ بهێنە جوداكرن، هەروەسا ڕاگەهاند ژی كو ئەو پێنگاڤە بنپێكرنەكا ڕۆهن یا دەستوورێ ئیراقێ یە.
د بەیاننامەیا لقێ 15 یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر وێ پرسێ هاتیە» ئەم دوپات دكەین كو ئەو پێرابوونە بنپێكرنا مادەیا 140 ژ دەستوورێ ئیراقێ یە، كو نەخشەڕێكا قانوونی بۆ چارەسەركرنا ڕەوشا دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر ب ڕێكا ئاساییكرنێ، سەرژمێریێ و راپرسیێ دیاركریە».
پارتی وێ بڕیارێ ب « گوهۆڕینەكا كارگێڕی و دیموگرافییا تاكلایەنە» د هەژمێریت و دوپاتیێ ل وێ چەندێ دكەت كو خانەقین ب هەموو پێكهاتەیێن خوە یێن نەتەوەیی و ئایینی ڤە، نموونەیا پێكڤەژیانا ئاشتییانەیە و هەر دەستكاریكرنەك د پێگەهێ كارگێڕی ژ دەرڤەی چارچۆڤەیێ دەستووری، بنپێكرنا ئیرادەیا خەلكێ وێ یە.
لقێ 15 یێ پارتی داخوازا هەلوەشاندنا تمام یا وان بڕیاران كر و دیاركر» پشتەڤانییا خوە یا تمام بۆ جەماوەرێ سەربلندێ خانەقینێ و داخوازیێن وان یێن ڕەوا دوپات دكەین، هەروەسا پشتەڤانیێ ل هەر كارەكێ گشتیێ ئاشتییانە و مانگرتنەكێ دكەین كو بۆ بەرگریكرنێ ژ مافێن خوە یێن دەستوورێ ئەنجام بدەن».
ل دووماهییا بەیاننامەیا خوە دا، لقێ 15 یێ پارتی دیموكراتی كوردستان ل خانەقینێ داخواز ژ هەموو ئالییان دكەت» بەرپرسیارەتییا خوە یا نیشتمانی بپارێزن بۆ ئارامی و ئێكڕێزییا و ڕێزێ ل ئیرادەیا خەلكێ خانەقینێ بگرن».

سەرۆك بارزانی ل سەلاحەدین پێشوازی ل شاندەكێ حزبا دەعوەیا ئیسلامی كر و پرسا شایستەیێن دەستووری و میكانیزمێن حوكمەتا داهاتییا ئیراقێ گەنگەشەكر.
ب گۆرەی بەیاننامەیەكا حزبا دەعوەیا ئیسلامی، شاندێ حزبا دەعوە ب سەرۆكاتییا عەباس بەیاتی بوویە و د دیدارەكێدا باس ل قووناغێن پیچكئینانا حوكمەتەكا ب هێز و كارا هاتە كرن، ب جۆرەكی كو بشێت داخوازیێن وەلاتییان بجهبینیت و ئارامییا سیاسی ل وەلاتی بچەسپینیت.
وەك د بەیاننامەیا حزبا دەعوە دا هاتی، هەردو ئالییان دوپاتی ل پێدڤییا ب لەزكرنا پێنگاڤان بۆ بجهگەهاندنا شایستەیێن دەستووری د چارچۆڤەیێ قانوونێدا كر. هەروەسا ئاماژە ب بهێزكرنا خالێن هەڤپشك د ناڤبەرا پارتی دیموكراتی كوردستان و حزبا دەعوەیا ئیسلامی هاتە كرن، ئەوژی وەك بنەمایەك بۆ چەسپاندنا ئارامییا دەزگەهان و بەفرەهكرنا ئاسوویێ كاركرنا نیشتمانییا هەڤپشك.
د پشكەكا دی یا دیدارێدا باسی بهێزییا هەڤبەندیێن دیرۆكی و خەباتگیری یێن هەردو ئالییان ل سەردەمێ بەرهنگاربوونا دەستهەلاتێ بەعس و ئاماژە ب وێ چەندێ هاتە كرن، ئەو دیرۆكا هەڤپشك و باوەرییا د ناڤبەرا واندا، نوكە بنەمایەكێ ب هێزە بۆ پێشڤەبرنا هەڤپشكییا سیاسی و نیشتمانی.
ب گۆرەی وێ بەیاننامەیێ، ل دووماهییا كۆمبوونێ سەرۆك بارزانی و شاندێ حزبا دەعوەیا ئیسلامی ڕاگەهاند، دێ هەماهەنگیێن وان بەردەوام بن بۆ پشتەڤانیكرنا پرۆسەیا سیاسی و بجهئینانا خواستا خەلكێ ئیراقێ د دروستكرنا دەولەتەكا ب هێز، دادپەروەر و ئارام دا.

ل ڕۆژا شەمبیێ 21/2/2026، سەرۆك مەسعود بارزانی ب هەلكەفتا ڕۆژا جیهانییا زمانێ دایك پەیامەك بەلاڤكر و تێدا دوپاتی ل گرنگی و پیرۆزییا زمانێ كوردی وەك ناسنامەیا نەتەوەیی كر.
سەرۆك بارزانی ل پێگەهێ فەرمیێ خوە ل تۆڕا جڤاكییا (ئێكس) ڕاگەهاند» زمانێ دایك بنەمایێ ڕەسەنایەتی، ناسنامە، هشیاری و هەڤدەنگییا نەتەوەییە».
هەر د پەیاما خوە دا، سەرۆك بارزانی ئاماژە ب وێ چەندێ كر» پاراستنا زمانێ دایك تنێ پرسەكا كولتووری نینە، بەلكو ئەركەكێ نیشتمانییە ل سەر ملێ مە هەموویان».
ل دووماهییا پەیاما خوە، سەرۆك بارزانی پیرۆزباهییا ڤێ ڕۆژێ ل هەموو كوردستانییان كر.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل ڕۆژا جیهانییا زمانێ دایك دبێژیت، شانازیێ دكەین كو هەرێما كوردستانێ لاندكا فرەهیێ و پێكڤەژیانا پێكهاتە و زمانێن جودا جودایە.
نێچییرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل ڕۆژا 21/2/2026، د پەیامەكێدا ب هەلكەفتا ڕۆژا جیهانییا زمانێ دایك پێگیرییا خوە ب پێشڤەبرن و پێشئێخستنا زمانێ دایك دوپاتكر.
سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ د پەیاما خوەدا گوت ژی» پێگیرییا خوە ب پێشڤەبرن و پێشئێخستنا زمانێ دایك بۆ هەموویان دوپات دكەین، ژ زمانێ كوردی هەتا زمانێن پێكهاتەیێن نەتەوەیی ( توركمانی، سریانی و ئەرمەنی)».
ل دووماهییا پەیاما خوە، نێچیرڤان بارزانی ڕاگەهاند» پاراستنا زمانێ دایك، پاراستنا ناسنامە و دیرۆكا وێ یا زەنگین و پاشەڕۆژا كوردستانێ یە».

سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل ڕۆژا جیهانییا زمانێ دایك ڕاگەهاند: زمان بنەمایەكێ سەرەكیێ ناسنامەیا مە یا نەتەوەییە. هەڤدەم دوپاتی ل پێگیریبوونا حوكمەتا هەرێمێ ب گرنگیدانێ ب زمانێ كوردی و زمانێ هەموو پێكهاتەیان ل هەرێما كوردستانێ كر.
ل ڕۆژا شەمبیێ، 21/2/2026، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل پێگەهێ خوە یێ تایبەت ل تۆڕا جڤاكییا (ئێكس) پەیامەك ب هەلكەفتا ڕۆژا جیهانییا زمانێ دایك بەلاڤكر و پیرۆزباهییا وێ ڕۆژێ ل كوردستانییان كر.
مەسرور بارزانی د پەیاما خوەدا ئاماژە ب بهایێ زمانێ كر وەك پێناسەیەك بۆ نەتەوەی و گوت» زمان، بنەمایەكێ گرنگ و سەرەكیێ هەبوون و ناسنامەیا مە یا نەتەوەیی و نیشتمانییە».
د پشكەكا دی یا پەیاما خوە دا، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڕۆناهی ئێخستە سەر پێكڤەژیانێ و فرەكولتووریێ ل هەرێما كوردستانێ و دیاركر» هەرێما كوردستانێ ب هەبوونا زمان و كولتوورێن جودا جودا یا زەنگینە وجهێ شانازیێیە، هەموو پێكهاتەیێن كوردستانێ، ئازادانە ب زمانێ دایكا خوە د ئاخڤن و دخوونن».
هەروەسا سەبارەت ب بۆچۆن و كارێ حوكمەتێ د ڤی واریدا، مەسرور بارزانی دوپاتی ل پرۆسەیا پەروەردەیێ كر و گوت» حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێگیربوونا خوە ب گرنگیدانێ ب زمانێ كوردی و زمانێ هەموو پێكهاتەیێن گەلێ كوردستانێ دوپات دكەت».
ڕۆژا 21/2 ل هەموو سالان ژ ئالیێ ڕێكخراوا یونیسكۆ ڤە وەك ڕۆژا جیهانییا زمانێ دایك هاتیە دیاركرن و ل سەرانسەری جیهانێ بیرئینانا وێ دهێتە كرن. ئارمانج ژ ڤێ ڕۆژێ هشیاركرنا جڤاكییە ل دۆر فرەزمانیێ و پاراستنا كولتوورێن جودا جودا.
ل هەرێما كوردستانێ، ب گۆرەی قانوونێن هاتینە دەركرن، مافێ خواندنێ بۆ پێكهاتەیان هاتیە پاراستن. د نوكە دا سەرەرای زمانێ كوردی، ل چەندین قوتابخانەیێن سەر ب وەزارەتا پەروەردەیا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ڤە، پرۆسەیا خواندنێ ب زمانێن توركمانی و سریانی بڕێڤەدچیت. ڤێ چەندێ ژی وەكریە هەرێما كوردستانێ ببیتە نموونەیەكا دیار یا پێكڤەژیانا ئاشتییانە و پاراستنا مافێ زمانەڤانیێ پێكهاتەیان ل ئیراقێ و دەڤەرێ.

فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كۆمەكا داتا و پێزانینان ل دۆر دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكرن و حوكمەتا ئیراقێ ب ( گوهۆڕینا دیموگرافی و ب ئەرەبكرن) تۆمەتبار دكەت. سەرۆكێ دەستەیا دەڤەرێن كوردستانێ ژی دبێژیت: ل وان دەڤەران ڕێژەیا كوردان ب شێوەیەكێ مەترسیدار هاتیە خوار.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان، ل ڕۆژا شەمبیێ 21/2/2026، ڕاپۆرتەك ب ناڤونیشان (بەلگەنامە و پێزانینێن تایبەت ب مادەیا 140 یا دەستوورێ ئیراقا فیدرال) بەلاڤكر و تێدا چەندین داتابەرچاڤكرن.
د ڕاپۆرتێدا ئاماژە ب وێ چەندێ هاتیە كرن، ل سالێن 2005 بۆ 2025، زێدەتر ژ دو ترلیۆن دینار بۆ بجهئینانا مادەیا 140 هاتینە تەرخانكرن و نەهاتە بجهئینان.
دەهان پۆست ژ كوردان هاتینە وەرگرتن
فەرمانگەها ناڤبری دبێژیت» پشتی 16 ئۆكتۆبەرا سالا 2017، سیاسەتا ب ئەرەبكرنێ ب چاڤدێرییا ئیدارەیا سەپاندیێ باژێڕان دەستپێكر و گوهۆڕینێن مەزن د پۆستێن كارگێریدا هاتنە كرن و دەهان پۆستێن بلند ژ كوردان هاتنە ستاندن».
د ڕاپۆرتا فەرمانگەها میدیا و پێزانینان دەڤەرێن دناڤا مادەیا 140 هاتینە دیاركرن كو ئەڤەنە:
-كەركووك: سەنتەرێ باژێڕی و هەموو قەزا و ناحیێن وێ ڤەدگریت.
-نەینەوا: قەزا شنگالێ، قەزا حەمدانیە، قەزا شێخان، قەزا مەخموور، قەزا زوممار، قەزا تلكێف، ناحیا بەعشیقە، ناحیە قەحتانیە، ناحیە ڕەبیعە) ڤەدگریت.
-دیالا: قەزا خانەقین و ناحیێن وێ گولالە، سەعدیە، مەیدان، قۆرەتوو، قەزا قەرەتەپە، قەزا شارەبان و ناحیێن وێ، قەزا بەلەدروز و ناحیا مەندلی ڤەدگریت.
-سەلاحەدین: دووزخورماتوو، ئامرلی، سلێمان بەگ ڤەدگریت.
-واست: قەزا بەدرە و ناحیا جەسان ڤەدگریت.
-ل هەرێما كوردستانێ ژی چەمچەمال، ئاكرێ، فەیدیێ، كفری و كەلار هەنە.
11 هزار دۆسێ هاتینە ئێكلاكرن
د پشكەكا دیدا فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ئاماژەكر، بۆ هەلوەشاندنا گرێبەستێن چاندنێ و بڕیارێن جڤاتا سەركردایەتییا شۆڕشێ یا هەلوەشیای (دەستهەلاتا بەرێ یا ئیراقێ)، بڕیارێن حوكمەتا ئیراقێ و (قانوونا هەلوەشاندنا بڕیارێن جڤاتا بلند یا شۆڕشێ یا ڕژێما بەعس) بۆ زڤڕاندنا مولك و مالی بۆ خودانێن وان یێن ڕەسەن نەهاتینە بجهئینان.
ب گۆرەی فەرمانگەها میدیا و پێزانینان، ژ سالا 2012 و وێڤە 118 هزار دۆسێ ل پارێوگەهێن كەكووك، دیالا، نەینەوا، سەلاحەدین هاتینە ئێكلاكرن و قەرەبوویا دەربەدەران و هاوردەكریان هاتیە كرن.
ڕاپۆرتا ناڤبری ئاماژكر» ل كەركووك، خانەقین و گولالە 11 هزار و 800 دۆنەمێن ئەردی (ل دووڤ بڕیارێن 29 و 30 یێن سالا 2012) هاتینە زڤڕاندن بۆ خودانێن وان یێن ڕاستەقینە پشتی هەلوەشاندنا گرێبەستێن چاندنێ».
د پشكەكا دی یا پێزانینێن وێ فەرمانگەها حوكمەتا هەرێمێ دا هاتیە» ل كەركووك، خانەقین و گولالە دۆسێیێن 48 هزار خانییان هاتینە ئێكلاكرن.
گوهۆڕینا دیموگرافی
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێمێ باس ل گوهۆڕینا سینوورێ دیموگرافی یێن یەكەیێن كارگێڕی ل كەركووك، خانەقین، گولالە و شنگال كریە و ڕاگەهاند» دەربەدەركرنا ئاكنجییان و ئینانا ئەرەبێن هاوردە زێدەكرنا هەژمارا ئەرەبا و كێمكرنا هەژمارا كوردان ئەنجامدایە».
پشتی ڕوودانێن 16 ئۆكتۆبەرا 2017
د وێ ڕاپۆرتێدا هاتیە» ل 16 ئۆكتۆبەرا سالا 2017 حوكمەتا ئیراقێ هزرا سەپاندنا هێزێ بێی پێرابوونێن قانوونی وبەرۆڤاژی دەستووری بكارئینا، كو ل مادەیا 13 ژ دەستووری هاتیە( لەشكر نابیتە ئامرازەكێ سەركوتكەرێ گەلێ ئیراقێ). حوكمەتا ئیراقێ ب لڤینا هێزێن لەشكری و حەشدا شەعبی، هێرش كرە سەر دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر و داگیركرن. ژ ئەگەرێ وێ چەندێ جارەكادی سەدان هزار كەس ژ خەلكێ ڕەسەنێ وان دەڤەران ئاوارەبوون و تاوانێن شەڕی و دژی مرۆڤایەتیێ بەرامبەر خەلكێ وان دەڤەران ب تایبەت كەركووكێ و خورماتوو هاتنە ئەنجامدان، ژ ئەگەرێ وان ڕوودانان ژی جارەكادی دی پرۆسەیا ب ئەرەبكرنێ ل وان دەڤەران دەستپێكر.
ب گۆرەی ڕاپۆرتێ، پشتی 16 ئۆكتۆبەرا 2017 ئەڤ كارە هاتنە ڕوودان:
-پێدانا گرێبەستێن چاندنێ ب ئەرەبێن هاوردە و دەست ب سەر داگرتنا زەڤیێن وەلاتییان.
-كێمكرنا پشكداریپێكرنا كوردان د دامودوزگەهێن حكومی یێن وان دەڤەران و گوهۆڕینا سینۆرێ یەكەیێن كارگێڕی.
-دەست ب سەرداگرتنا سێكتەرێن ئابۆری و دەست ب سەرداگرتنا زەڤیێن پەترۆلی ل وان دەڤەران، ژ ئالیێ حوكمەتا ئیراقێ ڤە.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان دیاركر ژی» پشتی هێرشێن لەشكرێ ئیراقێ و حەشدا شەعبی، ب ئەرەبكرنێ ل پارێزگەها كەركووكێ و دەڤەرێن دی دەستپێكر. هەر ژ دەستپێكا داگیركرنێ پترییا پۆستێن ئیداری ل دەڤەرێن كوردستانێ ب تایبەت كەركووك، خورماتوو، خانەقین و شنگال، ژ كوردان هاتنە ستاندن و خەلكێ ئەرەب و توركمان ل شوونا وان هاتنە دانان، دیارترین ئەو كارە ژی لادانا پارێزگەرێ كەركووكێ بوو، ب شێوەیەكێ گشتی ل كەركووكێ 10 پۆستێن ئیداری، ل زوممار چار پۆست، ل دووزخورماتوو 10 پۆست و ل شنگالێ چار پۆستێن ئیداری ژ كوردان هاتنە ستاندن و خەلكێ ئەرەب و توركمان ل جهێن وان هاتنە دانان».
د پشكەكا دی یا ڕاپۆرتێدا باس ل ئاكنجیێن وان دەڤەران هاتیە كرن و هاتیە ڕاگەهاندن» پشتی 16 ئۆكتۆبەرا 2017 ب ساناهی ئێخستنا كاری بۆ ئەرەبێن هاوردە هاتیە كرن ژ ڤەگوهاتسنا ناسنامە، فۆرما ئاهێن خوارنی، كارتا پێزانینان و پێدانا پالپشتیێ بۆ ئاكنجیبوونێ، بێی زڤڕین بۆ تۆمارا نفووسا 1957 و بڕیارێن تایبەت ب دەڤەرێن سینۆرێ مادەیا 140، هەروەسا ل وی وەختێ پارێزگەرێ سەپاندیێ كەركووكێ ب كریار دەست بجهئینانا سیاسەتا ب ئەرەبكرنێ و ڤەگەڕاندنا وان ئەرەبان كر كو پێشتر ڕژێما بەرێ ئیمتیازات و زەڤی پێدابوون (خودانێن ڕەسەنێن زەڤییان پترییا وان كورد بوون و هندەك توركمان بوون). هەروەسا هێزێن لەشكرێ ئیراقێ و حەشدا شەعبی پشكەك بوون ژ بجهئینانا سیاسەتا وی وەختی یا پارێزگەرێ كەركووكێ بۆ ب ئەرەبكرنا دەڤەرێ».