نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ب هەلكەفتا ب دووماهیك هاتنا ئەركێ وی وەك بەرپرسێ نڤیسینگەها ئێكەتییا ئورۆپایێ ل هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل ڕادو بێتۆم كر.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ د بەیاننامەیەكێ دا بەلاڤكر، د دیدارەكێ دا سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ «سوپاس و پێزانینێن خۆ پێشكێشی ڕادو بێتۆم كرن بۆ پێشئێخستن و ب هێزكرنا پەیوەندیێن ئێكەتییا ئورۆپایێ و هەرێما كوردستانێ د دەمێ ئەركێ وی دا، هەروەسا هیڤییا سەركەفتنێ د ئەركێ وی یێ داهاتی دا بۆ خواست».
ژ ئالیێ خۆ ڤە، ڕادوی سوپاس و پێزانینێن خۆ ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی و ئالیێن پەیوەندیدار یێن هەرێما كوردستانێ كرن «بۆ هاریكاری و پشتەڤانییا د دەمێ ئەركێ وی دا پێشكێشی وی كری، هەروەسا دوپاتی ل سەر خواستا ئێكەتییا ئورۆپایێ بۆ ب هێزكرنا پەیوەندییان و هاریكارییا هەڤپشك دگەل هەرێما كوردستانێ دا كر».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ب هەلكەفتا دووماهی هاتنا ئەركێ وی وەكی قونسلێ گشتی یێ فەرەنسایێ ل هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل «یان برێم» كر.
د دیدارەكێ دا، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ سوپاس و پێزانینێن خۆ ئاراستەی «برێم» كرن بۆ وان خزمەت و رۆلێ بەرچاڤ یێ وی د بوارێ بهێزكرنا پەیوەندی و دۆستینییا د ناڤبەرا فەرەنسایێ و هەرێما كوردستانێ دا، هەروەسا هیڤییا سەركەفتنێ بۆ وی خواست د ژیان و ئەركێن وی یێن داهاتی دا.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، قونسلێ فەرەنسایێ خۆشحالی و شانازییا خۆ دەربڕی ب كاركرنا خۆ ل هەرێما كوردستانێ و سوپاسییا نێچیرڤان بارزانی و دەزگەهێن هەرێمێ كر بۆ وێ پشتەڤانی و ب ساناهیئێخستنان ل دەمێ ئەركێ وی پێشكێشی وی كری.
هەروەسا د دیدارێ دا، هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر خواستا خۆ كر بۆ پتر پێشڤەبرن ب پەیوەندییان و بەرفرە هـكرنا هاریكارییا هەڤپشك، دیسان رەوشا گشتی یا ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و پێشهاتێن دەڤەرێ تەوەرەكێ دی یێ كۆمبوونێ بوو.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، فەرمانا هەرێمی بۆ بلندكرنا پلەیا 729 پلەدارێن هێزێن ئاسایشا ناڤخۆ ل سەر میلاكێ وەزارەتا ناڤخۆ یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ئیمزا كر.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ، دەركرنا ڤێ فەرمانێ ب پشتەڤانییا یاسایا سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ دهێت، پشتی كو هەموو وان پلەداران دەمێ خۆ یێ یاسایی تەمامكری و پێرابوونێن پێدڤی بۆ بلندكرنا پلەیێن وان د جڤاتا وەزیرێن هەرێما كوردستانێ دا هاتینە وەرگرتن.
د دووماهیا بەیاننامەیێ دا دوپاتی ل سەر وێ چەندێ هاتییە كرن، ئەڤ فەرمانە ژ رۆژا ئیمزاكرنێ ل 22/7/2026 ڤە دێ كەڤیتە د بوارێ بجهئینانێ دا و هەموو ئەو پلەدارە دێ ماف و شایستەیێن خۆ یێن یاسایی وەرگرن.

رێڤەبەرێ فەرمانگەها قونسلگەری ل وەزارەتا دەرڤە یا سووری، راگەهاند، شاندەكێ وەزارەتێ بەرەڤ هەولێرێ ب رێ كەفتییە، بۆ دانانا پێنگاڤا ئێكێ بەرەڤ ڤەكرنا قونسلخانەیا سووریایێ ل هەرێما كوردستانێ.
محەمەد یەعقوب عومەر، رێڤەبەرێ فەرمانگەها قونسلگەری ل وەزارەتا دەرڤە یا سووری د بەلاڤۆكەكێ دا ل سەر پلاتفۆڕما X گۆت: شاند بەرەڤ هەولێرێ ب رێ كەفتییە «ل سەر ڕاسپاردەیا وەزیرێ دەرڤە یێ سووری، بۆ دانانا پێنگاڤا ئێكێ بەرەڤ ڤەكرنا قونسلخانەیا سووریایێ ، كو دێ خزمەتا كەسۆكارێن مە ل هەرێما كوردستانێ كەت و دووماهیێ ب كێشەیا ب دەستئێخستنا خزمەتگوزاریێن قونسڵگەری ئینیت».
هەروەسا رۆهن كر كو ئارمانج ژ ڤەكرنا قونسلخانەیێ بۆ ب ساناهیئێخستنا پێشكێشكرنا خزمەتگوزاریێن قونسڵگەری بۆ وەلاتیێن سووری یێن ئاكنجی ل هەرێما كوردستانێ.
جهێ ئاماژەیێ یە هەتا نوكە، 41 قونسۆگەری و نڤیسینگەهێن نوونەرایەتیێ و ئاژانسێن دیپلۆماسی یێن وەلاتان ل هەرێما كوردستانێ هەنە و كار دكەن.

بناس دۆسكی، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان، د بەیاننامەیەكا فەرمی دا، ئاشكرا كر كو وی پرسیارەكا پەرلەمانتاری یا فەرمی ئاراستەی وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ كریە داكو شلوڤەكرنێ ل سەر بنەمایێن یاسایی و تەكنیكی بدەت بۆ وێ جوداهییا مەزن یا د بەلاڤكرنا پەترۆلا خاڤ دا دهێتە كرن.
دۆسكی داتایێن مەترسیدار ئاشكرا كرن كو ل دەمەكێ هەرێما كوردستانێ 14% یا ئاكنجییێن ئیراقێ پێكدئینیت، لێ رۆژانە تنێ 50 هزار بەرمیلێن پەترۆلێ بۆ دهێنە تەرخانكرن، د دەمەكێ دا كو مافێ هەرێمێ یێ دەستووری دگەهیتە 182 هزار بەرمیلان.
پەرلەمانتار بناس دۆسكی داخواز ژ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، عەلی فالح زەیدی كر كو ب لەز دەستێوەردانێ بكەت بۆ ب دووماهیئینانا ڤێ زۆرداریێ و مسۆگەركرنا بەلاڤكرنا دادپەروەرانە یا پەترۆلێ ل گۆرەی ماددەیێن 111، 112، 14، 121- برگەیا سیێ یێن دەستووری.
دۆسكی د راپۆرتا خۆ دا دیار كر كو پێدڤیێن هەرێما كوردستانێ ب رۆژانە حەفت ملیۆن لتر پانزین 95،1 ملیۆن لتر دیزل و هزاران تەنێن رۆن و غازی یە، و ڤەگوهاستنا ڤان هەژماران نە هەژمارێن رووتن، بەلكو پێدڤیێن سەرەكی یێن ملیۆنان وەلاتییان و كەرتێن چاندنێ و ساخلەمیێ و كارگەهانە.
پەرلەمانتار بناس دۆسكی ل دووماهیێ داخواز ژ هەموو كوتلە و حزبێن كوردستانی كر كو ب ئێك هەلوەست و دوور ژ جوداهیێن سیاسی، گڤاشتنەكا رەوا بێخنە سەر حوكمەتا فیدرال داكو مافێن وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ بجهـبێنن، و دوپاتی ل سەر وێ كر كو ئەڤ پرسیارە دەستپێكا رێكارێن چاڤدێریێ یە و هەكە بەرسڤەكا تێركەر نەهێت، دێ پەنایێ بەنە بەر هەموو رێكێن دەستووری یێن دی.

سكراتێرا بەرێ یا پەرلەمانێ كوردستانێ و جێگرا سەرۆكێ پارتا چاكسازی یا توركمان ل كوردستانێ، د بەیاننامەیەكێ دا بۆ رایا گشتی سەبارەت ب كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا كابینەیا دەهێ یا حوكمەتا هەرێمێ و وان ئاستەنگ و رێگریێن بەرامبەر، ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت كو پشتی دەمەكێ درێژ ب سەر هەلبژارتنان دا بۆری و چاڤەڕێكرن بۆ كۆمبوونان و درەنگكەفتنا بڕیارێن گرنگ یێن سیاسی، گەلێ كوردستانێ ژ ڤێ پتر بهانەیان بۆ كارانەكرنا پەرلەمانی و پێكنەئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتێ تەحەموول ناكەت.
گۆت ژی «وەلاتییان د پرۆسەیەكا دیمۆكراسی دا دەنگ دایە و نوكە چاڤەڕێی وێ چەندێ نە كو دەزگەهێن دەستووری ئەرك و بەرپرسیاریێن خۆ بجهبینن و بەرسڤا پێدڤیێن قۆناغا ئەڤرۆ بدەن».
مۆنا قەهوەچی ئاماژە ب وێ چەندێ دكەت «كاراكرنا پەرلەمانی و بلەزكرنا پرۆسەیا پێكئینانا كابینەیا نوو، تنێ داخوازیەكا سیاسی نینە، بەلكو پێدڤییەكا نیشتمانی یە بۆ پاراستنا جهگیرییا سیاسی، گەشەپێدانا ئابۆری و چارەسەركرنا كێشە و گرفتێن وەلاتییان. هەر دووركەفتن و درەنگكەفتنەكا پتر كاریگەرییا نەڕێنی ل سەر باوەڕییا خەلكی ب دەزگەهان و پرۆسەیا دیمۆكراسی دێ هێلیت».
پتر گۆت «دەمێ وێ چەندێ هاتییە كو هەموو ئالیێن سیاسی د چارچۆڤەیێ بەرپرسیارییا نیشتمانی و بەرژەوەندییا گشتی یا خەلكێ كوردستانێ دا، پێنگاڤێن بلەز و راستەقینە بهاڤێژن بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا حوكمەتەكا نوو كو بشێت بەرسڤدەرا داخوازی و پێدڤیێن رەوا یێن وەلاتییان بیت».
هەروەسا دبێژیت: «گەلێ كوردستانێ كو د سالێن بۆری دا قوربانییەكا زێدە دایە و بەرگەیا سەختی و نەخۆشییان گڕتییە، هەژێ وێ چەندێ یە كو دەزگەهێن دەستووری ب بلەز و ب بەرپرسیاری ڤە كارێن خۆ بكن و سەرنجا وان بۆ چارەسەركرنا گرفت و پێدڤیێن خەلكی بیت وبەرژەوەندییا گشتی داخواز دكەت كو قووناغا چاڤەڕێكرنێ ب دووماهی بێت و هەموو هێزێن سیاسی ل ئاست ڤێ پرسا چارەنووسساز ب بەرپرسیارانە رەفتارێ بكەن».

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، ب هەلكەفتا ب دوماهیك هاتنا ئەركێ وی، پێشوازی ل ئەندرۆ بیزلی، قونسلێ گشتی یێ بەریتانیا ل هەرێما كوردستانێ كر.
د دیدارەكێدا، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ سوپاسییا قونسلێ گشتی یێ بەریتانیا كر بۆ كار و بزاڤێن وی د دەمێ كارێ وی دا بۆ پێشڤەبرنا پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەریتانیا و هەرێما كوردستانێ دا، هەروەسا هیڤییا سەركەفتنێ د ئەركێ وی یێ نوو دا بۆ خواست.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، قونسلێ گشتی یێ بەریتانیا سوپاسی و پێزانینێن خۆ ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی و ئالیێن پەیوەندیدارێن هەرێما كوردستانێ كر ئەوێن هاریكار و پشتەڤان بووین بۆ سەرئێخستنا ئەركێ وی، هەروەسا دوپاتی ل سەر حەزا وەلاتێ خۆ كر بۆ بەردەوامییا ب هێزكرنا پەیوەندیێن وەلاتێ خۆ دگەل هەرێما كوردستانێ دا.

ئەندامەكێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسییا پارتی، پیرۆزباهی ل سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ كر ب هەلكەفتا سەركەفتنا سەرەدانا وی بۆ ئەمریكا و دبێژیت: ئەڤ سەرەدانە هەڤپشكییەكا ستراتیژی یا نوو بۆ ئیراقێ ئاڤا دكەت.
هشیار زێباری، ئەندامێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسییا پارتی دیموكراتی كوردستان، ل سەر هەژمارا خۆ یا تۆرا جڤاكی یا (ئێكس) نڤیسییە: پیرۆزباهیێ ل عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ دكەین ب هەلكەفتا سەرەدانا وی یا سەركەفتی بۆ ئەمریكا، كو مەرەم ژێ داڕشتنا هەڤپشكییەكا ستراتیژی یا ب مفا و كاریگەرە د بوارێن ئابۆری، بازرگانی و سیاسی دا ژ بۆ دابینكرنا پاشەڕۆژەكا باشتر بۆ وەلاتێ مە.
هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كریە، شێوازێ پێشوازییا فەرمی یا سەرۆكاتییا ئەمریكا ل سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و ئیمزاكرنا یاداشتنامەیێن تێكگەهشتنێ د بوارێن گرنگ دا وەكو دارایی و وزەیێ، ژ دیارترین و گرنگترین دەستكەفتێن ڤێ سەرەدانا دیپلۆماسی دهێنە هەژمارتن.

ئەندامەكێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان دیار كر كو پارتی بۆ هەر بزاڤەكا چارەسەركرنا قەیرانان ئامادیە، لێ هێشتا بەرهەڤی بۆ كۆمبوونا گۆپیتكێ نەهاتینە كرن چونكی ئەو كۆمبوونە ل دووماهیێ دهێتە سازكرن و پێتڤی ب بڕیارێن بنەڕەتییە دیسان ناڤهاتی ئەو تۆهمەتێن كو دبێژن جوداهی د ناڤبەرا پارێزگەهان دا دهێتە كرن رەت كر و دیار كر كو بەلاڤکرنا بودجەی ل سەر بنەمایێ جوگرافی و رێژەیا ئاكنجییان و داهاتی دهێتە دیاركرن زێدەباری هندێ كو ئێكەتیێ بابەتێ وەزارەتا ناڤخۆ وەك بەهانە بكارئینایە بۆ داخوازییا چەندین پۆستێن دی یێن بلند وەك سەرۆكایەتییا هەرێمێ و سەرۆكاتییا جڤاتا دادوەریێ.
مەحەمەد خورشید، ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی گۆت «پارتی ئامادەیا خۆ یا تەمام دیاركریە بۆ هەر بزاڤەكێ كو ببیتە ئەگەرێ چارەسەركرنا قەیرانان و كۆمبوونا گۆپیتكێ بەردەوام ل دووماهیێ دهێتە كرن پشتی كو بڕیارێن دووماهیێ ل سەر بابەتان دهێنە دان لەوما هێشتا بەرهەڤكاری بۆ وێ نەهاتینە كرن و دیار نینە كا كەنگی و ل كیڤە دێ هێتە ئەنجامدان و پارتی چ ئاستەنگان ل پێش كۆمبوونان ل گەل چو ئالییەكی نابینیت و سەركردایەتییا پارتی بەردەوام ل گەل بەرپرسێن ئالیێن دی كۆم دبیت».
سەبارەت ب كاراكرنا پەرلەمانی ناڤهاتی ئاشكرا كر» چونكی ئالی ل دەرڤەی پەرلەمانی ناگەهنە رێككەفتنان بلا پەرلەمان بهێتە كاراكرن و فراكسیۆنێن د ناڤ پەرلەمانی دا بەرپرس بن ژ راپەڕاندنا كارێن خەلكی و بڕێڤەبرنا رۆلێ تەشریعی و چاڤدێریێ و ئێكەتی دبێژیت بلا پەرلەمان و حوكمەت پێكڤە وەك ئێك پاكێج بن بەلێ دو سالە ل سەر ڤێ چەندێ رێك نەكەفتینە لەوما رێكا باشتر كاراكرنا پەرلەمانییە و پاشی گەنگەشەكرن ل سەر پێكئینانا حوكمەتێ».
دەربارەی داخویانیێن ئێكەتیێ ل دۆر هەبوونا 41 كورسییان ل پەرلەمانی» گۆت هەكە دشێن بلا پێكڤە ل گەل ئالیێن دی زۆرینەیەكا (50+ 1) پێكبینن و كارێ پەرلەمانی بكەن و كابینەیا دەهێ پێكبینن هەكە خەلكی دەنگ دابیتە وان پێدڤییە رێز ل دەنگێ خەلكی بهێتە گرتن بەلێ هەكە ئێكەتیێ زانیبا دشێت ڤێ چەندێ بكەت دا كەت».
سەبارەت ب پۆستێن حوكمەتێ مەحەمەد خورشید دیار كر» بابەتێ وەزارەتا ناڤخۆ تنێ وەك بەهانە هاتییە بكارئینان چونكی ئێكەتی نوكە داخوازییا چەندین پۆستێن دی یێن بلند دكەت وەك سەرۆكایەتییا هەرێمێ و سەرۆكایەتییا جڤاتا دادوەری و درێژكرنا دەمێ گەنگەشەیان ژ ئالیێ ئێكەتیێ ڤە و هندەك ئەگەرێن دەرەكی وەك كارتێكرنا شەڕێ ئیران و ئەمریكا بوونە ئەگەرێ ڤێ قەیرانێ».
ل دۆر تۆهمەتێن جوداهیێ د بەلاڤكرنا پرۆژەیان دا وی ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی رۆهنكر» حوكمەت جوداهیێ ناكەت و یا هەموو خەلكی یە و بەلاڤكرنا بودجەی و پرۆژەیان ل سەر بنەمایێ جوگرافی و رێژەیا ئاكنجییان و رێژەیا داهاتی دهێتە دیاركرن و بۆ نموونە داهاتێ سلێمانیێ كێمترە ژ 35% بۆ حوكمەتێ بەلێ داهاتێ دەڤەرێن دی زێدەترە ژ 75% و دیسان رێژەیا ئاكنجییێن دهۆكێ و هەولێرێ پترە ژ 60% و تریلیۆنەك و 865 ملیار دینار بۆ سنۆرێ سلێمانیێ تنێ ل پرۆژەیێن رێك و جادەیان هاتییە خەرجكرن».

زنار تۆڤی:

بەختیار عزەت دەرگەلەیی، چاڤدێرێ سیاسی و نڤیسەر ل وەلاتێ ئەمریكا بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) دیاكر: چەندین رێكخراوێن كوردی ل ئەمریكا نامەیەك بۆ عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ ب هەلكەفتا سەرەدانا وی بۆ ئەمریكا هنارتییە و تێدا هاتییە، سەرێ رێزێ بۆ هەوە یێن هێژا د چەمینین كو هوون هێژایی ڤی پۆستێ بەرپرسیارەتییا دیرۆكینە، یێ كو هەوە وەرگرتی بۆ قووناغەكا نوو ژ پێشكەفتنا ئیراقا كورد و ئەرەب و هەموو تەخ وچینین دی یێن گەلێ مە، كو هوون ئاگەهداری وان هەموو قوربانیێن مەزنن یێن كو گەلێ كورد داین ژ پێخەمەت مافین خۆ یێن رەوا.
د نامەیا رێكخراوێن كوردی ل ئەمریكا بۆ زەیدی هاتیە ژی» ل دەف هەوە یا ئاشكرایە كو پرسا كوردان بەردەوام بوویە هەر ژ دەستپێكا دامەزراندنا دەولەتا ئیراقێ و هەتا ئەڤرۆ، ل گەل بزاڤێن كەسێن باش یێن ڤی وەلاتی بۆ چارەسەركرنێ، بەلێ مخابن چارەسەری چو جاران ئەو نەبوون یێن كو هیڤی ل سەر دهاتە كرن، كو هیڤییا هەموو تەخ وچین و نەتەوەیێن ڤی نیشتیمانی ئەوە كو هەموو كێشە ل گەل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بهێنە چارەسەركرن، كو چارەسەركرنا وان دێ بیتە هێز و سەروەری بۆ وەلاتی و ئێكگرتنا هەموو شیانێن گەلێ ئیراقێ د سەردەمێ هەوە دا، داكو ئەم هەموو پێكڤە كار بكەین بۆ ئاشتی، برایەتی و ئێكریزیێ، بۆ پڕكرنا وان ڤالاهیێن كو د دەمێ بۆری دا بووینە پرس و بێ چارەسەری و ب هەلاویستی ماینە، ژ پێخەمەت خۆشی و سەربلندییا ئیراقەكا فیدرالی یا خۆشتڤی».
ئەو رێكخراو ژی ئەڤەنە:
سەنتەرێ جڤاتا كوردی ل كالیفۆرنیا
كۆمەلا برێڤەبرنا رەڤەندا كوردی ل ئەمریكا
سەنتەرێ كورد ل دالاس
ژۆرا بازرگانی یا كوردی و ئەمریكی
رەڤەندا كوردی ل ویلایەتا تێنیسی
سەنتەرێ ئەمریكی و كوردی ل واشنتۆنا پایتەخت
ناڤەندا رەڤەندا كوردستانی ل ویلایەتا واشنتۆنێ