ئازاد جندیانی، سیاسەتمەدارێ كورد، راگەهاند: «پارتی پێنگاڤەكا گرنگ هاڤێت، د ڤێ رەوشێ دا بەیاننامە دەرئێخست و داخواز ژ ئالییان كر پەرلەمانێ كوردستانێ بهێتە كاراكرن، ژبەركو د ڤی رەوشا تایبەت دا ب دیتنا من پارتی كارەكێ باش كر و گۆتە ئالییان ‹فەرمۆن وەرن بلا پەرلەمانی كارا بكەین›. ب راستی موزایەدەیا زۆر ل سەر پارتی دهاتە كرن كو پەرلەمان نە یێ كارایە و پارتی ئەگەرە بۆ پاشئێخستنا پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتێ، لێ پارتی ب دەركرنا وێ بەیاننامێ دووماهی ب هەموو وان موزایەدەیێن هاتینە كرن ئینا».
بەرچاڤكر ژی: «پرسیار ئەوە، ئەرێ هەموو ئەو ئالیێن بەرێ داخوازا كاراكرنا پەرلەمانی دكرن بەرهەڤن بۆ وێ چەندێ كو پەرلەمانێ كوردستانێ بهێتە كاراكرن؟ هەروەسا دووماهیێ ب ڤێ چەندێ بینن كو دبێژن پارتی ئەگەرە كو پەرلەمان نە یێ كارایە؟ پارتی دبێژیت فەرمۆ بلا پەرلەمانی كارا بكەین و ئەوا د میدیایان دا دهێتە گۆتن، ڤەگوهێزینە ناڤ هۆلا پەرلەمانی».
ئازاد جندیانی ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر: «ب باوەرا من پەرلەمان ژ روویێ دەنگان ڤە یێ ئێكلا بوویە، هەكە ل ئەنجامێن هەلبژارتنان بنێڕین، دیارە هەر ئالییەكی چەند دەنگ ئیناینە، بەیاننامەیا پارتی ژی بەهانەبڕە بۆ هندەك خەلك و ئالیێن موزایەدەچی، گەلەك ژی ئاشكرایە كیژ ئالی نەڤێت پەرلەمانێ كوردستانێ بهێتە كاراكرن و حوكمەتا نوو بهێتە دروستكرن».

ل رۆژا سێشەمبی، 30/6/2026 قۆناغا ئێكێ یا ئێكگرتنا فەرماندەییێن دەڤەرا ئێك و دوو یێن سەر ب وەزارەتا پێشمەرگە ڤە، ب ئامادەبوونا هێزێن هەڤپەیمانان ل هەولێرێ هاتە ئەنجامدان.
فەریق (نەجات عەلی)، فەرماندەیێ فەرماندەییا دەڤەرا ئێك، د پەیڤەكێ دا گرنگییا ڤی هەولی دیاركر و گوت: ئێكگرتنا هێزێن پێشمەرگەی د چارچۆڤەیا دەزگەهییبوون و نیشتمانیكرنێ دا، پرۆسەیەكا گەلەك هەستیار و چارەنڤێسازە.
هەروەسا دووپاتكر كو ب پشتەڤانییا هێزێن هەڤپەیمانان و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، دێ شیێن ڤی پرۆسەیێ ب سەركەفتییانە بەنە پێش.
فەریق نەجات عەلی ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو كارمەندێن هەردوو فەرماندەییان كۆمبووینە دا كو ل بن سەرپەرشتییا هەڤپەیمانان دەست ب مەشق و راهێنانان بكەن. ناڤبری دووپاتكر كو شیرەت و مەشقێن هەڤپەیمانان مفایەكێ مەزن گەهاندییە هێزا پێشمەرگەی. زەلال ژی كر كو رەوشا دەڤەرێ دخوازیت ئالیێ سەربازی و تەكنەلۆژیایا هێزێن خۆ پێش بێخن و گیانێ وەفاداریێ بۆ نیشتمانی د ناڤ رێزێن خو دا بهێزتر بكەن.
ل دۆر رۆلێ دیرۆكی یێ پێشمەرگەی، فەریق نەجات گوت: پێشمەرگە بەردەوام فاكتەرێ پێكڤەژیانێ و پاراستنا ئاشتیێ بوویە و چو دەمان نەبوویە گەف ل سەر چو كەس و ئالییان.
ناڤبری باسێ گوهۆڕینا جورێ مەترسییان ل سەر هەرێما كوردستانێ كر و دیاركر: هێرشێن درۆن و مووشەكی ئاماژەیەكا رۆهنن بۆ وێ چەندێ كو ژبلی داعشێ، گەفێن دی ژی ل سەر هەرێما كوردستانێ هەنە.
فەریق نەجات داخواز ژ هەڤپەیمانان و ئەمریكا كر كو پشتەڤان بن د دابینكرنا چەكێن پێشكەفتی دا بۆ بەرگریكرنێ ل قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ، ژبەركو ب گۆتنا وی، ژێهاتییا پێشمەرگەی د دیاركرنا گەفان دا گەلەك گرنگە.
ل دووماهییا پەیڤا خۆ، فەریق نەجات عەلی دووپاتكر كو ئامادەبوونا كارمەندێن هەردوو فەرماندەییان نیشانەیا وێ چەندێ یە كو پێشمەرگە بەر ب ئێكرێزییەكا تەمام دچیت.
هەروەسا راگەهاند، هێزێن وان وەك دوو دەزگەهێن نیشتمانی ل بن چەترێ وەزارەتا پێشمەرگە و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كار دكەن. دووپات ژی كر كو ئارمانجا هەموویان پاراستنا هەرێما كوردستانێ یە، ئەو هەرێما ب خوونا هزاران رۆلێن ڤی نیشتمانی هاتییە ب دەستئێخستن، لەورا پێدڤییە گیانێ برایەتیێ و تەباییێ د ناڤ هێزان دا بهێتە پێشئێخستن.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ، ئاماژێ ب هەوا دەستەسەركرنا گەندەلكاران ژ ئالیێ حوكمەتا ئیراقێ ڤە دكەت و راگەهاند: بڕیار ئەوە بەری عەلی ئەلزەیدی سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ سەرەدانا ئەمریكا بكەت، گرۆپێ گەندەلكار ل ئیراقێ ب دووماهی بهێت و هەموو بهێنە دەستەسەركرن.
د. زیرەك زێباری، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت» دووڤچوونا دز و گەندەلكاران دێ بەردەوام بیت و ئێك ب ئێك دێ راكێشان ل پێشبەری دەستێ دادگەهێ. هەر كەسێ دەستەسەركرن، ناڤێ چەندین كەسێن دی ل گەل خۆ دئینیت. پشتی دەستەسەركرنا عەلی ئەلجومەیلی بریكارێ وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ، ناڤ د لیستێ دەستەیا نەزاهەیا ئیراقێ و حوكمەتا ئیراقێ دا گەلەك بووینە، دڤێت هەتا عەلی ئەلزەیدی دچیتە ئەمریكا، ئەڤ گرۆپە ب دووماهی بهێت و هەموو بهێنە دەستەسەركرن».
زێباری گوت ژی: «لیست گەلەك درێژە، پێشبینی دكەم هەتا بەری سەرەدانا ئەمریكا، 200 كەس بهێنە دەستەسەركرن، كو ل هەموو ئاستان ناڤێ وان هەیە، ژ فەرمانبەران هەتا وەزیران. ئەڤە قۆناغا ئێكێ یە، قۆناغا داهاتی دێ گەلەك هەستیار و ب نهێنی بیت، ژبەركو بەرپرسێن سەربازی یێن مەزن ژی د ناڤ دا هەنە. پارەیێن دزی و زێڕی ژی دێ دەستەسەر كەن، پێشبینی دهێتە كرن كو هزاران كێلۆ زێڕ ب پارەیێ دزیێ هاتبیتە كرین».
ناڤبری زێدەتر گۆت: «هەتا نوكە 11 پەرلەمانتار هاتینە دەستەسەركرن و هەژمارا وان دێ بیتە دوجاركی، پشكەك ژ وان ب مەرەما وێ چەندێ خو كرینە پەرلەمانتار دا پارێزبەندی هەبیت و نەهێنە دەستەسەركرن. پێزانین هەنە كو چەندین پەرلەمانتارێن خولا بۆری د ناڤ دا هەنە و كورد ژی د ناڤ دا هەنە. ژبلی وێ ژی، گەندەلییەكا مەزن د دەزگەهان دا هاتیە كرن، ژ سەرۆكاتییا كۆماری هەتا دەزگەهێن دی».

فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ پشتەڤانییا خۆ یا تمام بۆ پێنگاڤێن یاسایی یێن عەلی فالح ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ و دەستهەلاتا دادوەری بۆ رووبڕووبوونا گەندەلیێ و دەستەسەركرنا تومەتباران راگەهاند؛ هەروەسا داخواز كر كو پرۆسەیا چاكسازییا كارگێڕی بتنێ ل بەغدا نەمینیت و هەموو پارێزگەهێن دی ژی ڤەگریت.
فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ د بەیاننامەیەكێ دا رۆناهی ئێخستە سەر وێ هەوا كو ل ئیراقێ بۆ دەستەسەركرنا گەندەلكاران دەستپێكری.
فراكسیۆنا پارتی د ربەیاننامەیا خۆ دا ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو پشتەڤانی و پێشوازیێ ل وان پێنگاڤێن یاسایی دكەن یێن ژ ئالیێ عەلی فالح ئەلزەیدی ڤە ب هاریكاری و پشتەڤانییا دەسهەلاتا دادوەری و دەزگەهێن حكومی ب ئاراستەیا رووبڕووبوونا گەندەلیێ و دەستەسەركرنا كەسێن تێكهەل بووین هاتینە هاڤێتن.
فراكسیۆنا پارتی هیڤی خواست ئەڤ پرۆسەیە بتنێ ل بەغدا نەبیت، بەلكو هەموو پارێزگەهـ و باژێڕێن دی یێن ئیراقێ ژی ڤەگریت؛ هەروەسا بۆ سەرئێخستنا ڤێ پرۆسەیێ دوپاتی ل سەر گرنگییا هەماهەنگییا تمام د ناڤبەرا دەستهەلاتا بجهئینانێ و دادوەریێ دا دكەت.
د پشكەكا دی یا بەیاننامەیێ دا هاتیە كو ژ روانگەها بەرپرسیارەتییا نەتەوەیی، بەرهەڤییا خۆ یا تمام بۆ پێشكێشكرنا هەر جورە هاریكاری و پشتەڤانییەكێ دیار دكەن، چ ل سەر ئاستێ حوكمەتا فیدرالی یان ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی یێ پارێزگەهان، ژ پێخەمەت پشتەڤانیكردنا دەستهەلاتا بجهئینانێ و دادوەریێ بۆ دیتنا راستیبان و بنەجهكرنا سەروەرییا یاسایێ.
فراكسیۆنا پارتی دوپات دكەت كو وەلاتی هەژی چاكسازییا كارگێڕی و ڤەگەراندنا مافێن وان یێن ژ دەست چووینە، و ل سەر ڤێ بنەمایێ ژی دوپاتیێ ل سەر پشتەڤانییا تمام بۆ لێپرسینا یاسایی ل گەل هەر گەندەلكارەكی بێی جوداهی دكەن، دا كو ئێدی بوار بۆ دزینا مالێ گشتی نەمینیت.

ئەندامەكێ دەستەیا كارگێڕیا مەكتەبا سیاسیا پارتی دیموكراتی كوردستان، دووپات دكەت كو هەرێما كوردستانێ دێ هەر وەك پەناگەهەكا ئارام بۆ ئازادیخواز و ستەملێكریان مینیت، بەلێ رێكێ نادەن چ گەندەلكار و تاوانبارەك كوردستانێ وەك ڤەشارتگەهەكێ بكاربینیت.
هشیار زێباری، ئەندامێ دەستەیا كارگێڕیا مەكتەبا سیاسیا پارتی دیموكراتی كوردستان، د پەیامەكێ دا ل سەر هەژمارا خۆ یا فەرمی د تورا جڤاكیا (ئێكس) دا بەلاڤكریە و نڤیسیە: هەرێما كوردستانێ «كەلها ئازادی و دیموكراسیێ یە ل ئیراقێ».
هشیار زێباری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر كو كوردستان هەردەم پەناگەهـ بوویە و دێ یا بەردەوام ژی بیت بۆ هەموو ئازادیخوازێن ئیراقێ، ستەملێكریان و ئەو كەسێن رووبڕوویێ بنپێكرنێن مافێن مرۆڤی و ئەشكەنجەدانێ بووین؛ هەمان دەم هۆشداری ژی دا و گۆت: «كوردستان چو جاران نابیتە پەناگەهەك بۆ تاوانباران، دزێن سامانی گشتی و گەندەلكاران».

هەولێر، قائید میرۆ

ئەندامەكێ بەرێ یێ پەرلەمانێ كوردستانێ راگەهاند، مەرەما بەیاننامەیا مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ كاراكرنا پەرلەمانی یە و دبێژیت: «ئێكەتیێ پەرلەمانێ كوردستانێ وەك بارمتە ب كار ئینایە بۆ سەپاندنا مەرجێن خۆ. دەڤەر د چەندین كاودانێن مەزن دا دەرباز دبیت و پارتی دڤێت پەرلەمان رۆلێ خوە بگێڕیت».
د. رێبوار بابكەیی، ئەندامێ بەرێ یێ پەرلەمانێ كوردستانێ بۆ رۆژنامەیا «ئەڤرۆ» دیار كر «بەیاننامەیا مەكتەبا سیاسی یا پارتی ل دۆر كاراكرنا پەرلەمانێ كوردستانێ و پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتێ، ژ پێخەمەت بەرپرسیارەتییا پارتی یە هەنبەری ڤێ رەوشا نوكە پرۆسەیا سیاسی ڤەگرتی. ژبەركو قەیرانا سیاسی گەهشتییە ئاستەكێ چو رێك نەماینە ژبلی رێكەفتن و كاراكرنا پەرلەمانی. پارتی دیموكراتی كوردستان بەردەوام هەست ب ڤێ بەرپرسیارییا نیشتیمانی یا مەزن و وان مەترسییان كریە كو نوكە هەنە، ژبەركو رەوش هاتیە گۆهۆڕین و دەڤەر د چەندین كاودانان دا دەرباز دبیت، لەورا پارتی د چارچۆڤەیا ڤێ بەرپرسیارەتییا پێكئینانا حوكمەتا نوو یا هەرێما كوردستانێ و كاراكرنا دەزگەهێن شەرعی دا دخوازیت رۆلێ خۆ بگێڕن».
د. رێبوار گۆت ژی: «بتایبەتی د قۆناغەكا وەك نوكە دا، پارتی ب فەر دزانیت پەرلەمان بهێتە كاراكرن. ب دیتنا من، كاراكرنا پەرلەمانی پێنگاڤا ئێكێ و دەستپێكێ یە و د دووڤدا پێنگاڤێن دی ژی هەنە. ل دەف پارتی، پەرلەمان دەزگەهەكێ مۆلكێ گشتی و خەلكێ كوردستانێ یە. خەلكی دەنگ دایە بۆ هەلبژارتنا پەرلەمانی و ئەو نوونەراتییا خەلكی دكەت. پێدڤی یە ئەڤ دەزگەهێ گرنگ و شەرعی بهێتە چالاككرن و دەستەیا سەرۆكایەتییا پەرلەمانی بهێتە هەلبژارتن، هەتا پەرلەمان بشێت رۆلێ خوە یێ قانوونی و چاڤدێریێ بگێڕیت، نەكو پەرلەمان ببیتە بارمتە د دەستێ هندەك هێزێن سیاسی دا كو بۆ مەرەمێن خۆ یێن حزبی ب كار بینن هەتا مەرجێن خوە بسەپینن».
ڤی پەرلەمانتارێ بەرێ یێ پارتی زێدەكر: «بەیاننامەیا مەكتەبا سیاسی یا پارتی خەمخۆری یە هەنبەری دیرۆكێ و كارەكێ ئەخلاقی یە ل سەر ملێن پارتی بۆ وێ چەندێ ئیدی پەرلەمان نەمینیت بێ چالاكی. پارتی یا كار دكەت دەزگەهێن هەرێما كوردستانێ ببنە دەزگەهێن نیشتیمانی، هەروەسا پارتی كار بۆ سەروەرییا قانوونێ دكەت. نوكە پارتی هەست ب وێ چەندێ كریە كو گۆهۆڕین و رەوشا نوكە دەڤەر تێدا یە ل سەر ئاستێ ئیراقێ و دەڤەرێ گەلەك یا مەزنە. بەریا بەیاننامەیا مەكتەبا سیاسی یا پارتی، پێشنیازا سەرۆك بارزانی ژی هەبوو ل دۆر كۆمبوونا ئالیێن سیاسی. هەموو ئەو بزاڤێن پارتی، هەر ژ پێشنیازا سەرۆك بارزانی و بەیاننامەیا مەكتەبا سیاسی، خۆشكرنا دەلیڤێ یە بۆ گەهشتن ب رێكەفتنێ و دوماهی ئینان ب ڤێ قەیرانا پرۆسەیا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ ڤەگرتی.»
د. رێبوار بابكەیی ئاماژە كر: «زێدەتر ژ سالەكێ یە ئێكەتییا نیشتیمانی كوردستان، كاراكرنا پەرلەمانی وەك كارتەكا گڤاشتنێ ب كار ئینایە بۆ سەپاندنا مەرجێن خۆ. بەلێ هەكە ئێكەتی و ئەو ئالیێن پشتەڤانییا ئێكەتیێ دكەن باوەری ب پرەنسیپێن بنەڕەتی یێن دیموكراتیێ هەبیت، پێدڤی بوو د قۆناغا ئێكێ دا پەرلەمان بهێتە كاراكرن و دەست ب كارێن خۆ یێن قانوونی بكەت. پشتی كارابوونا پەرلەمانی، دەست ب دانوستاندنێن پێكئینانا كابینەیا حوكمەتێ بهێتە كرن. هەكە ئالیێن سەركەفتی د هەلبژارتنان دا نەگەهشتن ب رێكەفتنێ، ئەڤە ل هۆلا پەرلەمانی ئەو پرسە هاتبا ئێكلاكرن و پەرلەمانی بڕیار ل دۆر چارەنڤیسێ پێكئینانا حوكمەتێ دابا».

د پێنگاڤەكا وێرەك دا و وەك زەنگەكا ئاگەهداركرنێ بۆ پاراستنا مالێ گشتی، مەسعود حەیدەر، بریكارێ بەرێ یێ وەزارەتا دارایی یا ئیراقێ، پەردە ل سەر ئێك ژ مەزنترین گومانێن بەرزەبوونا سامانی نیشتمانی د دیرۆكا ئیراقێ دا لادا.
ئاشكراكرنێن مەسعود حەیدەری دەربارەی دیارنەمانا 140 ملیار دۆلاران، بوویە ئەگەرێ هەژاندنا ناڤەندێن چاڤدێری و یاسایی و لڤینا كەیسێ ژ جڤاتا نوونەران ڤە.
ب گورەی وان داخۆیانیێن كو نوكە بووینە بەلگەیێن سەرەكی د دەستێ پەرلەمانتاران دا، مەسعود حەیدەر ب راشكاوی راگەهاندیە كو كوژمێ زەبەلاح یێ 140 ملیار دۆلاران ژ داهاتێ سێ سالێن بۆرین یێن ئیراقێ بەرزە بوویە، بێی كو ررۆهن بیت ئەو پارە د چ دەرگەهـ دا و چاوان هاتیە مەزاختن.
ئەڤ هەلوەست و ئاشكراكرنا مەسعود حەیدری، وەكر كو پرسا ژ ناڤبرنا مالێ گشتی راستەوخۆ بچیتە قۆناغەكا توند یا ڤەكۆلینێ.
ل سەر بنەمایێ پێزانینێن مەسعود حەیدەری، د. محەمەد جاسم خەفاجی، ئەندامێ لیژنەیا یاسایی ل جڤاتا نوونەرێن، ل رێكەفتی 27/6/2026، ب فەرمی دۆسیە بریە پێشبەری سەرۆكێ دەستەیا داواكارێ گشتی.
د نڤیسارەكا فەرمی دا، داخۆیانیێن ڤیدیۆیی یێن مەسعود حەیدەری وەك بەلگەیەكا حاشاهەلنەگر و ل سەر سیدیەكێ (CD) پێشكێشی دەستەیا داواكارێ گشتی كرینە. پەرلەمانتاری ب پشتبەستن ب ئاخڤتنێن مەسعود حەیدەری، داخوازا دەستپێكرنا ڤەكۆلینەكا بلەز كریە دەربارەی وان گومانێن مەزن یێن هاتینە زمان.

ل باژێرێ وانێ یێ باکورێ کوردستانێ ب پشکداریا گەلەک پارتێن سیاسی کۆنفرانسێ نەتەوەیی هاتە ساز کرن و پارتێن سیاسی داخواز دکەن هەموو هێزێن سیاسی پێکڤە کار بۆ بدەستڤەئینانامافێن نەتەوەیی یێن گەلێ کورد ل تورکیا بکەن.

ل باژێرێ وانێ یێ باکورێ کوردستانێ ب پشکداریا گەلەک پارتێن سیاسی یێن کوردستانی کۆنفرانسێ نەتەوەیی هاتە ساز کرن، د کۆنفرانسێ دا گەلەک پارتێن سیاسی، کەسایەتیێن ناڤدار یێن کورد پشکدار بوون و داخواز ژ هەموو هێزێن سیاسی یێن کوردستانی ل باکورێ کوردستانێ هاتە کرن کو پێکڤە کار بکەن، چونکی هەکە هەموو هێزێن کوردستانی پێکڤە کار بکەن دێ کورد گەهنە مافێن خوە.
د کۆنفرانسێ دا مستەفا ئۆزچەلیک سەرۆکێ گشتی یێ پارتا وەلاتپارێزێن کوردستانێ ئاخڤی و دیار کر، نها باشترین دەمە هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن کوردستانی ل باکورێ کوردستانێ و تورکیا پێکڤە کار بکەن، ژ بۆ بهێزبوونا پێگەهێ کوردان گرنگە ئێکەتیا نەتەوەیی بهێتە ساز کرن، راستە ناکۆکی د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا هەنە، لێ هەموو هێزێن سیاسی دشێن ژ بۆ بەرژەوەندیێن نەتەوەیی پێکڤە کار بکەن.
سەرۆکێ گشتی یێ پارتا وەلاتپارێزێن کوردستانێ ئەو یەک ژی دیار کر، سیاسەتا نها یا تورکیا ل هەمبەر کوردان ب چو رەنگەکێ ناهێتە قەبوول کرن، بەحسێ قووناغا ئاشتیێ دهێتە کرن، لێ بەحسێ مافێن کوردان ناهێتە کرن، ئەو یەک ژی بوویە جهێ دلگرانیا کوردان و گۆت: (سیاسەتا دەم پارتیێ ژی ناهێتە قەبوول کرن، چونکی پرسا کوردی ب رێیا ئینتیگراسیۆنێ و کۆمارا دیموکراتیک ناهێتە چارەسەرکرن، دڤێت ب رێیا دستوورەکێ نوو و دیموکراتی هەموو مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ کوردستانێ بهێنە گەرەنتیکرن، مخابن د سیاسەتا ئۆجەلانی و دەم پارتیێ دا تشتەک وەسا نینە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی کورد قەبوول ناکەن تنێ بەحسێ هندەک تشتان بهێتە کرن و بەحسێ مافێن کوردان نەهێتە کرن).
ناڤهاتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، مە دڤێت هەموو پارتێن سیاسی یێن کوردستانی ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ پێکڤە کار بکەن دا ئەم بشێین پێکڤە دووماهیا ئەڤسالە کۆنفرانسەکا نەتەوەیی یا بەرفرەه ساز بکەین کو تێدا هەموو هێزێن سیاسی ژی پشکدار بن، رەوشا نها یا کوردستانێ و دەڤەرێ وەسا دڤێت کو ئەم وەکو هێزێن سیاسی دەست ب کارەکێ وەسا دیرۆکی بۆ بەرژەوەندیا گەلێ خوە بکەین.
د کۆنفرانسێ دا گەلەک سیاسەتمەدار، کەسایەتێن سیاسی، ئەکادیمی و نڤیسەر ژی پشکدار بوون و داخواز ژ هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن کوردستانی کرن کو پێکڤە کار بکەن و ژ بۆ بەرژەوەندیێن نەتەوەیی ناکۆکیێن خوە بدەنە رەخەکێ، چونکی نها رۆژهەلاتا ناڤین بەر ب گوهۆڕینێن گەلەک مەزن ڤە دچیت و گرنگە هەموو هێزێن سیاسی ژی هەست ب بەرپرسیاریا خوە یا دیرۆکی ل هەمبەر گەلێ کوردستانێ بکەن.
سیاسەتمەدار و کەسایەتیێن پشکدار د کۆنفرانسێ دا داخواز ژ هەموو هێزێن سیاسی یێن نەتەوەیی ل باکورێ کوردستانێ ژی کرن کو، د زووترین دەم دا کۆنفرانسەکێ مەزن یێ نەتەوەیی دروست بکەن دا هندەک هێلێن گشتی یێن کارکرنا هەڤپشک بهێنە دیار کرن و هەکە ئەو یەک بهێتە کرن دێ کورد شێن د سیاسەتا تورکیا دا بنە خوەدان رۆل، چونکی نها تشتەک وەسا نینە و مخابن د ئاستێ دەستهەلاتێ و پارتێن دی یێن سیاسی دا کەس بەحسێ مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ کورد ل تورکیا ناکەت و دڤێت پارتێن کوردستانی ئێکەتیا خوە ئاڤا بکەن و دەست ب قووناغەکا نوو یا کار و خەباتا نەتەوەیی بکەن.

سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل شاندەكێ گرۆپێ دۆستایەتییا كەنەدی – كوردی ل پەرلەمانێ كەنەدا كر. شاندێ مێهڤان پشتەڤانییا كەنەدا بۆ گەلێ كوردستانێ دوپات كر.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ پێشوازی ل شاندەكێ گرۆپێ دۆستایەتییا كەنەدی – كوردی ل پەرلەمانێ كەنەدا كر، كو ژ ئەحمەد حسێن، سەرۆكێ لژنەیا كاروبارێن دەرڤە یا پەرلەمانێ كەنەدا و زیاد ئەبولتەیف، ئەندامێ پەرلەمانی پێكدهات.
سەرۆكایەتییا هەرێما كوردستانێ دبێژیت، د دیدارەكێ دا كو هەژمارەكا ژ ئەندامێن كۆنفیدراسیۆنا رەڤەندا كوردستانی ل كەنەدا تێدا ئامادە بوون، پێشئێخستنا پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ ل گەل كەنەدا هاتنە گەنگەشەكرن و دوپاتی ل سەر رۆلێ گرنگێ رەڤەندا كوردستانی هاتە كرن بۆ بهێزكرنا پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ ل گەل كەنەدا.
ل گورەی بەیاننامەیا سەرۆكایەتییا هەرێمێ، شاندێ مێهڤان دەستخۆشی ل رەوشا پێكڤەژیانا ئاشتییانەیا پێكهاتەیان و گرنگییا پاراستنا ئارامییا وان ل هەرێما كوردستانێ كر، هەروەسا پشتەڤانییا كەنەدا بۆ گەلێ كوردستانێ دوپات كر.
دووماهی پێشهاتێن رەوشا سیاسی و ئەمنی یێن دەڤەرێ، تەوەرەكێ دی یێ وێ دیدارێ بوو.

ژێدەرەكێ بلند د حوكمەتا ئیراقێ دا راگەهاند، ژبەر تێكهەلییا وان د دۆسیێن گەندەلیێ دا، هەژمارەكا پەرلەمانتار و بەرپرسێن بلند ل بەغدایێ هاتینە دەستەسەركرن. دەستەسەركرنا وان كەسان ژی پشتی دانپێدانێن بریكارێ وەزارەتا پەترۆلێ دهێت. ژئالیێ خۆڤە ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان گۆت: چو پەرلەمانتار و بەرپرسێن كورد ل بەغدایێ د وێ هەوێ دا نەهاتینە دەستەسەركرن.
ژێدەرەكێ بلند بۆ ئاژانسا نووچەیێن ئیراقی (INA) راگەهاندیە، ل سەر بنگەهێ وان دانپێدانێن كو عەدنان جومەیلی، بریكارێ وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ د دەمێ ڤەكۆلینان دا دیاركرین پشتی دەستەسەركرنا وی، هێزێن ئەمنی دەست ب دەستەسەركرنا چەند تۆهمەتبارێن دی یێن دناڤ دۆسیێن گەندەلیێ دا كریە.
ب گۆتنا وی ژێدەری، پرۆسەیا دەستەسەركرنێ بتنێ بەرپرسێن حكومی نەگرتینە، بەلكو هەژمارەكا ئەندامێن جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژی دناڤ دا نە، یێن كو بەری نوكە ژبەر هەبوونا گۆمان و تۆهمەتان ل سەر وان، پارێزبەندییا پەرلەمانی ژێ هاتیە وەرگرتن.
دەربارەی هەلوەستێ حوكمەتێ ل سەر ڤان دۆسێیان، ژێدەرێ بلند ئاماژە ب وێ چەندێ كر كو عەلی فالح ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، یێ رژدە ل سەر لێپرسینێ و راگەهاندیە: «سەرۆك وەزیران ژ دووڤچوونا گەندەكاران و وان كەسێن دەست بۆ سامانێ گشتی و پارێ دەولەتێ دبەن، خەمساریێ ناكەت و دێ یێ بەردەوام بیت.»
سپێدەهیا دوهی ئێكشەمبی، هێزەكا هەڤپشكا دژەتیرۆرێ، لەشكەرێ ئیراقێ و دەستەیا دەستپاكیێ و هێزێن دی یێن ئەمنی، ئۆپەراسیۆنەكا بەرفرەه دناڤ دەڤەرا كەسك، چەند دەڤەرێن بەغدا و پارێزگەهێن دی دا ئەنجام دا. ئۆپەراسیۆنێ پەیوەندی ب دۆسێیا «عەدنان جومەیلی» بریكارێ بەری نوكە یێ وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ هەبوو.
میدیایێن ئیراقێ ئاماژە ب وێ چەندێ كریە كو هەتا نوكە نێزیكی 20 بەرپرس هاتینە دەستەسەركرن، كو دناڤ وان دا پەرلەمانتار، وەزیرێن بەرێ، بەرپرسێن حكومی، شیرەتكار، بەرپرسێن ئەمنی و بازرگان هەنە.
ل دووڤ هندەك ژێدەرێن میدیایی ل بەغدایێ د وێ ئۆپەراسیۆنێ دا هەژمارەكا كەسایەتییان هاتینە دەستەسەركرن كو ب كێمێ حەفت پەرلەمانتار دناڤ دا نە.
ژ ئالییەكێ دی ڤە، د. زیرەك زێباری، ئەندامێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند، چو پەرلەمانتار و بەرپرسێن كورد ل بەغدایێ د ناڤ وێ لیستێ دا نینن یا ب تۆمەتا گەندەلیێ ژ ئالیێ هێزێن ئەمنی یێن ئیراقێ ڤە هاتیە دەستەسەركرن.
ب گۆتنا وی پەرلەمانتاری، هەموو ئەو بەرپرسێن هاتینە دەستەسەركرن، ل سەر بنەمایێ دانپێدانێن عەدنان جومەیلی، بریكارێ بەرێ یێ وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ بوون. هەروەسا فەرمانێن دەستەسەركرنێ بۆ دەهان كەسێن دی ژی دەركەفتینە و گەشتكرنا وان ژی هاتییە قەدەغەكرن.
وی پەرلەمانتاری باسێ وێ چەندێ ژی كر، ل گۆرەی پەیڕەوێ ناڤخۆ، سەرۆكێ جڤاتا نوونەران دەستهەلات هەیە د دەمێ بێهنڤەدانا یاسادانانێ دا پارێزبەندیێ ل سەر هەر پەرلەمانتارەكی لادەتا یێ تۆمەتا گەندەلیێ ل سەر هەبیت، لەورا ئەو پەرلەمانتارێن هاتینە دەستەسەركرن، بەری نوكە ب هەماهەنگی ل گەل جڤاتا بلند یا دادوەریێ، پارێزبەندییا وان هاتبوو هەلگرتن.
عەدنان جومەیلی، بریكارێ بەرێ یێ وەزارەتا پەترۆلا ئیراقێ بۆ كاروبارێن یێ ب «حیتێ پەترۆلێ» دهێتە نیاسین، ل دووماهییا مەها گولانا 2022ێ ب تۆمەتا گەندەلییەكا مەزن ژ ئالیێ هێزەكا تایبەت ڤە هاتبوو دەستەسەركرن. د ناڤا ڤەكۆلینان دا، هێزێن ئەمنی دەست ب سەر گۆژمەیەكێ مەزن یێ پارەی دا گرتبوو كو سەدان ملیار دینار و دەهان ملیۆن دۆلارێن نەختینە بوون و پشكەكا وان د بن ئەردی و د ناڤ باخچەیان دا هاتبوونە ڤەشارتن. ژ بلی وێ چەندێ، دەست ب سەر دەهان ڤێلا، ترۆمبێلێن گرانبها و رێژەیەكا مەزن یا زێری ژی دا هاتبوو داگرتن.
دەستەیا دەستپاكییا ئیراقێ د بەیاننامەیەكێ دا ل دۆر وێ ئۆپەراسیۆنێ راگەهاند، دەست ب رێكارێن توند كریە ل دۆر وان تۆمەتبارێن فەرمانا دەستەسەركرنێ بۆ دەركەفتی ب تۆمەتا تالانكرنا سامانێ گشتی.
دەستەیا ناڤبری دبێژیت: «رێكارێن مە ل گۆر یاسایێ نە و رایا گشتی دێ ل هەمی هووركارییان هێتە ئاگەهداركرن، ب رێكا هەماهەنگی و بزاڤێن هەڤپشك د ناڤبەرا هەرسێ دەستهەلاتێن دادوەری، بجهئینانێ و یاسادانانێ و بزاڤێن دەستەیا دەستپاكیێ، فەرمانێن دەستەسەركرنێ هاتینە بجهئینان».
ناڤێن دەستەسەركرییان:
موسەنا سامەرایی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا عەزم، پەرلەمانتار زیاد جەنابی ژ فراكسیۆنا هەڤپەیمانییا سەروەری ب سەرۆكاتییا سەرمەد خەمیس خەنجەر، پەرلەمانتار بەها نووری ژ فراكسیۆنا ئاڤەدانكرن و گەشەپێدانێ ب سەرۆكاتییا محەمەد شیاع سوودانی، پەرلەمانتار محەمەد كەربولی ژ فراكسیۆنا هەڤپەیمانییا عەزم یا سوننەیان ب سەرۆكاتییا موسەنا سامەرایی، پەرلەمانتار عالیە نوسەیف ژ فراكسیۆنا ئاڤەدانكرن و گەشەپێدانێ ب سەرۆكاتییا محەمەد شیاع سوودانی، پەرلەمانتار محەمەد جەمیل مەیاحی، سەرۆكێ فراكسیۆنا (واسیت) یا جڤاتا شیعەیان، پەرلەمانتار حەسەن خەفاجی ژ فراكسیۆنا ئاڤەدانكرن و گەشەپێدانێ ب سەرۆكاتییا محەمەد شیاع سوودانی، پەرلەمانتار عەبدولڕەحمان لوێزی ژ فراكسیۆنا ئاڤەدانكرن و گەشەپێدانێ ب سەرۆكاتییا محەمەد شیاع سوودانی، ئیبراهیم سومەیدەعی، شیرەتكارێ بەرێ یێ محەمەد شیاع سوودانی، عەلی مەعارج بەهادلی، بریكارێ وەزارەتا پەترۆلێ، پەرلەمانتار بوشرا قەیسی ژ فراكسیۆنا ئاڤەدانكرن و گەشەپێدانێ ب سەرۆكاتییا محەمەد شیاع سوودانی، محەمەد سەیهود، ئەندامێ بەری یێ جڤاتا نوونەران، پەرلەمانتار مزیەر كورەوی ژ فراكسیۆنا هەڤپەیمانییا سەروەری ب سەرۆكاتییا سەرمەد خەمیس خەنجەر، پەرلەمانتار هند عەباسی ژ فراكسیۆنا هەڤپەیمانییا عەزم یا سوننەیان ب سەرۆكاتییا موسەنا سامەرایی، پەرلەمانتار محەمەد فەرمان جبووری ژ فراكسیۆنا تەقەدوما سوننەیان ب سەرۆكاتییا محەمەد حەلبووسی.