دوهی شەمبیێ، 2/5/ 2026، سەرۆك بارزانی ل پیرمام پێشوازی ل عەلی فالح ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن راسپیارتیێ ئیراقێ و شاندەكێ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ كر.
سەرۆك بارزانی و عەلی ئەلزەیدی، د كۆمبوونەكێ دا دوپاتی ل سەر بلەزكرن د پێكئینانا حوكمەتا نوو وچارەسەركرنا كێشەیێن د ناڤبەرا هەولێر و بەغدایێ دا د چارچۆڤەیێ دەستووری دا كر، هەڤدەم شاندا مێهڤان داخوازا پشكدارییا چالاكانە یا پارتی د پرۆسەیا سیاسی یا بەغدایێ دا كر.
بارەگەهێ بارزانی د بەیاننامەیەكێ دا ناڤەڕۆكا كۆمبوونا سەرۆك بارزانی و عەلی ئەلزەیدی بەلاڤكر و تێدا هاتییە، رۆژا شەمبی، 2ی گۆلانا 2026، سەرۆك مەسعود بارزانی ل پیرمام، پێشوازی ل عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرێن راسپارتی بۆ پێكئینانا حوكمەتا ئیراقا فیدرال و شاندەكا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ كر.
د كۆمبوونێ دا باس ل پێدڤییا بلەزكرنێ د پێكئینانا حوكمەتێ دا هاتە كرن ل دووڤ ئیستحقاقێ هەلبژارتنان، هەروەسا پێگیری ب دەمێن دەستووری.
هەر د كۆمبوونێ دا، سەرۆك بارزانی باس ل دووماهی پێشهاتان كر و دوپاتی ل سەر پێدڤییا چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرال و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا د چارچۆڤەیێ دەستووری دا كر.
سەرۆك بارزانی ئەو چەندە ژی دیار كر كو بجهئینان و پێگیریبوون ب دەستووری چارەسەرییا سەرەكییە و داخواز ژی كر ژ پێخەمەت ئارامییا وەلاتی هەموو ئالی پێگیری دەستووری بن.
د پشكەكا دی یا كۆمبوونێ دا عەلی ئەلزەیدی سەرۆك وەزیرێن راسپارتی بۆ پێكئینانا حوكمەتا ئیراقا فیدرال، تەئكید ل سەر پێدڤییا دەربازكرنا بابەتێن نەرێنی یێن بۆری و ڤەكرنا بەرپەرەكێ نوو یێ پەیوەندیێن د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرال و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا كر، هەڤدەم ل گەل شاندا دگەل دا داخواز كر كو فراكسیۆنا جڤاتا نوونەران و حكومی یا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ پشكدارییەكا چالاكانە د پرۆسەیا سیاسی و پێكئینانا حوكمەتا فیدرال دا ڤەگەرنە بەغدا.
بەری نیڤرۆیا رۆژا شەمبی، 2/5/ 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل فرۆكەخانەیا نێڤدەولەتی یا هەولێرێ پێشوازی ل عەلی فالح ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن راسپارتیێ ئیراقێ كربوو.
ئەو شاندێ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ كو ل گەل عەلی ئەلزەیدی سەرەدانا هەرێما كوردستانێ كری هەر ئێك ژ موحسین مەندەلاوی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا «ئەساس» و عەبدولحسێن موسەوی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا «نەهجێ وەتەنی» وفالح فەیاز، سەرۆكێ دەستەیا حەشدا شەعبی و عەباس عامری، ئەمینداری چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ.
ل شەڤا 27ی نیسانا 2026، سەركردەیێن چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ ل كۆچكا حوكمەتێ ل بەغدا كۆمبوون و ب تێكرا دەنگان (عەلی زەیدی) ب فەرمی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ بەربژار كر.
زەیدی 25 رۆژ د دەست دا ماینە بۆ پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقا فیدرال؛ چونكی ل دووڤ دەستوورێ ئیراقێ، پێدڤییە سەرۆك وەزیرێن راسپارتی د دەمێ مەهەكێ دا ئەندامێن كابینەیا خۆ هەلبژێریت، داكو پاشی ل جڤاتا نوونەران باوەری پێ بهێتە دان.
بەری نوكە چەند ژێدەران ژ ناڤ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ راگەهاندبوو، كو ئارمانجا سەرەدانا زەیدی، دانوستاندنە ل سەر پێكئینانا هەر دو حوكمەتێن نوو یێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ و باشتركرنا پەیوەندییێن هەولێرێ و بەغدایە.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، پێشوازی ل عەلی ئەلزەیدی سەرۆك وەزیرێن راسپارتی بۆ پێكئینانا حوكمەتا ئیراقا فیدرال و شاندەكا چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ كر. د كۆمبوونێ دا بزاڤ و دانوستاندنێن پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا فیدرال هاتنە باسكرن.
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ دوپات كر كو ئەم دێ پشتەڤانێن پێكئینانا حوكمەتا نوو بین ژ پێخەمەت چارەسەركرنا كێشەیێن هەلاویستی یێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال دا ل سەر بنەمایێ دەستووری و رێزگرتن ل مافێن گەلێ كوردستانێ و قەوارەیێ فیدرالی یێ هەرێما كوردستانێ.
مەسرور بارزانی دوپات ژی كر كو نوكە دەرفەتەكا نوو هاتییە پێش كو كێشە ب رەنگەكێ بنەڕەتی و ئێكجارەكی بهێنە چارەسەركرن و ب رەنگەكێ دادپەروەرانە سەرەدەری ل گەل هەرێما كوردستانێ بهێتە كرن، هەروەسا بڕێڤەبرنا پرۆسەیا سیاسی یا ئیراقێ ل سەر بنەمایێ هەڤپشكی، هەڤسەنگی و لهەڤهاتن بیت.
سەرۆك وەزیرێن راسپارتی بۆ پێكئینانا حوكمەتا فیدرال، سوپاسییا پێشوازی و پشتەڤانییا سەرۆكێ حوكمەتا هەرێمێ كر و دوپات كر كو ب هێزبوونا هەرێما كوردستانێ، ب هێزبوونا حوكمەتا فیدرالە و پشتڕاستیێ ددەین كو ب رەنگەكێ دادپەروەرانە، سەرەدەریێ ل گەل هەرێما كوردستانێ بكەین.

ئەندامەكا كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان، باسێ دلتەنگییا پارتی دكەت ل سەر وی شێوازێ سەرەدەریێ یێ كو د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا هەی و ئاماژێ ب وێ چەندێ دكەت كو پارتی هەردەم باوەرییا وێ ب لهەڤهاتنێ و پێكڤەكاركرنێ هەبوویە.
د. ئەشواق جاف، ئەنداما كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی (باسنیوز) گۆت «وەك پارتی مە بایكۆتا جڤاتا نوونەران و جڤاتا وەزیرێن ئیراقێ كریە نەك ڤەكێشاینە، ئەڤە ژی ئێكە ژ پرۆسەیێن دیموكراسی، ژبەر ئەگەرێ بەردەوامبوونا بنپێكرنێن دەستووری و یاسایی و بنپێكرنا مافێن دەستووری یێن خەلكێ كوردستانێ».
هەروەسا دبێژیت «پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ پشتی سالا 2003ێ ل سەر سێ بنەمایان هاتییە ئاڤاكرن، ئەو ژی (هەڤپشكی، هەڤسەنگی و لهەڤهاتن)، بەلێ هاتینە بنپێكرن. بۆ پاراستنا مافێن دەستووری یێن خەلكێ كوردستانێ و پاراستنا شەرعییەتا پرۆسەیا سیاسی، دڤێت ئەڤ بنەمایە بهێنە بجهئینان، لەوما مە بایكۆت كریە. ل ڤێرێ شاش تێگەهشتنەك هەیە، هندەك ئالییان وەسا بەلاڤكرییە كو پارتی ژبەر وێ چەندێ بایكۆت كریە چونكی پۆستێ سەرۆككۆماری بدەست نەخستیە، نەخێر! دەمێ مە بەربژار هەبووی د ڤێ پرۆسەیێ دا، مە دخواست میكانیزما هەلبژارتنا سەرۆككۆماری كو ب عورف بۆ كوردانە، د ناڤا مالا كوردی دا بهێتە ئێكلاكرن، چەوا سوننە و شیعە ئەو مافە دایە خۆ كو د مالا خۆ دا بەربژارێن خوە دیار بكەن، مە ژی وەك كورد ئەو مافە هەبوو، ئیدی ژ كیژ حزبێ بیت كێشە نینە، گرنگ ئەوە میكانیزمەك بیت كورد ب خۆ وی بەربژاری ئێكلا بكەن، نەك یێن دی بۆ ئێكلا بكەن».
گۆت ژی: «د بابەتێ سەرۆككۆماری دا پەیڕەوێ ناڤخۆ یێ جڤاتا نوونەران ژی هاتیە بنپێكرن، ئەو مادەیا كو سەرۆكێ جڤاتا نوونەران و جێگرێن وی خشتەیێ كاری ددانن، نوكە دەستەیا سەرۆكایەتیێ وەسا لێ هاتییە كو هەكە فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران ڕازی ژی نەبیت، هەر بەرنامەیێ كاری ددانن، ئەڤە ژی بنپێكرنە. پارتی لیژنەیەك پێكئینایە و هەموو بابەت گەنگەشە كرینە، كاخەزەك بەرهەڤ كریە بۆ دانوستاندنان ل گەل سەركردەیێن هێزێن سیاسی یێن ئیراقێ ل سەر ڤان خالان، بۆ ڤەگەڕیانا مە ژی ئەم چاڤەڕێی بڕیارا سەركردایەتییا خۆ دكەین بزانین د دانوستاندنان دا دێ چ بیت، دێ ڤەگەڕێین یان نە».
ئەشواق جاف راگەهاند ژی «كاخەزا پارتی بۆ ڤێ قۆناغێ ئەوە كو هەڤپشكی و هەڤسەنگی و لهەڤاتن بهێنە بجهئینان، چونكی چەند پەرلەمانتارێن وێ د جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ دا هەبن، ئایا دروستە ب پرەنسیپێ زۆرینەیێ سەرەدەری د جڤاتا نوونەران دا بهێتە كرن؟ ب تایبەت د ڤێ قۆناغێ دا؟ د دەمەكێ دا كو دەستوور هەیە و نابیت ئەڤ دەستوورە بهێتە پبنپێكرن. د هەمان دەم دا نابیت ب شرۆڤەیێن سیاسی یێن میزاجی، خواندن یان سەرەدەری بۆ بەندێن وی بهێتە كرن، بەلكو دڤێت دەستوور وەك خۆ سەرەدەری دگەل دا بهێتە كرن، بۆ پاراستنا مافێ هەموو خەلكێ ئیراقێ ژ زاخۆ هەتا بەسرا، ئەم دخوازین بەندێن دەستووری وەك خۆ بهێنە بجهئینان».
دەربارەی وێ چەندێ كو ئالی حەز دكەن پارتی ڤەگەڕیێتە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، گۆت: «نوكە قۆناغا پێكئینانا حوكمەتێ یە، دڤێت حوكمەتا داهاتی حوكمەتا باوەریێ بیت، پارتی دڤێت رێڕەوێ پرۆسەیا سیاسی یا ئیراقێ بهێتە راستكرن، لەوما دڤێت گەنگەشە بهێنە كرن، قۆناغەكا هەستیارە و شەڕ هەیە، پاراستنا مافێ هەموو وەلاتیێن ئیراقێ بێی جوداهی داخوازییا پارتی یە. پارتی بەردەوام ئالییەكێ ئەرێنی بوویە د پرۆسەیا سیاسی دا و دوپاتیێ ل سەر ئارامییا سیاسی و پاراستنا شەرعییەتا سیاسی كریە، هەردەم پێشنیازێن وێ د چارچۆڤەیێ دەستووری دا بووینە. پێگەهێ پارتی و پێگەهێ سەرۆك بارزانی ل ئیراقێ و دەڤەرێ یێ دیارە، پارتی وەك حزب یا ئێكەمە ل سەر ئاستێ ئیراقێ و پێگەهێ وێ یێ ب هێزە، ئەڤێ چەندێ وەكریە كو ئالی حەز بكەن پارتی ڤەگەڕیێتە جڤاتا نوونەران. پارتی رۆلەكێ گرنگ و مەزن هەبوویە د پرۆسەیا سیاسی دا، لەوما گرنگە رێز ل دەنگ و ئیرادەیا وان دەنگدەران بهێتە گرتن یێن دەنگێ خۆ داینە پارتی».

پشتی راسپاردنا عەلی زەیدی بۆ پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقی، و ئەو گوهۆڕینێن چاڤەڕێكری یێن كو د شێوازێ حوكمڕانییا سیاسی و ئابوورییا وەلاتی دا ل گەل خۆ دئینیت، سەرنج دكەڤیتە سەر سروشتێ وان ئاستەنگێن ناڤخۆیی یێن كو بەرانبەر سەرۆكێ وەزیران یێ راسپارتی دبن، ل بەری هەموویان ژی پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا.
ئەڤ دانانە د قۆناغەكا سیاسی یا هەستیار دا یە، داخواز دهێتە كرن كو رێكارێن جودا ژ شێوازێن تەقلیدی یێن حوكمەتێن بەرێ بهێنە وەرگرتن، ب تایبەتی ب بەرچاڤگرتنا وان كێشەیێن چارەسەرنەكری یێن كەفتینە سەرئێك د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و هەرێما كوردستانێ دا. ئەڤ پرسە رەهەندێن دەستووری، سیاسی و دارایی یێن تێكەلە دگرنە خۆ، كو ڤێ چەندێ وەكریە چارەسەركرنا وان ببیتە تاقیكرنەكا پێشوەخت بۆ شیانێن حوكمەتا نوو د ڕێڤەبرنا هەڤسەنگیێن ناڤخۆیی دا.
د ڤی چارچۆڤەی دا، عامر ئەلقەیسی، شرۆڤەكارێ سیاسی راگەهاند: «سەرۆك وەزیرێن راسپارتی دێ رووبڕووی قەبخوازیێن ئالۆز بیت كو پێتڤی ب بڕیارێن وێرەك و دووركەفتن ژ سیاسەتا لهەڤهاتنێن نەدیار هەیە بەرەف هەلوەستەكێ رۆهن ل سەر بنەمایێ دیتنەكا جودا بۆ رێڤەبرنا دەولەتێ. قۆناغا نوكە ئێدی بەرگێ وان نیڤ-رێكاران ناگریت كو ل سالێن بۆری سەلماند كو چو كارتێكرن نینە و نابیت ژی».
عامر ئەلقەیسی رۆهن ژی كرەڤە»ئێك ژ دیارترین ئاریشەیان پەیوەندییا بەغدا ل گەل هەولێرێ یە، كو د دەمێ سالێن بۆری دا ئەگەرەكێ راستەوخۆ یێ دووبارەبوونا قەیرانێن سیاسی و دارایی بوویە، ئەڤە ژی دزڤڕیت بۆ پێداگرییا حوكمەتێن لدووڤ ئێك هاتین ل سەر رێڤەبرنا ڤێ پرسێ ب هزركرنەكا ناڤەندی كو دژی سروشتێ سیستەمێ فیدرالی یە یێ كو د دەستوورێ ئیراقی دا هاتیە دیاركرن».
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر: «هێزێن كوردی د پتر ژ هەلكەفتەكێ دا پێگیریبوونا خۆ بجهئینانا دەستووری وەك چارچۆڤەیەكێ بنەڕەتی بۆ رێكخستنا پەیوەندییان ل دگەل بەغدا دوپات كریە، هەروەسا رۆلەكێ بەرچاڤ هەبوویە د پشتەڤانیكرنا پێكئینانا حوكمەتێن لدووڤ ئێك و پشكداریكردن د دەربازكرنا وێ ئاستەنگا سیاسی یا كو د دەمێن جودا دا مەترسی ل سەر پرۆسەیا سیاسی دروست كری».
هەروەسا گۆت: «چارەسەركرنا ڤێ پرسێ پێتڤی ب ڤەگەڕیانێ هەیە بۆ بنەمایێن دەستووری، ل بەری هەموویان ژی بجهئینانا مادەیا 140 یا تایبەت ب دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر. ئەڤ مادەیە رۆلەكێ چارەنڤیسساز دگێڕیت د چارەسەركرنا پشكەكا مەزن یا كێشەیێن گرێدای ب پرسا كەركووكێ ڤە، زێدەباری دیتنا چارەسەرییەكا دوماهییێ بۆ پرسا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ، چونكی ئەڤە مافەكێ دەستووری یە و نابیت بكەڤیتە بن لێكدانەڤەیێن سیاسی».
رۆهن ژی كرەڤە «هەروەسا مەلەفێ بودجەی و پشكا هەرێمێ ژ دیارترین قەبخوازیێن ل پێشبەری حوكمەتا نوو نە، ئەڤە ژی پێتڤی ب چارەسەرییەكا بنەڕەتی هەیە كو گەرەنتییا ئارامییا دارایی بكەت و رێگریێ ل دووبارەبوونا قەیرانێن سالێن بۆری بكەت.»
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر: «درەنگكەفتنا دەركەفتنا یاسایا پەترۆل و غازێ بوویە ئەگەرێ ئالۆزبوونا پەیوەندیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا، د ئەنجام دا ئەڤە بوویە ئەگەرێ كۆمبوونا ناكۆكییان ل گەل كۆمپانیێن نێڤدەولەتی، كو پشكەك ژ وان گەهشتینە ناڤبژیڤانییا نێڤدەولەتی، زێدەباری وێ چەندێ كو تۆهمەتێن هەڤپشك دەربارەی رێڤەبرنا سامانێن پەترۆلێ زێدە بووینە».
وی شرۆڤەكارێ سیاسی ئاماژە دا وێ چەندێ كو «ئاڤاكرنا باوەریێ د ناڤبەرا هەردو ئالییاندا پێتڤی ب دووركەفتنێ هەیە ژ وان سیاسەتێن كو پارچەبوونێن ناڤخۆیی یێن ئالیێن كوردستانی بۆ دەستكەفتێن سیاسی یێن دەمكی بكار دئینن، ل شوونا وێ كار بكەن بۆ دامەزراندنا هەڤپشكیبەكا راستەقینە ل سەر بنەمایێ پێگیربوون ب ڕێككەفتن و تێكگەهشتنان.»
ل دوماهییێ گۆت»سەرۆك وەزیرێن راسپارتی، د ناڤ هێزێن كوردی دا دێ هەڤپەیمانەكێ باوەرپێكری بینیت هەكە ل سەر بنەمایێ هەڤپشكی و پێگیریبوونا هەڤدو سەرەدەری ل گەل وان بهێتە كرن. ئەڤە ژی دشێت رێكێ خۆش بكەت بۆ ئارامییا سیاسی یا بەرفرهە، نە تنێ د پەیوەندییان دا ل گەل هەرێمێ، بەلكو دێ درێژ بیت بۆ هەموو دیمەنێ سیاسی یێ ئیراقی».

چاڤدێرێن سیاسی ل تورکیا دیار دکەن، قووناغا ئاشتیێ ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی و پرسێن دی یێن تورکیا گەلەک گرنگە و نابیت دەستهەلاتا تورکیا ژ بەر هندەک بەرژەوەندیێن جودا قووناغا ئاشتیێ بدەتە راگرتن ئەو یەک زیانا خوە بۆ هەموو تورکیا هەیە.

هەڤسەرۆکا دەم پارتی دیار کر، دەولەتا تورکیا ب کریاری هەتا نها چو نەکریە و ئەو یەک بوویە جهێ دلگرانیا هەموو کوردان، وەکو دەم پارتی ئەو کار دکەن دا قووناغا ئاشتیێ ل تورکیا نەهێنە راگرتن، چونکی راگرتنا قووناغا ئاشتیێ دێ بیتە ئەگەرێ ئالۆزیێن گەلەک مەزن، گەلێ کورد ل تورکیا دلگرانە و دڤێت بەرپرسێن تورکیا ژی هەست ب ڤێ یەکێ بکەن بابەت تنێ راگرتنا شەڕی نینە، بەلکو چارەسەرکرنا پرسا کوردی یە و دڤێت ب کریاری هندەک تشت بهێنە کرن.
ل ئالیێ دی د. ئەکرەم ئۆنەن بسپۆرێ پەیوەندیێن نێڤدەولەتی ژی دیار کر، هەکە دەولەتا تورکیا بڤێت پرسا کوردی چارەسەر بکەت دڤێت هندەک ماددەیێن دستوورێ تورکیا بهێنە گوهۆڕین و هەبوونا گەلێ کورد ل تورکیا ب فەرمی بهێتە قەبوول کرن، هەکە ئەو یەک نەهێتە کرن بێگومان دێ ئاریشەیێن گەلەک مەزن بۆ تورکیا دروست بن، هەتا نها دەولەتا تورکیا چو نەکریە و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی باوەریا کوردان ب سۆزێن دەولەتا تورکیا نینە.
زیاد ئامەدی چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، بەری نها بەرپرسێن تورکیا دگۆتن دێ پێشڤەچوونێن گەلەک باش دروست بن، دێ رەوش گەلەک باش بیت و گەلەک تشتێن دی گۆتن، لێ هەتا نها چو نەهاتیە کرن، هێشتا ژی دبێژن تورکیا بێ تیرۆر، ئەو یەک سڤکاتیە کو ب گەلێ کورد دهێتە کرن، چونکی بابەت مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ کوردە ل تورکیا، بابەت شەڕ و تیرۆر نینە، دڤێت کورد ژی وەکو تورکان ل تورکیا بگەهنە هەموو مافێن خوە، ئەو یەک خێرەک نینە کو دەولەتا تورکیا بکەت، بەلکو ئەو مافێن کو ب سالانە تورکیا ژ کوردان ب زۆرێ وەرگرتینە دڤێت بۆ گەلێ کورد ڤەگەرینیت و هەتا ئەو یەک نەهێتە کرن باوەریا کوردان ژی ب دەستهەلاتا نها ناهێت.
هژمارەک زێدە ژ چاڤدێرێن سیاسی ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ ژی هۆشداریێ ددەن هەکە قووناغا ئاشتیێ بهێتە راگرتن دێ زیانێن گەلەک مەزن گەهنە تورکیا، چونکی ئێدی کورد قەبوول ناکەن مافێن وان ببنە قوربانیێن بەرژەوەندیێن هندەک هێزێن سیاسی و هەکە ئاکپارتیێ دڤێت پرسا کوردی چارەسەر بکەت دڤێت ب کریاری هندەک تشتان بکەت، چونکی بابەت تورکیا بێ تیرۆر نینە، بابەت مافێن رەوا و نەتەوەیی یێن گەلێ کوردە ل تورکیا و گرنگە ب رێیا گوهۆڕینا دستوورێ تورکیا گەلێ کورد ژی وەکو گەلێ تورک بگەهنە هەموو مافێن خوە.

سیپان حەمۆ جێگرێ وەزیرێ بەرگریێ یێ سووریێ دیار کر، د چارچۆڤەیێ رێککەفتنا کو بەری نها د ناڤبەرا هەسەدێ و شامێ دا هاتیە کرن هەتا نها چار لیوایێن هەسەدێ بووینە پشکەک ژ لەشکرێ سووریێ و هەر چار لیوا ژی دێ پشکداریێ د خۆلێن راهێنانێن سەربازی دا کەن.
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، هژمارا هێزێن هەسەدێ گەلەک زێدەترن ژ چار لیوایان و نها دانوستاندن بۆ ڤێ یەکێ دهێتە کرن کا دێ هێزێن دی چاوا کار کەن.
سەبارەت ب عەفرینێ و سەرێ کانیێ ژی ناڤهاتی دیار کر، ل وان دەڤەران ژی دێ گەنجێن کورد هێنە وەرگرتن دا د ناڤ لەشکرێ سووریێ دا جه بگرن و دەڤەرێن خوە بپارێزن، چونکی نها کارەک مەزن بۆ ئاڤاکرنا لەشکرێ سووریێ دهێتە کرن، کورد و هەموو پێکهاتەیێن دی بێگومان دێ جهێ خوە د ناڤ لەشکرێ نوو یێ سووریێ دا گرن و دێ وەسا گەلەک پرسێن دی ژی هێنە چارەسەرکرن.

مەسرور بارزانی، سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ د پەیوەندییەكا تەلەفۆنی دا پیرۆزباهی ل عەلی زەیدی كر ب هەلكەفتا راسپاردنا وی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقا فیدرال.
مەسرور بارزانی پشتەڤانییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ سەركەفتنا كابینەیا نوو و چارەسەركرنا كێشەیان ل سەر بنەمایێ دەستووری دیار كر.
مەسرور بارزانی سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سەر هەژمارا خۆ یا فەرمی ل تۆڕا جڤاكی یا «ئێكس» راگەهاند، كو پەیوەندییەكا تەلەفۆنی ل گەل عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرێن راسپاردكری یێ ئیراقێ ئەنجامدایە.
مەسرور بارزانی د پەیاما خۆ دا نڤیسییە «مە پیرۆزباهی ل عەلی زەیدی كر ب هەلكەفتا راسپاردنا وی بۆ پۆستێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقا فیدرال؛ مە هیڤیا سەركەفتنێ بۆ خواست د ئەركێ وی دا بۆ پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا فیدرال».
سەرۆكێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دوپاتی ل سەر گرنگییا پێگیریێ ب دەستووری كر و راگەهاند»مە پشتەڤانییا خۆ بۆ چارەسەركرنا هەموو كێشەیان ل سەر بنەمایێ دەستووری دیار كر».
مەسرور بارزانی ئۆمێدا خۆ نیشاندا كو ئەڤ پێنگاڤە ببیتە دەستپێكەك بۆ قۆناغەكا نوو ل ئیراقێ و گۆت «هیڤیخوازین سەردەمەكێ پڕ ژ ئاشتی و ئارامیێ ل ئیراقێ دەستپێبكەت».
ئەڤ پەیوەندییا تەلەفۆنی پشتی هندێ دهێت كو عەلی زەیدی وەك بەربژارێ كۆدەنگیێ یێ چارچۆڤەیێ هەماهەنگیێ هاتە دیاركرن و ژ ئالیێ سەرۆككۆماری ڤە ب فەرمی بۆ پێكئینانا حوكمەتا داهاتی یا ئیراقێ هاتە راسپاردن.

ئەندامەكێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ل سەر فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان دیار كر، كو وان ب فەرمی هەلوەستێ خوە گەهاندییە سەركردایەتییا خوە و پەیاما سەرەكی ئەوە كو ب ڤی رەنگێ نوكە یێ رەفتارێ، بەردەوامبوون د پرۆسەیا سیاسی دا یا ب زەحمەتە. ئەگەرێ سەرەكی ژی ئەوە كو د بن ڤان مەرجان دا، نەشێن خزمەتا مللەتێ خوە بكەن.
بناس دۆسكی، ئەندامێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ بۆ رۆژنامەیا (ئەڤرۆ) گۆت: داخوازێ ژ هەڤپەیمانێن سیاسی و هەڤپشكێن حوكمەتێ دكەین كو هزرێن خوە باش بكەن، پێدڤییە هەموو ئالی بەرژەوەندییێن نەتەوەیی بخەنە پێش دەستكەفتێن تایبەتی. ژ پێخەمەت بڕێڤەچوونا كاران، دڤێت مالا ئیراقی یا ئێكگرتی بیت و رێگری ل هەر بزاڤەكێ بهێتە كرن كو ببیتە ئەگەرێ شكاندنا ئیرادەیا كوردان، چونكی نوكە رەوش ب گشتی یا هەستیارە و ئیراق پێدڤی ب ئارامیێ یە.
دۆسكی ل دۆر ململانێیێن د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی دا گۆت: هەكە ئالیێن دی ب 30 كورسییێن پارتی بڤێن ل دژی پارتی راوەستن، كاركرن دێ یا ب زەحمەت بیت. پارتی دیموكراتی كوردستان خودانا پتر ژ ملیۆنەك و 200 هزار دەنگانە و پتر ژ 30 كورسییان یێن هەین، لەورا نابیت بهێتە پشتگوخستن.
دەربارەی فەرمانا ڤەكێشانێ ئاشكرا كر، پشتی وان دلگرانییا خوە گەهاندییە سەركردایەتییا پارتی ل دۆر رەفتارێن بەغدا بەرامبەر فراكسیۆنا پارتی، داخواز ل هەموو پەرلەمانتار و وەزیرێن كورد هاتییە كرن كو ژ بەغدا ڤەگەرنە كوردستانێ. ب پشتڕاستی ڤە ب حیكمەتا سەرۆك بارزانی و پەیوەندییێن وی یێن دبلۆماسی، دێ بڕیارەكا دروست هێتە دان كو د بەرژەوەندییا خەلكی دا بیت.
دۆسكی گۆت ژی: هەكە حوكمەتەك ل بەغدا بهێتە پێكئینان و ئالیێن سەرەكی وەك (سەدری، مالكی و پارتی) تێدا نەبن، ئەو حوكمەت دێ هەتا چەند یا بەردەوام بیت؟ بێی پشكدارییا ڤان هێزێن مەزن، چو حوكمەتەك نەشێت ئارام بیت.

ئەندامەكێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان راگەهاند كو وان بزاڤەكا مەزن كریە بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و پێكئینانا كابینەیا نوو یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، بەلێ ئێكەتییا نیشتمانییا كوردستانێ بوویە «رێگر». دبێژیت ژی: پارتی دەرگەهێ دانوستاندنێ دانەخستییە.
د. محەمەد خورشید، ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دیموكراتی كوردستان، گۆت»پشتی دەستپێكرنا كۆمبوونان ل گەل ئێكەتیێ، بەرنامەیێ كارێ حوكمەتێ ب دوماهی هات و ژڤانەك بۆ كاراكرنا پەرلەمانی هاتە دیاركرن، بەلێ مخابن ئێكەتی ئامادە نەبوو پەرلەمان بهێتە كاراكرن».
ئەو ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دبێژیت، پارتی هەتا نوكە ژی ل سەر وێ چەندێ بەردەوامە كو «ئارامییەك بكەڤیتە د رەوشا سیاسی دا و بشێین پێكڤە پەرلەمانی كارا بكەینەڤە و كابینەیا دەهێ یا حوكمەتێ پێكبینین ل دویف قەبارە و دەنگێن ئالییان».
د. محەمەد خورشید هۆشداری دا كو» هەكە رەوش ب ڤی رەنگی بەردەوام بیت، دڤێت ئەم بەرەڤ رێكارێن دی بچین ئێك ژ وان رێكاران ژی، زڤڕینە بۆ بۆچوونا مللەتی كو مەبەست پێ هەلبژارتنا پێشوەختە».
دەربارەی دانوستاندنان، رۆهنكر» ئەم دگەل ئێكەتیێ ل سەر بنەمایێ 23 كورسییان دانوستاندنێ دكەین، نەكو 38 كورسییان». هەروەسا ئاماژە ب وێ چەندێ دا كو هەر ئالییەكێ دی بخوازیت پشكداریێ د حوكمەتێ دا بكەت، دڤێت ل گەل پارتی دیموكراتی كوردستان وەك ئالیێ ئێكێ یێ سەركەفتیێ هەلبژارتنان دانوستاندنێ بكەت.
د. محەمەد خورشید دیاركرژی «پەیوەندییێن مە و ئێكەتیێ د قۆناغەكا باش دا دەرباز نابن، بەلێ هێشتا نەگەهشتیە ئاستێ نائۆمێدیێ».
ئەو ئەندامێ كۆمیتەیا ناڤین یا پارتی دبێژیت كو ئێكەتی ب ئەنقەست رێگریێ ل پێكئینانا كابینەیا دەهێ دكەت و گۆت ژی «پارتی حزبەك نینە ئالییەك بشێت مەرجان بۆ دیار بكەت و بژاردەیێن (ئەلیف یان بێ) بێخیتە پێشییا وێ. پێدڤییە وەك هێزا ئێكێ و سەركەفتی، پێكڤە روونین و ل دووف بەركەفتەیان بگەهینە رێككەفتنێ، چونكە پارتی دەرگەهێ دانوستاندنێ دانەخستییە».

ئەندامەکێ شاندێ کوردی ل سووریێ دیار دکەت حوکمەتا سووریێ ناخوازیت کورد پرسێن هەی د ناڤبەرا خوە دا چارەسەر بکەن و شاندێ هەڤپشک یێ کوردان ژی تنێ وەکو ناڤ مایە و ئەو یەک دێ کاریگەریا خوە یا خراب بۆ کوردان ل سووریێ هەبیت.

ئەحمەد سلێمان جێگرێ سکرتێرێ پارتا پێشڤەرو یا دیموکرات یا کورد ل سووریێ و ئەندامێ شاندێ کوردی یێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ دیار کر، مخابن رەوشا رۆژئاڤایێ کوردستانێ باش نینە، بەری نها شاندێ کوردی هاتبوو ئاڤا کرن، لێ شاند تنێ وەکو ناڤ مایە و دو مەهن شاندێ کوردی یێ رۆژئاڤایێ کوردستانێ چو کۆمبوون نەکرینە و گۆت: (بێگومان حوکمەتا نها یا شامێ ب چو رەنگەکێ ناخوازیت کورد ئێکگرتی بن، وان دڤێت کورد هەردەم ئاریشەیێن خوە هەبن دا نەگەهنە مافێن خوە، مخابن رەوشا نها ژی گەلەک خرابە، چونکی شاندێ هەڤپشک یێ کوردان ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ هەتا نها چو نەکریە و ئەو یەک د دەمەکێ دایە کو نها رەوش گەلەک هەستیارە).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، پێدڤیە هەموو هێزێن کوردی یێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ پێکڤە بەرەڤانیێ ل مافێن رەوا یێن گەلێ کورد ل سووریێ بکەن، شاندێ کوردی ژ بەر ڤێ یەکێ هاتە ئاڤا کرن، لێ مخابن شاندێ کوردی تنێ وەکو ناڤ مایە و نەشیایە ب رۆلێ خوە رابیت، ئەو یەک دێ بیتە ئەگەر پێگەهێ کوردان ل سووریێ گەلەک لاواز بیت، دڤێت کورد پێکڤە کار بکەن، ئەو یەک گەلەک گرنگە، هەکە تشتەک وەسا نەهێتە کرن دێ رەوشا کوردان ل سووریێ خرابتر لێ هێت.
ناڤهاتی د بەردەوامیا ئاخڤتنا خوە دا ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی دیار کر، پێدڤیە ب جهێ پارتێن سیاسی شاندێ کوردی ل گەل حوکمەتا سووریێ دانوستاندنان بکەت، نابیت هەر هێزەک ب سەرێ خوە ل گەل شامێ دانوستاندنان بکەت، چونکی شاندێ کوردی نوونەراتیا هەموو کوردێن سووریێ دکەت، لێ مخابن پیلانا شامێ وەسا بوو کو شاندێ کوردی دانوستاندنان نەکەت و شامێ هەر ژ دەستپێکێ ژی بابەت کرە سەربازی و دانوستاندن ل گەل هەسەدێ هاتنە کرن، هەسەدێ ژی نەشیا وێ پیلانا شامێ ژناڤ ببەت و هەتا نها ژی دانوستاندن ب رێیا هەسەدێ دهێنە کرن و شاندێ کوردی ژی بێ رۆل مایە و ئەو یەک ژی بێگومان بوویە جهێ دلگرانیا هەموو کوردان ل سووریێ.
ئەحمەد سلێمان د دووماهیا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، شامێ دڤێت ب کێمترین ماف کوردان رازی بکەت، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دڤێت هەسەدە و هەموو ئالیێن دی هشیار بن و دڤێت ب هەموو رەنگەکێ کار بهێتە کرن دا کورد ل سووریێ بگەهنە مافێن خوە، بابەتێ مافێن گەلێ کورد ل سووریێ بابەتەک سەربازی نینە بەلکو بابەت هەموو مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ کوردە و دڤێت کورد بگەهنە هەموو مافێن خوە.