NO IORG
نوچێن گرنگ

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل هەولێرێ پێشوازی ل مار پۆلسێ سێیێ نۆنا، پاتریاركێ كەنیسەیا كلدانی ل ئیراقێ و جیهانێ كر. د دیدارێ دا دووپاتی ل پاراستنا مافێن پێكهاتەیان و بهێزكرنا فەرهەنگێ پێكڤەژیانێ هاتە كرن.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ، د دیدارێ دا بارودوخێ گشتی یێ پێكهاتەیان ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ب تایبەتی رەوشا كریستیانان هاتە گەنگەشەكرن.
نێچیرڤان بارزانی دووپاتكر، «كریستیان پشكەكا رەسەنێن پێكهاتەیێن گەلێ كوردستانێ نە» و وەك هەردەم دێ پارێزەرێ مافێن وان بیت، هەروەسا پشتڕاستی دا كو كوردستان دێ هەردەم بێ جوداهی وەك لاندك و نیشتمانێ تەڤایا پێكهاتەیان مینیت.
د پشكەكا دی یا دیدارێ دا، پرسا پاراستنا كولتوورێ پێكڤەژیانێ و لێبۆرینێ د ناڤبەرا پێكهاتەیێن جودا دا هاتە گەنگەشەكرن و هەردو ئالییان جدووپاتی ل گرنگییا بهێزكرنا فەرهەنگا هەڤدوو قەبوولكرنێ كرن. هەروەسا كاركرن ژ بۆ دابینكرنا ژیانەكا هەژی بۆ كریستیانان ل دەڤەرێن وان و پاراستنا سیمایێ فرەییێ ل هەرێما كوردستانێ، وەك ئێك ژ پایەیێن سەرەكی یێن ئارامییا جڤاكی و نشتیمانی ، ژ بەر كو ئەو پێكڤەژیان ب ئێك ژ جوانترین سیمایێن هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ دەڤەرێ و جیهانێ دهێتە هەژمارتن.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، مار پۆلسێ سێیێ نۆنا رۆلێ دیرۆكی و بەردەوامێ هەرێما كوردستانێ وەك پەناگەهەكا ئارام بۆ تەڤایا پێكهاتەیێن ئایینی و نەتەوەیی، بلند هەلسەنگاند.
پاتریاركێ كلدانیان سوپاسی و پێزانینێن خۆ ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی كرن بەرامبەر وێ پشتەڤانییا بەردەوام یا ئەو د مافێن پێكهاتەیان دا دكەت.

هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی، سەرەدانا دەڤەرا بالەكایەتی كر و ل گەل بەرپرسێن حزبی و سەربازییێن وێ دەڤەرێ كۆمبوو.
د وێ سەرەدانێ دا هێمن هەورامی راگەهاند، ب دەستڤەئینانا زۆرترین دەنگان ل دەڤەرا بالەكایەتی ژ ئالیێ پارتی ڤە، وەك هێزا سەركەفتییا ئێكێ د چەندین هەلبژارتنان دا ل ڤێ دەڤەرا گرنگ، ئاماژەیەكا دیارە بۆ پێشكەفتنا رێكخستنێن مە ل ئاستێ چەندایەتی و چاواتیێ.
د چارچۆڤەیێ دووڤچوونا ئەرك و كارێن رێكخستنێ ل ئۆرگانێن جودایێن پارتی دیموكراتی كوردستان، هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی، ل گەل هەژمارەكا هەڤالێن پشكا رێكخستنا مەكتەبا سیاسی و مەكتەبا رێكخستنا پارێزگەها هەولێرێ، ل چۆمان سەرەدانا لقا 26 یا گولان كر.
د دیدارەكێ دا كو هەڤالێن بەرپرس و كارگێرێن لقێ، بەرپرس و كارگێرێن رێكخستنا ناڤچەیان و بەرپرس و كارگێرێن رێكخراوان ئامادەبوون، ب هووری دوماهی رەوشا رێكخستنێ و هەلسەنگاندن و دووڤچوونا كارێن تەنزیمی یێن سنوورێ لقا 26 هاتە كرن و داتایێن پێدڤی هاتنە بەرچاڤكرن.
هێمن هەورامی د وێ دیدارێ دا راگەهاند: «ئەوێ جهێ دلخۆشیێ یە، ل ئاستێ چەندایەتی و چاواتیێ، رێكخستنێن پارتی ل بالەكایەتی پێشكەفتنێن مەزن دیتینە. ژ سالا2018 ێ وەرە وەك هێزا سەركەفتییا ئێكێ ل ڤێ دەڤەرێ، هەلبژارتن ل دووڤ هەلبژارتنێ دەنگێن پارتی ل پێشەنگ بووینە و بەر ب بلندبوونێ چووینە».
هەروەسا ل حاجی ئۆمەران، هێمن هەورامی سەرەدانا سیهاد بارزانی، فەرماندەیێ فەرماندەیا هێزا پشكنینا ئێكێ كر. د دیدارەكێ دا ل سەر دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ بیروڕا گوهۆڕین. د هەمان دەم دا، هەورامی سوپاس و پێزانینێن خوە ئاراستەی سیهاد بارزانی كر، ژ بۆ وێ رۆلێ گرنگ یێ ب هەماهەنگی ل گەل دەزگەهێن دی كرین بۆ ئارامی و ئاسایشا دەڤەرێ.

جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ خواندنا ئێكێ بۆ پێشنیازەیاسایا تەرخانكرنا پارەی ژ بۆ بهێزكرنا سیستەمێ بەرگرییا ئاسمانییا ئیراقێ كر، لێ د ناڤ وێ یاسایێ دا چو ئاماژە ب هەرێما كوردستانێ نەهاتییە كرن. ئەندامێن كورد یێن لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڤێ چەندێ ڕەت دكەن و د بێژن، دڤێت ناڤێ هەرێما كوردستانێ ب رۆهنی د یاسایێ دا هەبیت.
ل رۆژا دووشەمبیێ 6/7/2026 جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ خواندنا ئێكێ بۆ پێشنیازەیاسایا تەرخانكرنا پارەی بۆ سیستەمێ بەرگرییا ئاسمانییا ئیراقێ كر. دەقێ وێ پێشنیازەیاسایێ ژ هەشت مادەیان پێكدهێت. عودەی عەواد كازم، سەرۆكێ فراكسیۆنا سادقوون (سەر ب عەسائیب ئەهلولحەق) پێشنیازەیاسایا ناڤبری پێشكێش كریە.
ب پەسەندكرنا ڤێ یاسایێ، حوكمەتا ئیراقێ دێ شیێت ژ دەرڤەی بودجەیا گشتی، پارەیێ تایبەت بۆ كڕینا سیستەمێن پێشكەفتی یێن بەرگریێ دابین كەت. د پڕۆژەی دا هاتییە كو پارە دێ بۆ كڕین، پێشڤەبرن و چاككرنا سیستەمێن (مووشەك، رادار، سیستەمێن فەرماندەیی و كۆنترۆلكرنێ) هێتە تەرخانكرن.
ل سەر ئاستێ پارەدانێ، پێشنیازەیاسا دبێژیت:
-تەرخانكرنا كۆژمەكێ پارەی ژ یەدەگێ نەختینەیی یێ حوكمەتا فیدرال.
-هەكە ئەو پارە نەبیت، دێ ژ پاشەكەفتا بودجەیا وەبەرهێنانێ و كارپێكرنا وەزارەتان بۆ سالا 2026 هێتە دابینكرن.
-حوكمەتێ مافێ هەی «یەدەگێ زێدە» بۆ ڤی ئارمانجی بكاربینیت.
شێروان دووبەردانی، ئەندامێ لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا راگەهاند: «د پڕۆژە پێشنیازێ دا چو ئاماژە ب هەرێما كوردستانێ نەهاتییە كرن، د دەمەكێ دا كو زۆرترین دەڤەرێن تووشی هێرشان بووین هەرێما كوردستانێ یە، لەورا دڤێت ب رۆهنی ناڤێ هەرێما كوردستانێ د پڕۆژەی دا هەبیت و سیستەمێ دژە درۆن ژ بۆ هەرێمێ بهێتە دانان».
ناڤبری ئاماژە ب وێ ژی كر، هەكە حوكمەت رازی نەبیت، جڤاتا نوونەران پەسەند ژی بكەت مفایێ وێ نینە، چونكە بابەتەكێ دارایە و دڤێت بەری نوكە رازیبوونا وەزارەتا بەرگریێ و حوكمەتێ ل سەر هەبیت.
ژ ئالیێ دی، مازن غەریب، ئەندامێ لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گۆت: «د روودانێن شەڕێ 40 رۆژی یێن دەڤەرێ دا، ئیراقێ چو شیانێن بەرگریێ بەرامبەر درۆن و مووشەكان نەبوون، ئەڤە ژی بوویە ئەگەرێ هندێ كو هزر ل بجهئینانا ڤی بابەتی بكەن».
سەبارەت ب قەیرانا دارایی، مازن غەریب ددەتە دیاركرن كو «ئیراق د قەیرانەكا دارایی یا گران دا دەرباز دبیت»، لێ پێدڤییا پاراستنا ئەسمانی پالدەرەكێ سەرەكییە.
ناڤبری دوپاتكر كو هەر بابەتەكێ بهێتە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، ئەو دێ رەشنڤیسێ یاسایێ بۆ هەرێما كوردستانێ و شیرەتكارێن خۆ هنێرن، دا بزانن د بەرژەوەندییا هەرێما كوردستانێ دایە.

ل بەغدایێ شاندەكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ سەرەدانا نووری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسا كر، د كۆمبوونەكێ دا پێشڤەبرنا دیالۆگا نیشتمانی، پشتەڤانییا كەمپینا حوكمەتێ یا دژی گەندەلیێ و چڕكرنا رۆلێ چاڤدێریێ یێ جڤاتا نوونەران هاتنە گەنگەشەكرن.
نڤیسینگەها راگەهاندنا نووری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسا د بەیاننامەیەكێ دا بەلاڤكر، مالكی ل بەغدا پێشوازی ل شاندەكێ فەرمی یێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ب سەرۆكایەتییا فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران كر.
د دیدارێ دا دووماهی پێشهاتێن سیاسی یێن ئیراقێ و كۆمەكا دۆسییێن جهێ گرنگییا هەڤپشك هاتنە باسكرن.
د بەیاننامەیێ دا هاتییە ژی، هەردو ئالی ل سەر گرنگییا بهێزكرنا تێكگەهشتن و دیالۆگا د ناڤبەرا هێزێن سیاسی هەڤڕا بوون ب ئارمانجا چەسپاندنا ئارامیێ وپشتە ڤانیكرنا دەزگەهێن دەولەتێ و هەڤكارییا هەڤپشك بۆ دەربازبوونێ ژ ئاستەنگان د چارچۆڤەیێ دەستوور و یاسایێ دا.
ئاماژە ب وێ ژی دایە، بابەتەكێ دی یێ سەرەكی یێ دیدارێ تایبەت بوو ب گەنگەشەكرنا وان رێكارێن حوكمەتا فیدرال د چارچۆڤەیێ كەمپینا بەرهنگاربوونا گەندەلیێ دا دگریتە بەر. نووری مالكی گرنگییا بەردەوامبوونا ڤێ پێنگاڤا یاسایی بلند هەلسەنگاند و دووپات كر كو بەرهنگاربوونا گەندەلیێ دكەڤیتە د چارچۆڤەیێ كارێن لەزگین یێن نیشتمانی دا، كو پێدڤی ب ئێكگرتنا هەموو دەستهەلات و دەزگەهێن دەولەتێ هەیە.
د هەمان دەم دا سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسا دووپاتی ل سەر پێدڤییا چالاككرنا رۆلێ چاڤدێری و یاسادانانێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كر، ب رێیا چاڤدێریكرنا هوور یا كارێن دەزگەهێن حكومی، چەسپاندنا بهاێن زەلالیێ و لێپرسینێ، ب شێوازەكێ كو ببیتە ئەگەر بۆ پاراستنا سامانێ گشتی و بهێزكرنا باوەرییا وەلاتییان ب دەزگەهێن فەرمی.
هەروەسا هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر بەردەوامییا هەماهەنگی و پەیوەندییا نێزیك یا د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا كرن بۆ خزمەتكرنا بەرژەوەندیێن بلند یێن نیشتمانی و بلندكرنا دەرفەتێن ئاڤەدانیێ و گەشەپێدانێ ل ئیراقێ.

پەیمانگەها رۆژهەلاتا ناڤین یا ئەمریكی د راپۆرتەكێ دا ئاشكەرا دكەت، ئیدارەیا دۆنالد ترەمپی بەرهەڤە چاڤپۆشیێ ژ هەلوەستێن نها یێن ئیراقێ بەرانبەر ئیرانێ بكەت، ب وی مەرجی كو بەغدا ب تەمامی روو بكەتە رۆژئاڤای و پەیوەندیێن خۆ ل گەل ئەمریكا و وەلاتێن عەرەبی بهێزتر بكەت.
ل گورەی راپۆرتێ، واشنتۆن چاڤەڕێی گوڕانكاریێن مەزن د شێوازێ حوكمڕانییا ئیراقێ دا دكەت، بڕیارە د ناڤەڕاستا مەها بهێت دا، عەلی ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرانێ ئیراقێ سەرەدانا واشنتۆنێ بكەت، ئەمریكی وەك «زەلامێ كاری و پۆزەتیڤ» ل ئەلزەیدی دنیڕن، لێ هۆشداریێ ددەن كو نابیت چاڤەڕێبوویێن وان ل دۆر سەرۆك وەزیرێن نوو یێ ئیراقێ نەرێنی بن، ژ بەر كو ئەزموونا وان یا بۆری ل گەل سەرۆك وەزیرێن پێشتر نائومێدكەر بوویە.
ئیدارەیا ترەمپی ب رێیا «تۆم بەڕاك»ی هنارتیێ تایبەت یێ سەرۆكێ ئەمریكی ، نەخشەرێكەك بۆ ئەلزەیدی دیار كرییە كو سێ تەوەرێن سەرەكی د ناڤ خۆ دا دگریت:
هەلوەشاندنا حەشدا شەعبی و ژچەككرنا گرۆپێن دی، كو ئەڤە ژی پێدڤی ب بڕیارا جڤاتا نوونەران و بوێرییا سیاسی یە.
واشنتۆنێ دڤێت سەقایەكێ ئارام بۆ كۆمپانیێن پەترۆلێ و وەبەرهێنانێ ل بەسرایێ و هەرێما كوردستانێ دابین بیت و ژ هێرشێن میلیشیایان بهێنە پاراستن.
گوهۆڕینا ئاراستێ سیاسی و ئابۆری یێ ئیراقێ بەرەڤ وەلاتێن كەنداڤێ و رۆژئاڤای، هەڤشێوەی وێ گوڕانكارییا كو واشنتۆنێ دڤێت ل سووریێ ببینیت.
راپۆرت ئاماژەی ب وێ دكەت كو ئەلزەیدی ل بەر دەستێ ئەزموونەكا گران دایە، ژ ئالییەكی ڤە دڤێت هێلێن سوور یێن ئەمریكا د دیاركرنا وەزیرێن ناڤخۆ و بەرگریێ دا ل بەرچاڤ بگریت، ژ ئالییەكێ دی ڤە نەچارە بۆ رازیكرنا ئالیێن چارچوڤەیا هەماهەنگی هندەك داگیرانێن سیاسی بكەت، مەزنترین ئاستەنگ ژی ئەو دەستێوەردانا كوور یا ئیرانێ یە د ناڤ وەزارەت و كەرتێ ئابۆری یێ ئیراقێ دا كو چەندین سالە ریهوریشالێن خۆ داكووتینە.
پەیمانگەهـ پێشنیازەكێ دكەت كو واشنتۆن سیاسەتەكێ پەیرەو بكەت، ئەو گرۆپێن چەكی ددانن و دبنە حزبێن سیاسی، سزایێن وان بهێنە راكرن، لێ ئەوێن رەت دكەن بهێنە ژێر ركێفییا دەولەتێ.
د راپۆرتێ دا دوپاتی هاتییە كرن كو ئیدارەیا ترەمپی ئێدی وێ سیاسەتا پێشتر یا بەغدا قەبوول ناكەت كو دڤیا د ناڤبەرا واشنتۆن و تەهرانێ دا هەڤسەنگیێ راگریت، بۆ ترەمپی، ئەڤ تەمومژە ب دوماهی هاتییە و دڤێت ئیراق ب تەمامی لایەنگرییا خۆ بۆ رۆژئاڤای ئێكلا بكەت.

رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆیێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل باژێڕێ بەغدا ل گەل هەژمارەكا بەرپرسێن لەشكەری و ئەمنی یێن ئیراقی كۆمبوو و د وان كۆمبوونان دا چەندین دۆسییێن ئەمنی یێن گرنگ هاتنە باسكرن.
د كۆمبوونا د ناڤبەرا رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ و فەریقێ ئێكێ روكن عەبدولئەمیر رەشید یارەللا، سەرۆك ئەركانێ لەشكەرێ ئیراقێ چەندین دۆسییێن ئەمنی و سەربازی یێن هەڤپشك هاتنە گەنگەشەكرن.
هەر د كۆمبوونێ دا، پێداچوون ب رەوشا ئەمنییا نوكە یا وەلاتێ دا هاتە كرن و باس ل رێكێن بهێزكرنا هەماهنگییا مەیدانی یا د ناڤبەرا هێزێن فیدرال و هێزێن پێشمەرگەیێ كوردستانێ هاتە كرن، ب تایبەت ل وان دەڤەرێن خودان گرنگییا ئەمنی یا هەڤپشك، ئەڤە ژی ب ئارمانجا پركرنا ڤالاهیێن ئەمنی و پاراستنا سنۆران.
هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر گرنگییا بەردەوامبوون و پێشئێخستنا ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك و لێكگۆهارتنا پێزانینێن هەواڵگری كر بۆ دووڤچوونا پاشمایێن تیرۆرێ و رووبڕووبوونا تاوانێن رێكخستی، ب شێوەیەكی كو ئارامی و سەروەرییا یاسایێ ل هەموو دەڤەرێن وەلاتێ بهێتە چەسپاندن.
هەروەسا هەردو ئالییان ئاستێ هەڤكارییا نوكە یا د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی و سەربازی یێن حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەگاند و دووپاتی ل سەر پێدڤییا ئێكگرتنا بزاڤان كر بۆ رووبڕووبوونا ئاستەنگێن ئەمنی و پاراستنا وان دەستكەفتێن كو ب قوربانیێن هەڤپشك هاتینە بدەستڤە ئینان.
هەر ل بەغدا شاندەكێ بلندێ ئەمنی یێ هەرێما كوردستانێ ب سەرۆكاتییا رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ، ل گەل قاسم عەبوودی، شیرەتكارێ ئاسایشا نەتەوەییا ئیراقێ كۆمبوو. د وێ دیدارێ دا، رەوشا گشتییا ئاسایشا وەلاتی و ئاستەنگێن ئەمنی یێن ل هەمبەر دەڤەرێ هاتنە گەنگەشەكرن. تەوەرەكێ سەرەكی یێ وێ كۆمبوونێ بۆ بهێزكرنا هەڤكارییا هەڤپشك یا د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوكمەتا فیدرال و حوكەتا هەرێما كوردستانێ دا هاتییە تەرخانكرن، ئەڤە ژی ب ئارمانجا پاراستنا ئارامیێ و رووبڕووبوونا مەترسییان.
هەروەسا هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر میكانیزم و رێكارێن بجهئینانا رێككەفتننامەیا ئەمنییا هەڤپشك یا د ناڤبەرا ئیراقێ و كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ دا كر. د ڤی چارچۆڤەی دا، دووپاتی ل سەر پیگیریبوونا هەموو ئالییان ب برگەیێن رێككەفتنێ هاتە كرن، ب تایبەت د پرسا پاراستنا سنۆرێن هەڤپشك و رێگریكرن ژ هەر بنپێكرنەكا ئەمنی كو كارتێكرنا نەرێنی ل سەر ئاسایشا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ هەبیت.
هەر ل بەغدایێ، رێبەر ئەحمەد ل گەل باسم بەدری، سەرۆكێ دەزگەهێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ كۆمبوو. د دیدارەكێ دا وەزیرێ ناڤخۆ پیرۆزباهی ل باسم بەدری كر ب هەلكەفتا دەست ب كاربوونا وی د وی پۆستێ دا و هیڤیا سەركەفتنێ بۆ خواست د ئەركێن وی یێن ئەمنی و نیشتمانی دا. هەردو ئالییان گەنگەشە ل سەر رێكێن بهێزكرنا هەماهنگییا هەڤپشك و بەرفرەهكرنا هاریكاریێن ئەمنی یێن د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ دا كر. هەروەسا دوپاتی ل سەر گرنگییا ئێكگرتنا بزاڤان كر بۆ رووبڕووبوونا ئاستەنگێن ئەمنی یێن هەڤپشك ل سەرانسەری وەلاتی.

شاندەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ب سەرۆكاتییا هشیار زێباری، ئەندامێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسی یا پارتی ، ل گەل نوری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسایێ كۆمبوو.
د وێ كۆمبوونێ دا، كو ب بەرهەڤبوونا فارس عیسا، سەرۆكێ نوونەراتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا هاتە ئەنجامدان، تەوەرێن سیاسی یێن ئیراقێ و دەڤەرێ و چەندین پرسێن هەڤپشك هاتنە گەنگەشەكرن.
هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر گرنگییا ب دووماهیئینانا پێكهاتنا كابینەیا حوكمەتا سەرۆك وەزیران «عەلی ئەلزێدی» كر، ل گەل وێ چەندێ كو پشتەڤانییا بەرنامەیێ حوكمەتا نوو بهێتە كرن بۆ وێ چەندێ ئارامیو تەناهی ل وەلاتێ بهێتە چەسپاندن.
هەروەسا هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو دڤێت دیالۆگێن د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا بەردەوام بن، داكو پرۆسەیا سیاسی بهێز بكەڤیت و سەقایەكێ ئەرێنی و ئاڤاكەر بۆ بەرژەوەندییا گشتی پەیدا بیت.

شیرەتكارێ دارایی یێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ راگەهاند، پاشكەفتنا بەلاڤكرنا مووچەیێ فەرمانبەران ب تنێ ڤەدگەریتە ئەگەرێن تەكنیكی، هەروەسا پشتڕاستبوون دا كو شایستەیێن دارایی یێن وەلاتیان ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ب تەمامی پاراستینە و گەرەنتی كرینە.
مەزهەر محەمەد، شیرەتكارێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ بۆ كاروبارێن دارایی، د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا پشتڕاستبوون دا فەرمانبەران و راگەهاند، مووچەیێ فەرمانبەرێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ب تەماوی هاتییە گەرەنتیكرن و چو ئاریشەیێن بنەڕەتی د ڤەگوهاستنا شایستەیێن دارایی دا نینن.
شیرەتكارێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ دەربارەی ئەگەرێن پاشكەفتنا بەلاڤكرنا مووچەیێ ڤێ دووماهیێ گۆت «ئەڤ بابەتە ب تنێ پەیوەندی ب هەبوونا چەند تێبینی و ئاریشەیێن تەكنیكی د ناڤبەرا فەرمانگەهێن دارایی دا هەیە».
ئەڤە د دەمەكێ دایە كو د حەفتییا بۆری دا، شاندێ دانوستاندكارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ وەزیرێ دارایی یێ ئیراقێ راگەهاندبوو كو ژ بەر كێمبوونا داهاتێن وان، نەشێن كۆژمێ 120 ملیار دینارێن مەهانە (تایبەت ب پشكێ داهاتێ نەپەترۆلی) رادەستی بەغدا بكەن.
ل بەرامبەر، وەزیرێ داراییا ئیراقێ ئاماژە ب وێ چەندێ كربوو كو بڕیاردان ل سەر كێمكرنا وی كۆژمێ پارەی د دەرڤەی دەستهەلاتا كارگێری یا وی دایە و ب تنێ د تایبەتمەندییا جڤاتا وەزیران دایە، لەورا چاڤەڕێ دكر د كۆمبوونا شەڤا ئێكشەمبی دا بڕیارا دووماهیێ ل سەر بهێتە دان، لێ ئەڤ تەوەرە د بەرنامەیێ كارێ گەنگەشەیان دا نەهاتە دانان.
هەمان دەم، دەربارەی شایستەیێن دارایی یێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، وەزیرێ داراییا ئیراقێ پشتڕاستبوون دایە شاندێ هەرێمێ كو ب چ رەنگەكێ پرۆسەیا هنارتنا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ پاشنائێخیت و مەهانە پشكێ د هنێریت، چ ب رێیا ئەنجامدانا (مەقاسە) بیت یان ب هنارتنا تەمامییا كۆژمێ پێدڤی.
پێشبینی دهێتە كرن د ڤێ حەفتیێ دا پارێ پێدڤی بۆ خەرجكرنا مووچەیێ مەها خزیرانێ بهێتە سەر هەژمارا بانكی یا هەرێما كوردستانێ.

بانكا نێڤدەولەتی د نووترین راپۆرتا خۆدا یا كو ل دووماهییا مەها خزیرانا 2026ێ دا هاتییە بەلاڤكرن، پێشبینیێ دكەت كو ئابۆرێ ئیراقێ د سالێن بهێت دا تووشی پاشڤەچوونێ ببیت و ل سالا 2027ێ بگەهیتە نزمترین ئاست.
ل گۆرەی راپۆرتێ، پێشبینی دهێتە كرن ل سالا 2026ێ ئابۆرێ ئیراقێ ب رێژەیا 2.2% پاشڤەچیت ، ئەڤ كورتئینانە ل سالا 2027ێ دێ پتر لێ هێت و دێ گەهیتە 8.9%. ئەڤە د دەمەكیدایە كو ل سالا 2024ێ گەشەیا ئابۆرێ ئیراقێ تنێ 0.5% بوویە و بۆ سالا 2025ێ ژی پێشبینییا پاشڤەچوونا 1.5% هاتبوو كرن.
راپۆرتێ ئاماژە ب وێ چەندێ كریە، پشتی ڤێ زنجیرە پاشڤەچوونێ ، پێشبینی دهێتە كرن ل سالا 2028ێ ئابۆرێ ئیراقێ ڤەژاندنێ ب خۆڤە ببینیت و گەشەیەكا مەزن ب رێژەیا 12.2% تۆمار بكەت.
بانكا نێڤدەولەتی دبێژیت: ئیراق ئێك ژ وان وەلاتانە كو زۆرترین كارتێكرنا نەئارامییا دەڤەرێ ل سەر هەیە. د دەمەكێ دا كو بۆ سالا 2026ێ پێشبینی دهێتە كرن ئابۆرێ سعوودیێ 3.1% و ئیماراتێ 2.4% گەشە بكەن، ئیراق و كوەیت (ب رێژەیا 6.4%) تووشی پاشڤەچوونێ بووینە.
داتایێن بانكا ناڤبری دیار دكەن كو ئابۆرێ ئیراقێ د چار وەرزێن سالا 2025ێ دا بەردەوام د پاشڤەچوونێ دا بوویە، كو بلندترین داكەفتن ل وەرزی سیێ دا بوویە ب رێژەیا 3.7%، هەروەسا پێشبینی دهێتە كرن ل وەرزی ئێكێ یێ سالا 2026ێ دا پاشڤەچوون ب رێژەیا 2.3% بەردەوام ببیت.
ل سەر ئاستێ گشتی یێ دەڤەرێ ژی، بانكا نێڤدەولەتی پێشبینیێن خۆ بۆ گەشەیا ئابۆرێ رۆژهەلاتا ناڤین و باكوورێ ئەفریقایێ بۆ 1.6% ل سالا 2026ێ كێم كرینە، لێ پێشبینیێ دكەت ل سالا 2027ێ جارەكا دی بۆ 5.0% بلند ببیت.

شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، پرسا هنارتنا 120 ملیار دیناران ژ داهاتێ ناڤخۆ بۆ بەغدایێ «نەڕەوایە» و دووپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەت كو ئەگەرێ پاشكەفتنا مووچەی ب تنێ «سیاسییە» نەك تەكنیكی.
هاوڕێ كەمال، شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری گۆت»ل دووڤ وان یاسایێن حوكمەتا فیدرال كاری پێ دكەت، دڤێت 50%ێ ژ داهاتێن فیدرالی بۆ گەنجینەیا دەولەتێ بزڤڕیت، لێ دیاركرنا كوژمێ 120 ملیار دیناران وەك پشكا ناڤخۆ بابەتەكێ نەڕەوایە و چو بنەمایەكێ یاسایی نینە».
هەروەسا شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری ئاماژە ب وێ چەندێ كر، د ڤان سالێن دووماهیێ دا هەموو بابەتێن تەكنیكی د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا هاتینە ئێكخستن و چو بەربەستێن تەكنیكی ل پێشییا هنارتنا شایستەیێن دارایی نەماینە.
هاوڕێ كەمال گۆت ژی «چو ئەگەرێن تەكنیكی نەماینە كو مووچە بهێتە پاشكەفتن، بەلكو ئەگەر پتر سیاسی نە».
ئەڤ ئاخڤتنێن شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری د دەمەكێ دانە، كو دانوستاندنێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال دا ل سەر پرسا بودجەی و مووچەی و داهاتێن نە پەترۆلی بەردەوامن و هەرێما كوردستانێ دووپاتیێ ل سەر بجهئینانا یاسایا بودجەی وەك خوە دكەتەڤە.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com