دەولەتا ئیتالیایێ د رێورەسمەكێ تایبەت دا ل باژێڕێ هەولێرێ، مەزنترین پلەیا رێزلێنانا فەرمی یا خۆ ددەتە نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ. د ڤی رێورەسمی دا، نیكۆلۆ فۆنتانا، بالیۆزێ ئیتالیایێ ل ئیراقێ، ب نوونەرییا سێرگیۆ ماتەرێلا، سەرۆككۆمارێ ئیتالیایێ، «میدالیا ئەستێرا ئیتالیایێ» پێشكێشی سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ دكەت، كو ئەڤ میدالیا مەزنترین خەلاتە ئیتالیا ددەتە كەسێن د ژیانێ دا ماین.
سۆران یاسین، سەرۆكێ ئینستیتیوتا كوردی ل رۆما بۆ گۆت: «خەلاتكرنا نێچیرڤان بارزانی ب مەزنترین میدالیا یا ئیتالیایێ، دەستكەفتەكێ دیرۆكی یە بۆ گەلێ كورد و دێ بیتە ئەگەر كو هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ جیهانێ پتر بهێتە نیاسین».
سەرۆكێ ئینستیتیوتا كوردی ئاماژە ب وێ ژی كر كو ئەڤ هەلبژارتنە پشتی وێ هەماهەنگییا بهێز دهێت یا د شەڕێ دژی داعشێ دا دروست بووی، چونكە داعش مەترسییەكا مەزن بوو ل سەر وەلاتێن ئۆرۆپا و ئیتالیایێ.
سۆران یاسین رۆهنكر كو ئەڤ خەلاتە ژ سالا 2011 ێ ڤە دهێتە دان بۆ كەسایەتیێن كارتێكەرێن جیهانێ و سێ تایبەتمەندیێن گرنگ هەنە:
-وەك ناسنامەیەكا فەرمییە كو ئیتالیا وەك دۆستەكێ نێزیك سەرەدەریێ ل گەل دكەت.
– ژ روویێ ئەكادیمی ڤە هەڤشێوەی باوەرنامەیا دكتۆرایێ یە.
-خودانێ وێ دشێت ل دەمێ پێشوازییێن ناڤنەتەوەیی دا ب ملێ خۆڤە بكەت.
یاسین گۆت: «ئەڤە جارا ئێكێ یە كوردەك ڤی خەلاتی وەردگریت و وەك ڤەكرنا دەرگەهێ مالا ئیتالیایێ یە ل سەر پرسا كوردان».
ژ ئالیێ خۆڤە دلشاد شەهاب، پەیڤدارێ سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ راگەهاند: «ئاگاهداركرنا مە ل سەر ڤی خەلاتی بێ چاڤەڕێكرن بوو. پەیوەندیێن هەرێما كوردستانێ و ئیتالیایێ دەرگەهەك بوون بۆ تێكهەلییا ئیتالیایێ د ژیانا سیاسی و ئابۆری یا هەرێمێ دا».
ناڤبری دیار كر كو پیڤەرێن ڤی خەلاتی پێكڤەژیان، گرنگیدان ب ئافرەتان، و سیاسەتا دروست یا سەرۆكێ هەرێمێ نە، كو ب زمانەكێ سیاسی یێ قەبوولكری كار دكەت و هەموو پێنگاڤێن وی د چارچوڤەیێ دەستووری دا نە.
شۆڕش عەزیز سورمێ، شرۆڤەكارێ سیاسی، گۆت: «ئەڤ خەلاتە ب وان كەسێن ئیتالی و نەیێن ئیتالی دهێتە دان یێن رۆلەكێ مەزن د پەیوەندیێن دۆستانە یێن ناڤنەتەوەیی دا هەین. ڤاتیكان ژی ب رێیا ڤان پەیوەندییان دانپێدانێ ب پێكڤەژیانا ئایینی ل هەرێما كوردستانێ دكەت».
نیكۆلۆ فۆنتانا، بالیۆزێ گشتی یێ ئیتاڵیایێ ل بەغدایێ، هۆكارێن پێشكێشكرنا مەزنترین میدالیا یا دەولەتا ئیتالیایێ ب ناڤێ «سوارچاكێ خاچێ مەزن» بۆ نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ئاشكرا كر. ناڤبری راگەهاند، ئەڤ خەلاتە ژ ئالیێ سەرۆككۆمارێ ئیتالیایێ ڤە دهێتە دان ب وان كەسایەتیێن دیار یێن كو رۆلەكێ مەزن د بهێزكرنا پەیوەندیان دگەل ئیتالیایێ دا گێڕاین.
سەبارەت ب رۆلێ نێچیرڤان بارزانی د ڤان پەیوەندیان دا، فۆنتانا گۆت: «نێچیرڤان بارزانی دۆستەكێ زۆر باشێ ئیتالیایێ یە و هەڤپەیمانەكێ جهێ باوەریێ یە».
هەروەسا ئاماژە ب وێ ژی كر كو سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ «كەسایەتییەكا سەرەكی بوو د بڕیارا مە دا بۆ دامەزراندنا قونسلخانەیێ ل هەولێرێ و بلندكرنا ئاستێ وێ بۆ قونسلخانەیا گشتی».
باڵیۆزێ ئیتالیایێ رۆلێ نێچیرڤان بارزانی وەك «ناڤەندگیرەكێ جهێ باوەریێ و سەركردەیەكێ پراگماتیك» ناڤكر و دوپاتكر كر كو ژ ئەگەرێ شیانێن وی یێن دەربازكرنا ناكۆكیان، نێچیرڤان بارزانی ل ئۆرۆپا رێزەكا مەزن لێ دهێتە گرتن. فۆنتانا ئاماژە ب وێ ژی دا كو د دووماهی سەرەدانا نێچیرڤان بارزانی بۆ ئیتالیایێ دا ل مەها گولانا 2026 دانوستاندنێن «گەلەك ئەرێنی» ل گەل سەرۆك ماتارێلا ئەنجام داینە، كو ئەڤە ژی وەرچەرخانەیەكا دی یە د بهێزكرنا پەیوەندیێن سیاسی و ئابۆری یێن د ناڤبەرا هەردو ئالییان دا.

دیدار/ دلۆڤان ئاكرەیی

ئەندامەكێ سەركردایەتییا پارتی دیموكراتی كوردستان ل دۆر پێشڤەچوونێ د دۆزا پەرلەمانی و حوكمەتێ و پێكهاتێ ئێك پاكێج ژ ئالیێ ئێكەتیێ ڤە دیاركر، ئەڤ دۆزە داهێنانەكا خرابە و ل جهێ خۆ نینە و ئاماژەكركو باوەر ناكەت ب راستی مەبەستا وان ئەڤ چەندە بیت، بەلكو مەبەستا وان زێدەتر ئێشاندن و ئەزیەتدانا پارتی یە و گۆت ژی: هەكە ئێكەتی خۆ ب هەڤپشك بزانیت، دڤێت بهێتە پێش و رامانێ بدەتە وێ هەڤپشكیێ و بلا د هەلبژارتنان دا زیرەك بن و كورسیێن باش ب دەست خۆ ڤە بینن، ئەڤجا داخوازییا هەر تشتی بكەن و مافێ خۆ ب ڕەوا بخوازن و ئەو پلانێن پارتی بۆ ئاڤاكرنا كابینەیا نوو داناین دێ دیسان سەركەڤن و پارتی دێ چیتە سەرێ لیستی، چونكی پێگەهێ سەرۆكێ هەرێمێ، سەرۆكێ جڤاتا وەزیران و پۆستێن مەزن و گرنگ دێ هەر بۆ پارتی بن.
جەعفەر ئێمینكی، ئەندامێ سەركردایەتییا پارتی دیموكراتی كوردستان دەربارەی رێككەڤتنا د ناڤبەرا ئێكەتی و نەوەی نوێ دا، ئاشكراكر، پارتی چو دەرگەه نەگرتینە، بەلكو ئەو برادەرێن ئێكەتیێ نە یێن كو دەرگەه گرتین دڤێت ئەو بخۆ ڤەكەن و گۆت ژی پێدڤییە ئێكەتی دەست ژ وێ هەڤپەیمانییا تەكتیكی ل گەل نەوەی نوێ بەردەت، چونكی كارێ پێتڤی یێ كو پارتی بۆ ئێكەتیێ دكەت، نەوەی نوێ بۆ ناكەت.
ل دۆر بابەتێ هەلبژارتنێن پێشوەخت، دیاركر كو ئەڤ چەندە نوكە د ئارادا نینە و ل جهێ خۆ نینە، چونكی هەكە نوكە هەلبژارتن بهێنە كرن، ب پشتگرێدای ڤە دانپێدان ب ئەنجامان وەك پێتڤی نابیت.
ل دۆر پەیڤ و دەستەواژەیا خۆدەستدانێ ئێمینكی گۆت: پارتی دڤێت یا ڕژد و پێداگیر بیت ل سەر مافێن خۆ وەك سەركەڤتییا ئێكێ، چونكی دیموكراسی ل دەڤ پارتی تنێ مافە، نە پلەیە و نە پۆستە.
ل دوماهییێ ئاماژە ب هەلوەستێ رێبەرایەتییا پارتی كر و گۆت: سەرۆك بارزانی دخوازیت ل گەل ئێكەتیێ بگەهینە ئەنجامەكێ راستگۆیانە و راشكاوانە و بجهكری و كۆنكریت و كریاری و ئەڤە ژی ل دەڤ وان ل بەری هەموو كار و ئەولەویەتەكێ دایە .

هێمن هەورامی ل پیرمام ب جودا ل گەل قونسلێ گشتی یێ ژاپۆنێ و شیرەتكارا سیاسی یا هێزێن ئەلمانیایێ ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ كۆمبوو و پرسا كاراكرنا پەرلەمانێ كوردستانێ گەنگەشە كر.
هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی یا پارتی دیموكراتی كوردستان ل سەر هەژمارا خۆ یا فەرمی یا فەیسبووكی بەلاڤ كر، دگەل هیتۆشی ئیشیزوكا، قونسلێ گشتی یێ ژاپۆنێ و تۆمۆهیرۆ ماتسوشیما، بەرپرسێ كارێن سیاسی یێ بالیۆزخانەیا ژاپۆنێ ل ئیراقێ كۆمبوویە. هەروەسا د دیدارەكا دی دا، پێشوازی ل لویسیا، شیرەتكارا سیاسی یا هێزێن ئەلمانیایێ ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ كر.
هێمن هەورامی گۆت: گەنگەشە ل دۆر دووماهی پێشهاتێن سیاسی یێن ناڤخۆ یێن هەرێما كوردستانێ هاتە كرن و ئاماژە ب وێ دا، پشتی 20 مەهان ژ ئەنجامدانا هەلبژارتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ، پارتی وەك هێزا ئێكێ یا سەركەفتی، هەمی بزاڤێن خۆ ب رێیا كۆمبوونێن دووقۆلی و فرەقۆلی و پەیامان ب كار ئیناینە دا كو رێككەفتن بهێتە كرن و پەرلەمان كارا ببیت و ئەركێن خۆ یێن دەستووری و یاسایی بحهبینیت.
ناڤبری گۆت ژی: «نوكە چو بەهانەیەكا سیاسی، یاسایی و نیشتمانی بۆ كارا نەبوونا پەرلەمانی نەماینە، لەورا هەموو ئالیێن سیاسی یێن خودان كورسی د پەرلەمانی دا، ل بەرامبەر بەرپرسیارەتییەكا دیرۆكی دانە بۆ كاراكرنا پەرلەمانی و پاراستنا قەوارەیا هەرێما كوردستانێ».
د ڤی چوارچوڤەی دا، هێمن هەورامی بەرهەڤییا تەڤایا پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ پشكداریكرنێ د روونشتنێن پەرلەمانێ كوردستانێ دا دیار كر و راگەهاند: «هەكە هەر ئالییەكێ دی ب رێككەفتنەكێ یان ب هەر رێكارەكێ خۆ ب خودانێ زۆرینەیێ یان وەكهەڤییا كورسیێن پارتی دزانیت، بلا بهێتە د ناڤ پەرلەمانەكێ كارا دا و ل وێرێ درێژەیێ ب گەنگەشەیێن سیاسی بدەین».
هەروەسا ئاماژە ب وێ دا كو هەر خۆدزینەك ژ ڤی پرسی، ب رامانا پشتگوه هاڤێتنا دەنگێ دەنگدەران و ب بارمتەگرتنا پەرلەمانێ كوردستانێ دهێت.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ ل هەولێرێ پێشوازی ل مار پۆلسێ سێیێ نۆنا، پاتریاركێ كەنیسەیا كلدانی ل ئیراقێ و جیهانێ كر. د دیدارێ دا دووپاتی ل پاراستنا مافێن پێكهاتەیان و بهێزكرنا فەرهەنگێ پێكڤەژیانێ هاتە كرن.
ل دووڤ بەیاننامەیەكا سەرۆكاتییا هەرێما كوردستانێ، د دیدارێ دا بارودوخێ گشتی یێ پێكهاتەیان ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ، ب تایبەتی رەوشا كریستیانان هاتە گەنگەشەكرن.
نێچیرڤان بارزانی دووپاتكر، «كریستیان پشكەكا رەسەنێن پێكهاتەیێن گەلێ كوردستانێ نە» و وەك هەردەم دێ پارێزەرێ مافێن وان بیت، هەروەسا پشتڕاستی دا كو كوردستان دێ هەردەم بێ جوداهی وەك لاندك و نیشتمانێ تەڤایا پێكهاتەیان مینیت.
د پشكەكا دی یا دیدارێ دا، پرسا پاراستنا كولتوورێ پێكڤەژیانێ و لێبۆرینێ د ناڤبەرا پێكهاتەیێن جودا دا هاتە گەنگەشەكرن و هەردو ئالییان جدووپاتی ل گرنگییا بهێزكرنا فەرهەنگا هەڤدوو قەبوولكرنێ كرن. هەروەسا كاركرن ژ بۆ دابینكرنا ژیانەكا هەژی بۆ كریستیانان ل دەڤەرێن وان و پاراستنا سیمایێ فرەییێ ل هەرێما كوردستانێ، وەك ئێك ژ پایەیێن سەرەكی یێن ئارامییا جڤاكی و نشتیمانی ، ژ بەر كو ئەو پێكڤەژیان ب ئێك ژ جوانترین سیمایێن هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ دەڤەرێ و جیهانێ دهێتە هەژمارتن.
ژ ئالیێ خۆ ڤە، مار پۆلسێ سێیێ نۆنا رۆلێ دیرۆكی و بەردەوامێ هەرێما كوردستانێ وەك پەناگەهەكا ئارام بۆ تەڤایا پێكهاتەیێن ئایینی و نەتەوەیی، بلند هەلسەنگاند.
پاتریاركێ كلدانیان سوپاسی و پێزانینێن خۆ ئاراستەی نێچیرڤان بارزانی كرن بەرامبەر وێ پشتەڤانییا بەردەوام یا ئەو د مافێن پێكهاتەیان دا دكەت.

هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی، سەرەدانا دەڤەرا بالەكایەتی كر و ل گەل بەرپرسێن حزبی و سەربازییێن وێ دەڤەرێ كۆمبوو.
د وێ سەرەدانێ دا هێمن هەورامی راگەهاند، ب دەستڤەئینانا زۆرترین دەنگان ل دەڤەرا بالەكایەتی ژ ئالیێ پارتی ڤە، وەك هێزا سەركەفتییا ئێكێ د چەندین هەلبژارتنان دا ل ڤێ دەڤەرا گرنگ، ئاماژەیەكا دیارە بۆ پێشكەفتنا رێكخستنێن مە ل ئاستێ چەندایەتی و چاواتیێ.
د چارچۆڤەیێ دووڤچوونا ئەرك و كارێن رێكخستنێ ل ئۆرگانێن جودایێن پارتی دیموكراتی كوردستان، هێمن هەورامی، ئەندامێ مەكتەبا سیاسی و بەرپرسێ مەكتەبا رێكخستنا پارتی، ل گەل هەژمارەكا هەڤالێن پشكا رێكخستنا مەكتەبا سیاسی و مەكتەبا رێكخستنا پارێزگەها هەولێرێ، ل چۆمان سەرەدانا لقا 26 یا گولان كر.
د دیدارەكێ دا كو هەڤالێن بەرپرس و كارگێرێن لقێ، بەرپرس و كارگێرێن رێكخستنا ناڤچەیان و بەرپرس و كارگێرێن رێكخراوان ئامادەبوون، ب هووری دوماهی رەوشا رێكخستنێ و هەلسەنگاندن و دووڤچوونا كارێن تەنزیمی یێن سنوورێ لقا 26 هاتە كرن و داتایێن پێدڤی هاتنە بەرچاڤكرن.
هێمن هەورامی د وێ دیدارێ دا راگەهاند: «ئەوێ جهێ دلخۆشیێ یە، ل ئاستێ چەندایەتی و چاواتیێ، رێكخستنێن پارتی ل بالەكایەتی پێشكەفتنێن مەزن دیتینە. ژ سالا2018 ێ وەرە وەك هێزا سەركەفتییا ئێكێ ل ڤێ دەڤەرێ، هەلبژارتن ل دووڤ هەلبژارتنێ دەنگێن پارتی ل پێشەنگ بووینە و بەر ب بلندبوونێ چووینە».
هەروەسا ل حاجی ئۆمەران، هێمن هەورامی سەرەدانا سیهاد بارزانی، فەرماندەیێ فەرماندەیا هێزا پشكنینا ئێكێ كر. د دیدارەكێ دا ل سەر دووماهی پێشهاتێن دەڤەرێ بیروڕا گوهۆڕین. د هەمان دەم دا، هەورامی سوپاس و پێزانینێن خوە ئاراستەی سیهاد بارزانی كر، ژ بۆ وێ رۆلێ گرنگ یێ ب هەماهەنگی ل گەل دەزگەهێن دی كرین بۆ ئارامی و ئاسایشا دەڤەرێ.

جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ خواندنا ئێكێ بۆ پێشنیازەیاسایا تەرخانكرنا پارەی ژ بۆ بهێزكرنا سیستەمێ بەرگرییا ئاسمانییا ئیراقێ كر، لێ د ناڤ وێ یاسایێ دا چو ئاماژە ب هەرێما كوردستانێ نەهاتییە كرن. ئەندامێن كورد یێن لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ڤێ چەندێ ڕەت دكەن و د بێژن، دڤێت ناڤێ هەرێما كوردستانێ ب رۆهنی د یاسایێ دا هەبیت.
ل رۆژا دووشەمبیێ 6/7/2026 جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ خواندنا ئێكێ بۆ پێشنیازەیاسایا تەرخانكرنا پارەی بۆ سیستەمێ بەرگرییا ئاسمانییا ئیراقێ كر. دەقێ وێ پێشنیازەیاسایێ ژ هەشت مادەیان پێكدهێت. عودەی عەواد كازم، سەرۆكێ فراكسیۆنا سادقوون (سەر ب عەسائیب ئەهلولحەق) پێشنیازەیاسایا ناڤبری پێشكێش كریە.
ب پەسەندكرنا ڤێ یاسایێ، حوكمەتا ئیراقێ دێ شیێت ژ دەرڤەی بودجەیا گشتی، پارەیێ تایبەت بۆ كڕینا سیستەمێن پێشكەفتی یێن بەرگریێ دابین كەت. د پڕۆژەی دا هاتییە كو پارە دێ بۆ كڕین، پێشڤەبرن و چاككرنا سیستەمێن (مووشەك، رادار، سیستەمێن فەرماندەیی و كۆنترۆلكرنێ) هێتە تەرخانكرن.
ل سەر ئاستێ پارەدانێ، پێشنیازەیاسا دبێژیت:
-تەرخانكرنا كۆژمەكێ پارەی ژ یەدەگێ نەختینەیی یێ حوكمەتا فیدرال.
-هەكە ئەو پارە نەبیت، دێ ژ پاشەكەفتا بودجەیا وەبەرهێنانێ و كارپێكرنا وەزارەتان بۆ سالا 2026 هێتە دابینكرن.
-حوكمەتێ مافێ هەی «یەدەگێ زێدە» بۆ ڤی ئارمانجی بكاربینیت.
شێروان دووبەردانی، ئەندامێ لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ژ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا راگەهاند: «د پڕۆژە پێشنیازێ دا چو ئاماژە ب هەرێما كوردستانێ نەهاتییە كرن، د دەمەكێ دا كو زۆرترین دەڤەرێن تووشی هێرشان بووین هەرێما كوردستانێ یە، لەورا دڤێت ب رۆهنی ناڤێ هەرێما كوردستانێ د پڕۆژەی دا هەبیت و سیستەمێ دژە درۆن ژ بۆ هەرێمێ بهێتە دانان».
ناڤبری ئاماژە ب وێ ژی كر، هەكە حوكمەت رازی نەبیت، جڤاتا نوونەران پەسەند ژی بكەت مفایێ وێ نینە، چونكە بابەتەكێ دارایە و دڤێت بەری نوكە رازیبوونا وەزارەتا بەرگریێ و حوكمەتێ ل سەر هەبیت.
ژ ئالیێ دی، مازن غەریب، ئەندامێ لژنەیا ئاسایش و بەرگریێ ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ گۆت: «د روودانێن شەڕێ 40 رۆژی یێن دەڤەرێ دا، ئیراقێ چو شیانێن بەرگریێ بەرامبەر درۆن و مووشەكان نەبوون، ئەڤە ژی بوویە ئەگەرێ هندێ كو هزر ل بجهئینانا ڤی بابەتی بكەن».
سەبارەت ب قەیرانا دارایی، مازن غەریب ددەتە دیاركرن كو «ئیراق د قەیرانەكا دارایی یا گران دا دەرباز دبیت»، لێ پێدڤییا پاراستنا ئەسمانی پالدەرەكێ سەرەكییە.
ناڤبری دوپاتكر كو هەر بابەتەكێ بهێتە جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، ئەو دێ رەشنڤیسێ یاسایێ بۆ هەرێما كوردستانێ و شیرەتكارێن خۆ هنێرن، دا بزانن د بەرژەوەندییا هەرێما كوردستانێ دایە.

ل بەغدایێ شاندەكێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ سەرەدانا نووری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسا كر، د كۆمبوونەكێ دا پێشڤەبرنا دیالۆگا نیشتمانی، پشتەڤانییا كەمپینا حوكمەتێ یا دژی گەندەلیێ و چڕكرنا رۆلێ چاڤدێریێ یێ جڤاتا نوونەران هاتنە گەنگەشەكرن.
نڤیسینگەها راگەهاندنا نووری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسا د بەیاننامەیەكێ دا بەلاڤكر، مالكی ل بەغدا پێشوازی ل شاندەكێ فەرمی یێ فراكسیۆنا پارتی دیموكراتی كوردستان ل جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ ب سەرۆكایەتییا فەرهاد ئەترووشی، جێگرێ سەرۆكێ جڤاتا نوونەران كر.
د دیدارێ دا دووماهی پێشهاتێن سیاسی یێن ئیراقێ و كۆمەكا دۆسییێن جهێ گرنگییا هەڤپشك هاتنە باسكرن.
د بەیاننامەیێ دا هاتییە ژی، هەردو ئالی ل سەر گرنگییا بهێزكرنا تێكگەهشتن و دیالۆگا د ناڤبەرا هێزێن سیاسی هەڤڕا بوون ب ئارمانجا چەسپاندنا ئارامیێ وپشتە ڤانیكرنا دەزگەهێن دەولەتێ و هەڤكارییا هەڤپشك بۆ دەربازبوونێ ژ ئاستەنگان د چارچۆڤەیێ دەستوور و یاسایێ دا.
ئاماژە ب وێ ژی دایە، بابەتەكێ دی یێ سەرەكی یێ دیدارێ تایبەت بوو ب گەنگەشەكرنا وان رێكارێن حوكمەتا فیدرال د چارچۆڤەیێ كەمپینا بەرهنگاربوونا گەندەلیێ دا دگریتە بەر. نووری مالكی گرنگییا بەردەوامبوونا ڤێ پێنگاڤا یاسایی بلند هەلسەنگاند و دووپات كر كو بەرهنگاربوونا گەندەلیێ دكەڤیتە د چارچۆڤەیێ كارێن لەزگین یێن نیشتمانی دا، كو پێدڤی ب ئێكگرتنا هەموو دەستهەلات و دەزگەهێن دەولەتێ هەیە.
د هەمان دەم دا سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسا دووپاتی ل سەر پێدڤییا چالاككرنا رۆلێ چاڤدێری و یاسادانانێ یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ كر، ب رێیا چاڤدێریكرنا هوور یا كارێن دەزگەهێن حكومی، چەسپاندنا بهاێن زەلالیێ و لێپرسینێ، ب شێوازەكێ كو ببیتە ئەگەر بۆ پاراستنا سامانێ گشتی و بهێزكرنا باوەرییا وەلاتییان ب دەزگەهێن فەرمی.
هەروەسا هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر بەردەوامییا هەماهەنگی و پەیوەندییا نێزیك یا د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا كرن بۆ خزمەتكرنا بەرژەوەندیێن بلند یێن نیشتمانی و بلندكرنا دەرفەتێن ئاڤەدانیێ و گەشەپێدانێ ل ئیراقێ.

پەیمانگەها رۆژهەلاتا ناڤین یا ئەمریكی د راپۆرتەكێ دا ئاشكەرا دكەت، ئیدارەیا دۆنالد ترەمپی بەرهەڤە چاڤپۆشیێ ژ هەلوەستێن نها یێن ئیراقێ بەرانبەر ئیرانێ بكەت، ب وی مەرجی كو بەغدا ب تەمامی روو بكەتە رۆژئاڤای و پەیوەندیێن خۆ ل گەل ئەمریكا و وەلاتێن عەرەبی بهێزتر بكەت.
ل گورەی راپۆرتێ، واشنتۆن چاڤەڕێی گوڕانكاریێن مەزن د شێوازێ حوكمڕانییا ئیراقێ دا دكەت، بڕیارە د ناڤەڕاستا مەها بهێت دا، عەلی ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرانێ ئیراقێ سەرەدانا واشنتۆنێ بكەت، ئەمریكی وەك «زەلامێ كاری و پۆزەتیڤ» ل ئەلزەیدی دنیڕن، لێ هۆشداریێ ددەن كو نابیت چاڤەڕێبوویێن وان ل دۆر سەرۆك وەزیرێن نوو یێ ئیراقێ نەرێنی بن، ژ بەر كو ئەزموونا وان یا بۆری ل گەل سەرۆك وەزیرێن پێشتر نائومێدكەر بوویە.
ئیدارەیا ترەمپی ب رێیا «تۆم بەڕاك»ی هنارتیێ تایبەت یێ سەرۆكێ ئەمریكی ، نەخشەرێكەك بۆ ئەلزەیدی دیار كرییە كو سێ تەوەرێن سەرەكی د ناڤ خۆ دا دگریت:
هەلوەشاندنا حەشدا شەعبی و ژچەككرنا گرۆپێن دی، كو ئەڤە ژی پێدڤی ب بڕیارا جڤاتا نوونەران و بوێرییا سیاسی یە.
واشنتۆنێ دڤێت سەقایەكێ ئارام بۆ كۆمپانیێن پەترۆلێ و وەبەرهێنانێ ل بەسرایێ و هەرێما كوردستانێ دابین بیت و ژ هێرشێن میلیشیایان بهێنە پاراستن.
گوهۆڕینا ئاراستێ سیاسی و ئابۆری یێ ئیراقێ بەرەڤ وەلاتێن كەنداڤێ و رۆژئاڤای، هەڤشێوەی وێ گوڕانكارییا كو واشنتۆنێ دڤێت ل سووریێ ببینیت.
راپۆرت ئاماژەی ب وێ دكەت كو ئەلزەیدی ل بەر دەستێ ئەزموونەكا گران دایە، ژ ئالییەكی ڤە دڤێت هێلێن سوور یێن ئەمریكا د دیاركرنا وەزیرێن ناڤخۆ و بەرگریێ دا ل بەرچاڤ بگریت، ژ ئالییەكێ دی ڤە نەچارە بۆ رازیكرنا ئالیێن چارچوڤەیا هەماهەنگی هندەك داگیرانێن سیاسی بكەت، مەزنترین ئاستەنگ ژی ئەو دەستێوەردانا كوور یا ئیرانێ یە د ناڤ وەزارەت و كەرتێ ئابۆری یێ ئیراقێ دا كو چەندین سالە ریهوریشالێن خۆ داكووتینە.
پەیمانگەهـ پێشنیازەكێ دكەت كو واشنتۆن سیاسەتەكێ پەیرەو بكەت، ئەو گرۆپێن چەكی ددانن و دبنە حزبێن سیاسی، سزایێن وان بهێنە راكرن، لێ ئەوێن رەت دكەن بهێنە ژێر ركێفییا دەولەتێ.
د راپۆرتێ دا دوپاتی هاتییە كرن كو ئیدارەیا ترەمپی ئێدی وێ سیاسەتا پێشتر یا بەغدا قەبوول ناكەت كو دڤیا د ناڤبەرا واشنتۆن و تەهرانێ دا هەڤسەنگیێ راگریت، بۆ ترەمپی، ئەڤ تەمومژە ب دوماهی هاتییە و دڤێت ئیراق ب تەمامی لایەنگرییا خۆ بۆ رۆژئاڤای ئێكلا بكەت.

رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆیێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل باژێڕێ بەغدا ل گەل هەژمارەكا بەرپرسێن لەشكەری و ئەمنی یێن ئیراقی كۆمبوو و د وان كۆمبوونان دا چەندین دۆسییێن ئەمنی یێن گرنگ هاتنە باسكرن.
د كۆمبوونا د ناڤبەرا رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ و فەریقێ ئێكێ روكن عەبدولئەمیر رەشید یارەللا، سەرۆك ئەركانێ لەشكەرێ ئیراقێ چەندین دۆسییێن ئەمنی و سەربازی یێن هەڤپشك هاتنە گەنگەشەكرن.
هەر د كۆمبوونێ دا، پێداچوون ب رەوشا ئەمنییا نوكە یا وەلاتێ دا هاتە كرن و باس ل رێكێن بهێزكرنا هەماهنگییا مەیدانی یا د ناڤبەرا هێزێن فیدرال و هێزێن پێشمەرگەیێ كوردستانێ هاتە كرن، ب تایبەت ل وان دەڤەرێن خودان گرنگییا ئەمنی یا هەڤپشك، ئەڤە ژی ب ئارمانجا پركرنا ڤالاهیێن ئەمنی و پاراستنا سنۆران.
هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر گرنگییا بەردەوامبوون و پێشئێخستنا ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك و لێكگۆهارتنا پێزانینێن هەواڵگری كر بۆ دووڤچوونا پاشمایێن تیرۆرێ و رووبڕووبوونا تاوانێن رێكخستی، ب شێوەیەكی كو ئارامی و سەروەرییا یاسایێ ل هەموو دەڤەرێن وەلاتێ بهێتە چەسپاندن.
هەروەسا هەردو ئالییان ئاستێ هەڤكارییا نوكە یا د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی و سەربازی یێن حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەگاند و دووپاتی ل سەر پێدڤییا ئێكگرتنا بزاڤان كر بۆ رووبڕووبوونا ئاستەنگێن ئەمنی و پاراستنا وان دەستكەفتێن كو ب قوربانیێن هەڤپشك هاتینە بدەستڤە ئینان.
هەر ل بەغدا شاندەكێ بلندێ ئەمنی یێ هەرێما كوردستانێ ب سەرۆكاتییا رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ، ل گەل قاسم عەبوودی، شیرەتكارێ ئاسایشا نەتەوەییا ئیراقێ كۆمبوو. د وێ دیدارێ دا، رەوشا گشتییا ئاسایشا وەلاتی و ئاستەنگێن ئەمنی یێن ل هەمبەر دەڤەرێ هاتنە گەنگەشەكرن. تەوەرەكێ سەرەكی یێ وێ كۆمبوونێ بۆ بهێزكرنا هەڤكارییا هەڤپشك یا د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوكمەتا فیدرال و حوكەتا هەرێما كوردستانێ دا هاتییە تەرخانكرن، ئەڤە ژی ب ئارمانجا پاراستنا ئارامیێ و رووبڕووبوونا مەترسییان.
هەروەسا هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر میكانیزم و رێكارێن بجهئینانا رێككەفتننامەیا ئەمنییا هەڤپشك یا د ناڤبەرا ئیراقێ و كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ دا كر. د ڤی چارچۆڤەی دا، دووپاتی ل سەر پیگیریبوونا هەموو ئالییان ب برگەیێن رێككەفتنێ هاتە كرن، ب تایبەت د پرسا پاراستنا سنۆرێن هەڤپشك و رێگریكرن ژ هەر بنپێكرنەكا ئەمنی كو كارتێكرنا نەرێنی ل سەر ئاسایشا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ هەبیت.
هەر ل بەغدایێ، رێبەر ئەحمەد ل گەل باسم بەدری، سەرۆكێ دەزگەهێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ كۆمبوو. د دیدارەكێ دا وەزیرێ ناڤخۆ پیرۆزباهی ل باسم بەدری كر ب هەلكەفتا دەست ب كاربوونا وی د وی پۆستێ دا و هیڤیا سەركەفتنێ بۆ خواست د ئەركێن وی یێن ئەمنی و نیشتمانی دا. هەردو ئالییان گەنگەشە ل سەر رێكێن بهێزكرنا هەماهنگییا هەڤپشك و بەرفرەهكرنا هاریكاریێن ئەمنی یێن د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ دا كر. هەروەسا دوپاتی ل سەر گرنگییا ئێكگرتنا بزاڤان كر بۆ رووبڕووبوونا ئاستەنگێن ئەمنی یێن هەڤپشك ل سەرانسەری وەلاتی.

شاندەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ب سەرۆكاتییا هشیار زێباری، ئەندامێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسی یا پارتی ، ل گەل نوری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسایێ كۆمبوو.
د وێ كۆمبوونێ دا، كو ب بەرهەڤبوونا فارس عیسا، سەرۆكێ نوونەراتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا هاتە ئەنجامدان، تەوەرێن سیاسی یێن ئیراقێ و دەڤەرێ و چەندین پرسێن هەڤپشك هاتنە گەنگەشەكرن.
هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر گرنگییا ب دووماهیئینانا پێكهاتنا كابینەیا حوكمەتا سەرۆك وەزیران «عەلی ئەلزێدی» كر، ل گەل وێ چەندێ كو پشتەڤانییا بەرنامەیێ حوكمەتا نوو بهێتە كرن بۆ وێ چەندێ ئارامیو تەناهی ل وەلاتێ بهێتە چەسپاندن.
هەروەسا هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو دڤێت دیالۆگێن د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا بەردەوام بن، داكو پرۆسەیا سیاسی بهێز بكەڤیت و سەقایەكێ ئەرێنی و ئاڤاكەر بۆ بەرژەوەندییا گشتی پەیدا بیت.