NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

8160 POSTS 0 COMMENTS

4

رەمەزان زەكەریا

ل بیرەوەریا 75 سالیا ژ دایكبوونا كارتۆنیستێ بناڤودەنگێ هیندی (مایا كاماس) پێشانگەهەكا نێڤدەولەتی یا كاریكاتۆری ل وەلاتێ هیندستانێ هاتیە ڤەكرن و ب سەدان هونەرمەندێن جیهانێ تێدا پشكدار بووینە.
هەندرێن خۆشناو، ددیدارەكێ دا بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ گۆت: ئەڤ پێشانگەهە ژلایێ پەیمانگەها كارتۆنی یا هیندستانێ IIC ڤە هاتیە ڕێكخستن، كو ئەڤ سالە پتر رۆناهیێ ددەتە سەر ژیان و ئاریشەیێن ئافرەتان ب تایبەتی ل وەلاتێن هەژار، لیژنی(1080) كاریكاتۆرڤان ژلایێ (544) هونەرمەندێن ناڤخۆ وجیهانی ڤە وەرگرتبوون ل دووماهیێ ژی ناڤێ (150) هونەرمەندێن سەركەفتی ڕاگەهاندن كوكارێ من دناڤ دابوو، هەلبژاردنا كارێ من د ناڤ ئەڤی جەماوەرێ مەزنێ جیهانیدا، سەلماندنا دەنگ و ڕەنگێ هونەرێ كوردستانێ یە ل سەر ئاستێ كوردستانێ‌ و ئیراقێ ژی بتنێ ئەز و هونەرمەند جەبار سابیر پشكدا ببووین.

رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆیێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ل باژێڕێ بەغدا ل گەل هەژمارەكا بەرپرسێن لەشكەری و ئەمنی یێن ئیراقی كۆمبوو و د وان كۆمبوونان دا چەندین دۆسییێن ئەمنی یێن گرنگ هاتنە باسكرن.
د كۆمبوونا د ناڤبەرا رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ و فەریقێ ئێكێ روكن عەبدولئەمیر رەشید یارەللا، سەرۆك ئەركانێ لەشكەرێ ئیراقێ چەندین دۆسییێن ئەمنی و سەربازی یێن هەڤپشك هاتنە گەنگەشەكرن.
هەر د كۆمبوونێ دا، پێداچوون ب رەوشا ئەمنییا نوكە یا وەلاتێ دا هاتە كرن و باس ل رێكێن بهێزكرنا هەماهنگییا مەیدانی یا د ناڤبەرا هێزێن فیدرال و هێزێن پێشمەرگەیێ كوردستانێ هاتە كرن، ب تایبەت ل وان دەڤەرێن خودان گرنگییا ئەمنی یا هەڤپشك، ئەڤە ژی ب ئارمانجا پركرنا ڤالاهیێن ئەمنی و پاراستنا سنۆران.
هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر گرنگییا بەردەوامبوون و پێشئێخستنا ئۆپەراسیۆنێن هەڤپشك و لێكگۆهارتنا پێزانینێن هەواڵگری كر بۆ دووڤچوونا پاشمایێن تیرۆرێ و رووبڕووبوونا تاوانێن رێكخستی، ب شێوەیەكی كو ئارامی و سەروەرییا یاسایێ ل هەموو دەڤەرێن وەلاتێ بهێتە چەسپاندن.
هەروەسا هەردو ئالییان ئاستێ هەڤكارییا نوكە یا د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی و سەربازی یێن حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ بلند هەلسەگاند و دووپاتی ل سەر پێدڤییا ئێكگرتنا بزاڤان كر بۆ رووبڕووبوونا ئاستەنگێن ئەمنی و پاراستنا وان دەستكەفتێن كو ب قوربانیێن هەڤپشك هاتینە بدەستڤە ئینان.
هەر ل بەغدا شاندەكێ بلندێ ئەمنی یێ هەرێما كوردستانێ ب سەرۆكاتییا رێبەر ئەحمەد، وەزیرێ ناڤخۆ، ل گەل قاسم عەبوودی، شیرەتكارێ ئاسایشا نەتەوەییا ئیراقێ كۆمبوو. د وێ دیدارێ دا، رەوشا گشتییا ئاسایشا وەلاتی و ئاستەنگێن ئەمنی یێن ل هەمبەر دەڤەرێ هاتنە گەنگەشەكرن. تەوەرەكێ سەرەكی یێ وێ كۆمبوونێ بۆ بهێزكرنا هەڤكارییا هەڤپشك یا د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوكمەتا فیدرال و حوكەتا هەرێما كوردستانێ دا هاتییە تەرخانكرن، ئەڤە ژی ب ئارمانجا پاراستنا ئارامیێ و رووبڕووبوونا مەترسییان.
هەروەسا هەردو ئالییان دوپاتی ل سەر میكانیزم و رێكارێن بجهئینانا رێككەفتننامەیا ئەمنییا هەڤپشك یا د ناڤبەرا ئیراقێ و كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ دا كر. د ڤی چارچۆڤەی دا، دووپاتی ل سەر پیگیریبوونا هەموو ئالییان ب برگەیێن رێككەفتنێ هاتە كرن، ب تایبەت د پرسا پاراستنا سنۆرێن هەڤپشك و رێگریكرن ژ هەر بنپێكرنەكا ئەمنی كو كارتێكرنا نەرێنی ل سەر ئاسایشا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ هەبیت.
هەر ل بەغدایێ، رێبەر ئەحمەد ل گەل باسم بەدری، سەرۆكێ دەزگەهێ ئاسایشا نیشتمانییا ئیراقێ كۆمبوو. د دیدارەكێ دا وەزیرێ ناڤخۆ پیرۆزباهی ل باسم بەدری كر ب هەلكەفتا دەست ب كاربوونا وی د وی پۆستێ دا و هیڤیا سەركەفتنێ بۆ خواست د ئەركێن وی یێن ئەمنی و نیشتمانی دا. هەردو ئالییان گەنگەشە ل سەر رێكێن بهێزكرنا هەماهنگییا هەڤپشك و بەرفرەهكرنا هاریكاریێن ئەمنی یێن د ناڤبەرا دەزگەهێن ئەمنی یێن حوكمەتا فیدرال و هەرێما كوردستانێ دا كر. هەروەسا دوپاتی ل سەر گرنگییا ئێكگرتنا بزاڤان كر بۆ رووبڕووبوونا ئاستەنگێن ئەمنی یێن هەڤپشك ل سەرانسەری وەلاتی.

شاندەكێ پارتی دیموكراتی كوردستان ب سەرۆكاتییا هشیار زێباری، ئەندامێ دەستەیا كارگێڕییا مەكتەبا سیاسی یا پارتی ، ل گەل نوری مالكی، سەرۆكێ هەڤپەیمانییا دەولەتا یاسایێ كۆمبوو.
د وێ كۆمبوونێ دا، كو ب بەرهەڤبوونا فارس عیسا، سەرۆكێ نوونەراتییا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل بەغدا هاتە ئەنجامدان، تەوەرێن سیاسی یێن ئیراقێ و دەڤەرێ و چەندین پرسێن هەڤپشك هاتنە گەنگەشەكرن.
هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر گرنگییا ب دووماهیئینانا پێكهاتنا كابینەیا حوكمەتا سەرۆك وەزیران «عەلی ئەلزێدی» كر، ل گەل وێ چەندێ كو پشتەڤانییا بەرنامەیێ حوكمەتا نوو بهێتە كرن بۆ وێ چەندێ ئارامیو تەناهی ل وەلاتێ بهێتە چەسپاندن.
هەروەسا هەردو ئالییان دووپاتی ل سەر وێ چەندێ كر كو دڤێت دیالۆگێن د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا بەردەوام بن، داكو پرۆسەیا سیاسی بهێز بكەڤیت و سەقایەكێ ئەرێنی و ئاڤاكەر بۆ بەرژەوەندییا گشتی پەیدا بیت.

12

پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ ژڤانێ ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان و رادەستكرنا چەكێ گرۆپان ئاشكرا كر.
حەیدەر عەبوودی، پەیڤدارێ حوكمەتا ئیراقێ د كۆنفرانسەكێ رۆژنامەڤانی دا راگەهاند، عەلی ئەلزەیدی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ رێنما داینە وەزارەتا دارایێ بۆ دروستكرنا هەژمارەكا تایبەت ب مەرەما دانانا وان پارەیێن د كەیسێن زەنگینبوونا نایاسایی و گەندەلیێ دا هاتینە ڤەگەراندن.
ئاماژە ب وێ چەندێ ژی كر، حوكمەت بەردەوامە ل سەر بجهئینانا ئەركێن خۆ یێن دەستووری بۆ پاراستنا سامانێ گشتی و بهێزكرنا دەزگەهێن دەولەتێ بۆ راپەراندنا ئەركێن وان.
عەبوودی باس ل وێ چەندێ ژی كر، بۆچوونا نها یا حوكمەتێ بۆ رووبڕووبوونا گەندەلیێ نە وەك قۆناغێن بەرێ یە، ژبەركو پاراستنا سامانێ گشتی بەرپرسیارەتییەكا مەزنە و دبن كارتێكرنا كەسان یان بارودۆخان دا نینە، بەلكو حوكمەت ستراتیژییەكا گشتگیر بۆ چاكسازییا دەزگەهی و رێڤەبرنا قەیرانان پەیڕەو دكەت.
د پشكەكا دی یا ئاخڤتنێن خوە دا، حەیدەر عەبوودی تەكەز ل سەر پرسا ئەمنی و سەربازییا وەلاتی كر و راگەهاند، دوماهییا مەها ئیلۆنا بهێت ژڤانێ دوماهیێ یە بۆ رادەستكرنا چەكی ب دەولەتێ، د هەمان دەم دا هێزێن هەڤپەیمانییا نیڤدەولەتی ژ ئیراقێ دێ ڤەكێشن.

شیرەتكارێ دارایی یێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ راگەهاند، پاشكەفتنا بەلاڤكرنا مووچەیێ فەرمانبەران ب تنێ ڤەدگەریتە ئەگەرێن تەكنیكی، هەروەسا پشتڕاستبوون دا كو شایستەیێن دارایی یێن وەلاتیان ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ب تەمامی پاراستینە و گەرەنتی كرینە.
مەزهەر محەمەد، شیرەتكارێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ بۆ كاروبارێن دارایی، د داخۆیانییەكا رۆژنامەڤانی دا پشتڕاستبوون دا فەرمانبەران و راگەهاند، مووچەیێ فەرمانبەرێن ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ ب تەماوی هاتییە گەرەنتیكرن و چو ئاریشەیێن بنەڕەتی د ڤەگوهاستنا شایستەیێن دارایی دا نینن.
شیرەتكارێ سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ دەربارەی ئەگەرێن پاشكەفتنا بەلاڤكرنا مووچەیێ ڤێ دووماهیێ گۆت «ئەڤ بابەتە ب تنێ پەیوەندی ب هەبوونا چەند تێبینی و ئاریشەیێن تەكنیكی د ناڤبەرا فەرمانگەهێن دارایی دا هەیە».
ئەڤە د دەمەكێ دایە كو د حەفتییا بۆری دا، شاندێ دانوستاندكارێ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ بۆ وەزیرێ دارایی یێ ئیراقێ راگەهاندبوو كو ژ بەر كێمبوونا داهاتێن وان، نەشێن كۆژمێ 120 ملیار دینارێن مەهانە (تایبەت ب پشكێ داهاتێ نەپەترۆلی) رادەستی بەغدا بكەن.
ل بەرامبەر، وەزیرێ داراییا ئیراقێ ئاماژە ب وێ چەندێ كربوو كو بڕیاردان ل سەر كێمكرنا وی كۆژمێ پارەی د دەرڤەی دەستهەلاتا كارگێری یا وی دایە و ب تنێ د تایبەتمەندییا جڤاتا وەزیران دایە، لەورا چاڤەڕێ دكر د كۆمبوونا شەڤا ئێكشەمبی دا بڕیارا دووماهیێ ل سەر بهێتە دان، لێ ئەڤ تەوەرە د بەرنامەیێ كارێ گەنگەشەیان دا نەهاتە دانان.
هەمان دەم، دەربارەی شایستەیێن دارایی یێن فەرمانبەرێن هەرێما كوردستانێ، وەزیرێ داراییا ئیراقێ پشتڕاستبوون دایە شاندێ هەرێمێ كو ب چ رەنگەكێ پرۆسەیا هنارتنا مووچەیێ فەرمانبەرێن هەرێمێ پاشنائێخیت و مەهانە پشكێ د هنێریت، چ ب رێیا ئەنجامدانا (مەقاسە) بیت یان ب هنارتنا تەمامییا كۆژمێ پێدڤی.
پێشبینی دهێتە كرن د ڤێ حەفتیێ دا پارێ پێدڤی بۆ خەرجكرنا مووچەیێ مەها خزیرانێ بهێتە سەر هەژمارا بانكی یا هەرێما كوردستانێ.

بانكا نێڤدەولەتی د نووترین راپۆرتا خۆدا یا كو ل دووماهییا مەها خزیرانا 2026ێ دا هاتییە بەلاڤكرن، پێشبینیێ دكەت كو ئابۆرێ ئیراقێ د سالێن بهێت دا تووشی پاشڤەچوونێ ببیت و ل سالا 2027ێ بگەهیتە نزمترین ئاست.
ل گۆرەی راپۆرتێ، پێشبینی دهێتە كرن ل سالا 2026ێ ئابۆرێ ئیراقێ ب رێژەیا 2.2% پاشڤەچیت ، ئەڤ كورتئینانە ل سالا 2027ێ دێ پتر لێ هێت و دێ گەهیتە 8.9%. ئەڤە د دەمەكیدایە كو ل سالا 2024ێ گەشەیا ئابۆرێ ئیراقێ تنێ 0.5% بوویە و بۆ سالا 2025ێ ژی پێشبینییا پاشڤەچوونا 1.5% هاتبوو كرن.
راپۆرتێ ئاماژە ب وێ چەندێ كریە، پشتی ڤێ زنجیرە پاشڤەچوونێ ، پێشبینی دهێتە كرن ل سالا 2028ێ ئابۆرێ ئیراقێ ڤەژاندنێ ب خۆڤە ببینیت و گەشەیەكا مەزن ب رێژەیا 12.2% تۆمار بكەت.
بانكا نێڤدەولەتی دبێژیت: ئیراق ئێك ژ وان وەلاتانە كو زۆرترین كارتێكرنا نەئارامییا دەڤەرێ ل سەر هەیە. د دەمەكێ دا كو بۆ سالا 2026ێ پێشبینی دهێتە كرن ئابۆرێ سعوودیێ 3.1% و ئیماراتێ 2.4% گەشە بكەن، ئیراق و كوەیت (ب رێژەیا 6.4%) تووشی پاشڤەچوونێ بووینە.
داتایێن بانكا ناڤبری دیار دكەن كو ئابۆرێ ئیراقێ د چار وەرزێن سالا 2025ێ دا بەردەوام د پاشڤەچوونێ دا بوویە، كو بلندترین داكەفتن ل وەرزی سیێ دا بوویە ب رێژەیا 3.7%، هەروەسا پێشبینی دهێتە كرن ل وەرزی ئێكێ یێ سالا 2026ێ دا پاشڤەچوون ب رێژەیا 2.3% بەردەوام ببیت.
ل سەر ئاستێ گشتی یێ دەڤەرێ ژی، بانكا نێڤدەولەتی پێشبینیێن خۆ بۆ گەشەیا ئابۆرێ رۆژهەلاتا ناڤین و باكوورێ ئەفریقایێ بۆ 1.6% ل سالا 2026ێ كێم كرینە، لێ پێشبینیێ دكەت ل سالا 2027ێ جارەكا دی بۆ 5.0% بلند ببیت.

شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ راگەهاند، پرسا هنارتنا 120 ملیار دیناران ژ داهاتێ ناڤخۆ بۆ بەغدایێ «نەڕەوایە» و دووپاتیێ ل سەر وێ چەندێ دكەت كو ئەگەرێ پاشكەفتنا مووچەی ب تنێ «سیاسییە» نەك تەكنیكی.
هاوڕێ كەمال، شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری گۆت»ل دووڤ وان یاسایێن حوكمەتا فیدرال كاری پێ دكەت، دڤێت 50%ێ ژ داهاتێن فیدرالی بۆ گەنجینەیا دەولەتێ بزڤڕیت، لێ دیاركرنا كوژمێ 120 ملیار دیناران وەك پشكا ناڤخۆ بابەتەكێ نەڕەوایە و چو بنەمایەكێ یاسایی نینە».
هەروەسا شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری ئاماژە ب وێ چەندێ كر، د ڤان سالێن دووماهیێ دا هەموو بابەتێن تەكنیكی د ناڤبەرا هەولێرێ و بەغدایێ دا هاتینە ئێكخستن و چو بەربەستێن تەكنیكی ل پێشییا هنارتنا شایستەیێن دارایی نەماینە.
هاوڕێ كەمال گۆت ژی «چو ئەگەرێن تەكنیكی نەماینە كو مووچە بهێتە پاشكەفتن، بەلكو ئەگەر پتر سیاسی نە».
ئەڤ ئاخڤتنێن شیرەتكارێ وەزارەتا دارایی و ئابۆری د دەمەكێ دانە، كو دانوستاندنێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حوكمەتا فیدرال دا ل سەر پرسا بودجەی و مووچەی و داهاتێن نە پەترۆلی بەردەوامن و هەرێما كوردستانێ دووپاتیێ ل سەر بجهئینانا یاسایا بودجەی وەك خوە دكەتەڤە.

11

پێشمەرگەیێ‌ كۆمارا مهاباد و شۆڕەشێن ئیلۆن و گولانێ‌ و هەڤالێ‌ بارزانیێ‌ نەمر بۆ ئێكەتییا سۆڤیەتی (كازم مستەفا شێخۆمەر شانەدەری) مالئاڤایی كر.
خودێ‌ ژێ‌ رازی كازم شانەدەری هەموو ژیانا خۆ ژ پێخەمەت مافێن ڕەوا یێن خەلكێ كوردستان پێشكێشكربوو، خەباتكارەكێ دێرین و قارەمان و ناسیارێ كوردستانێ بوو.
دوهی 6/7/2026 ب بەرهەڤبوونا مەلا مستەفا بارزانی تەرمێ خودێ‌ ژێ‌ رازی (كازم مستەفا شێخۆمەر شانەدەری)، پێشمەرگەیێ كۆمارا مهاباد و شۆڕەشێن ئیلۆن و گولانێ ل بارزان هاتە ڤەشارتن.

8

د. عەلی تەتەر، پارێزگارێ دهۆكێ دوهی 6/7/2026 ل بەرامبەر ئاڤاهییێ پارێزگەهێ ژ نێزیك گۆهداری ل یاداشتنامەیا خرڤەبوویێن خوشك و برایێن كلدانی و سریانی و ئاشووری ل دۆر چەند ئاڕێشەیێن لسەر زەڤی و ئەردێن وان كر و ل گەل نوونەرێن وان كۆمبوو.
پشتی پەیاما خرڤەبوویان هاتیە خواندن، پارێزگارێ دهۆكێ د كۆنگرەكێ ڕۆژنامەڤانی دا دیاركر كو ئاڕێشەیێن وان ئەردان بۆ سەردرمێ داگیركرنا حكومەتا بەعس ڤەدگەڕن و پەیوەندی ب پێكهاتەیەكێ ل گەل پێكاهاتەیەكا دی نینن، بەلكو خەلكێ دەڤەرێ بخۆ ئەو جهـ پاراستینە و ب ڕاسپاردێن جەنابێ «سەرۆك بارزانی» و «مەسرور بارزانی» سەرۆكێ حكومەتا هەرێما كوردستانێ و ل دووڤ یاسایێن پەڕلەمانی دۆپاتییێ لسەر پاراستنا ئاسایشا جڤاكی و نەهێلانا هەر دەستدرێژیەكێ لسەر مال و مۆلكێ هەر تەخەكا جڤاكی و گشتی، ب تایبەتی پێكهاتەیان دكەین.

10

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

د. نازدار عارف، بەرپرسا پشكا ڕەوشەنبیری و پێگەهاندن و ڕاگەهاندنا لقێ هەشت یێ پارتی ل زاخۆ بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیاركر كو ب ئامادەبوونا عومەر ئۆرەیی، بەرپرسێ لقێ هەشت یێ پارتی ل زاخۆ، نوونەرێن دام و دەزگەهێن حزبی و حكومی و كەسایەتیێن ناڤدار و پلەدارێن لەشكری و مالباتێن سەربلندێن شەهیدان، ب هەڤكاری ل گەل لیژنا ناوچا باتیفا، د ڕێورەسمەكێ تایبەت دا پەردە ل سەر وێنەیێ هەردو شەهیدێن قارەمان یێن دەڤەرا باتیفا (دكتۆر ئەحمەد حەجی حسێن و عەبدولڕەحمان حەجی حسێن) هاتە لادان.
عومەر ئۆرەیی، بەرپرسێ لقێ هەش یێ پارتی د گۆتارەكێ‌ دا گۆت:»ئەڤ قارەمانە ناسنامەیا شەڕەف و قوربانیدانا مەنە، لادانا پەردێ ل سەر وێنێن ڤان هەردو قارەمانان نووكرنا پەیمانا ئەمەكداریێ یە بۆ ڕێبازا بارزانیێ نەمر، ئەم وەكو لقێ هەشت یێ پارتی بەردەوام خوە ب خزمەتكار و قەردارێ مالباتێن شەهیدان دزانین».
چیا ئەحمەد حەجی حسێن، كوڕێ شەهیدی پەیڤا مالباتێن شەهیدان پێشكێش و سوپاسییا خەمخۆریا سەركردایەتیا پارتی و بەرپرسێ لقێ هەشت كر.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com