دهۆك، لەزگین جوقی

چالاكڤانەكێ كریستیان ل پارێزگەها دهۆكێ راگەهاند، پتر ژ دوو هزار خێزانێن كریستیان باوەری نەماینە ڤەگەرنە مووسل و پشتی سالا2014ێ، 500 خێزان كریستیانیێن مووسل ل پارێزگەها دهۆكێ ئاكنجیبووینە و حۆكمەتا هەرێما كوردستانێ هەمی پێدڤی بۆ خەلكێ مە دابینكرینە.

هەیسم بترس شەمعون، چالاكڤانێ كریستیان ل پارێزگەها دهۆكێ راگەهاند، خەلكێ كریستیان باوەری ب رەوشا نەینەوا و ئیراقێ نینە، هەتا نەشێن جەژن و هەلكەفتێن خۆ ل ئیراقێ‌ بكەن، بەلكۆ كریستیانێن ئیراقێ‌ بۆ جەژن و هەلكەفتان قەستا هەرێما كوردستانێ ب تایبەت پارێزگەها دهۆكێ و هەولێر دكەن.
چالاكڤانێ كریستیان ل پارێزگەها دهۆكێ گۆت: بەری سالا 2014ێ ل دەشتا نەینەوا هەتا 350 هزار كەسین كریستیان هەبوون، هەتا دوو هزار خێزانێن كریستیان دناڤ مووسلێ دا ئاكنجیبوون، لێ پشتی هێرشا تێرۆرستێن داعش خەلك ئاوارە بوون و هەتا نوكە خەلكێ كریستیان باوەری نینە ڤەگەرنە نەینەوا، هەتا نوكە هێشتا ئێك خێزانا كریستیان نەزڤریە مووسلێ و هەتا 50٪كریستیان مووسل چووینە دەرڤەی وەلاتی و50٪ كریستیان ل هەرێما كوردستانێ ماینە نەڤەگەریاینە، چونكە خەلكێ مە هێشتا باوەرێ ب رەوشا مووسل نینە.
تەكەزكركو، 500 خێزان كریستیانیێن مووسل ل پارێزگەها دهۆكێ ئاكنجیبووینە ‌وحكوومەتا هەرێما كوردستانێ دێرا مە چێكریە ل دهۆكێ و هەمی كارۆبارێن خۆ ئاینێ و جەژن و هەلكەفتان ل دهۆكێ دكەن .
زێدەتر گۆت، ل سالا 2003ێ هەتا نوكە پەرلەمانێ ئیراقێ‌ گەلەك بڕیار بۆ خەلكێ كریستیان دەرئێخستن، لێ‌ مخابن هەتا نۆكە وەكو پێدڤی بەغدا بۆ كریستیان چوو نەكریە و ئیراق نەشیایە رێڤەبەریا كارۆباین مەسیحیان ل ئیراقێ‌ ڤەكەت و رێڤەبەریا رەوشەنبێری سریانی ژێ چێنەكریە.
هەیسم بترس، ئەو ژی راگەهاند، ل سالا 2014ێ تێرۆرستێن داعش دەڤەرێن كریستیان داگیركرن، لێ گرۆپێن نەیاسایێ حكوومەتا ئیراقێ‌ پشتەڤانیا وان دكەت كو حەشدا شەعبی مالێن كریستیان ل دەشتا نەینەوا تالانكرن و بەلگە هەنە كو داعش مالێن خەلكێ تالان نەكرن، بەلكو حەشدا شەعبی مالێن خەلكێ كریستیان تالانكرن.

هه‌ولێر، قائید میرۆ:

مامۆستایه‌كا زانكۆیێ د دیدارەکێ دا بۆ ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار کر کو په‌روه‌رده‌كرنا زارۆكی ئه‌ركێ دایكێ بتنێ نینه‌، به‌لكو خالێن هه‌ڤبه‌ش ناڤبه‌را دایك و بابا هه‌نه‌ بۆ په‌روه‌رده‌كرنا زارۆكی و گۆت؛ زارۆكێ كوڕ پتر گرێدایی بابێ یه.

دكتۆرە دیلمان خۆشناو، مامۆستایا زانكۆیێ یە دیار كر، پێدڤیه‌ هه‌موو باب بزانن کو کوڕ ب تنێ گوهدارییا ئاخفتنێن بابی ناکەن، به‌لكو چاڤ ل ڕەفتار و کریار و سیفاتێن وی یێن مرۆڤایەتی دکەن و ژێ فێر دبن و گۆت؛ پەروەردەکرنا زارۆکان ب تنێ ئەرکێ دایکێ نینە، بەروڤاژی خالێن هەڤبەش دناڤبەرا دایک و بابان دا هەنە بۆ پەروەردەکرنا درست یا زارۆکی.
دكتۆرە دیلمانێ دیار کر ژی، مخابن ده‌مێ به‌حسێ په‌روه‌رده‌كرنا زارۆكی دهێته‌ كرن تنێ دایك دهێته‌ تۆمه‌تبار كرن، لێ لگوره‌ی زانستێ په‌روه‌رده‌كرنێ هنده‌ك بابه‌ت هه‌نه‌ دایك نه‌شێت بگه‌هینیت ئه‌ڤه‌ژی دبیته‌ ئه‌ركێ بابی، بتایبه‌تی په‌روه‌ردكرنا زارۆكێن كوڕ.
ماموستایا زانکۆیێ ئاماژە ب وێ چەندێ کر کو شه‌ش خال هه‌نه‌ پێدڤیه‌ باب به‌رچاڤ وەرگرن بۆ په‌روه‌ردكرنا كوڕێن خوه‌، یا ئێكێ پێدڤیه‌ باب ب ئاشكرا رێزێ ل دایكێ بگریت، ژبه‌ركو ل پاشه‌ڕۆژێ ئه‌ڤه‌ دێ بیته‌ بنگه‌هه‌كێ باش کو كوڕ رێزێ ل ئافره‌تێ بگریت و گوت؛ هەروەسا ئەگەر زەلامی شاشیەک کر، بلا داخوازا لێبۆرینێ بکەت؛ چونکی ئەڤە دێ بیتە ئەگەرێ هندێ کو کور فێر ببیت زەلامینی تەنێ دەستهەلات نینە، بەلکو زیرەکی و بەرپرسیاریەتییە.
دکتورە دیلمانێ خاله‌كا دیتر یا گرنگ دیار کر ئەو ژی ئەوە کو زه‌لام ب چاڤه‌كێ كێم به‌رێ خوه‌ نه‌ده‌ته‌ چو ژنه‌كێ و ئاخفتنێن نه‌هه‌ژی هه‌مبه‌ر ژنێ بكار نەئینیت، ئینان و گۆت؛ دڤێت زه‌لام لبه‌ر چاڤێن كوڕێ خوه‌ پشكداریێ د كارێن ناف مالیێ دا بكه‌ت دێ ئەو ژی فێری هاریكاری و به‌رپرسیاریه‌تێ بیت.
ماموستایا زانکۆیێ دیار کر کو ئەگەر به‌رهه‌م ئینانا زارۆكان كاره‌كێ سرۆشتی بیت، په‌روه‌رده‌كرنا وان ئه‌ركه‌ و زیره‌كی و زانایی دڤێت و گۆت؛ ئه‌ز نابێژم ئەو زارۆكێ خەلەتیێ بكه‌ت په‌روه‌رده‌كرنا وی یا خەلەتە، بەلکو سرۆشتێ زارۆكی یێ وه‌سایه‌، راستە دایک و باب پێڤە ماندی دبن، به‌لێ پشتی مه‌زن دبن به‌رهه‌مه‌كێ جوان دیار دبیت.

زاخۆ، دلۆڤان هالۆ:

ڕاوێژکارەکێ دەروونی، دیار کر کو ترسا زێدە و ژ نیشکەکێ ڤە ئەوا دبێژنێ (Panic Attack) نەخۆشیەکا دەروونییە و ب شێوەیەکێ بهێز ئەڤ ترسە ل دەڤ کەسەکێ پەیدا دبیت و گۆت؛ بێگۆمان چارەسەریا ڤێ نەخۆشیێ ب تەمامی دهێتە کرن و نەخۆش ژێ ڕزگار دبیت.

ڕاوێژکارێ دەروونی ئاسو کامیران، د دیدارەکێ دا بۆ ڕوژنامەیا ئەڤرۆ دیار کر کو ژ نیشانێن ترسا زێدە یا ژ نشکەکێ ڤە (پانیك) ئەوە کو کەسێ تووشبوو ب شێوەیەکێ بلەز و گەلەک ب هێز دترسیت، وەکو هەناسە هەلکێشان و بەردانا بلەز، زێدە لێدانا دلی، گێژبوون و ساربوونا بەشەکێ لەشی.
ڕاوێژکارێ دەروونی دەربارەی هەستێ کەسێ تووشبوویی دیار کر کو ژبەر ترسا زێدە، نەخۆش هەست دکەت دێ مریت یان دێ جەڵتە ل دلێ وی دەت و گۆت؛ ئەڤ چەندە ژی دبیتە ئەگەرێ خوە ڤەدەرکرن و دوورکەفتن ژ قەرەبالغی و تێکەلیێ، هەتا وی ڕادەی کو حەز دکەت بتنێ ل مال بمینیت، یان ژی بەرۆڤاژی، هندەک تووشبوو ژ تنێبوونێ دترسن و دڤێت هەردەم دناڤ خەلکی دا بن’.”
دەربارەی چارەسەریێ، ئاسۆ کامیران گۆت: ‘بۆ چارەسەرکرنا ڤێ نەخۆشیێ، پێدڤییە ل دەستپێکێ ئەگەر و ئاریشەیێن کەسێ تووشبوویی بهێنە دەستنیشانکرن و پلەیا ترسا وی بهێتە دیار کرن؛ پاشان پشتی دەمێ چارەسەریێ دهێتە دیارکرن، بڕیارا دروست ل سەر چاوانیا چارەسەرکرنا وی دهێتە دان’.”
دەربارەی چارەسەریێ ئاسۆ کامیران، چارەسەریا ڤێ نەخۆشیا دەروونی ئەوە کو پێدڤیە ل دەستپێکێ ئەگەر و ئاریشەیا ڤی کەسێ تووشبوویی ب ترسێ بهێتە دەستنیشان کرن و پلەیا ترسا وی بهێتە دیارکرن، و دەمێ چارەسەرکرنا وی بهێتە دیارکرن، پاشان دێ بریارا دورست ل سەر چاوانیا چارەسەریا وی هێتە دان.