NO IORG
نووترين نووچه
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

8525 POSTS 0 COMMENTS

8

دهۆك، لەزگین جۆقی:

د. سەكڤان سلێمان خەمۆ، رێڤەبەرێ نەخۆشخانەیا ئازادی یا فێركرنێ‌ بۆ رۆژنامەیا ئەڤرۆ دیار كر، ژ بۆ ئاسانكاریكرن د كارێن وەلاتیان دا و زێدەتر بڕێڤەچوونا كارێن وان، دەست ب پرۆسێسا دیجیتالكرن و ئەلكترۆنیكرنا خزمەتگوزاریان ل نەخۆشخانەیا ئازادی یا فێركرنێ هاتە كرن.
ناڤهاتی گۆت: «ڤەگوهاستنا خزمەتان بۆ سیستەمێ ئەلكترۆنی، هەمی پشكێن نەخۆشخانەیێ ڤەدگریت، ژ وان ژی: سیستەمێ نۆبەگرتن و راوێژكاری، كۆنترۆلكرنا بێهنڤەدانێ و نۆبەگرتنا نەخۆشان ب شێوازەكێ سەردەم و ڕێكخستی و پشكنینێن تاقیگەهێ و تۆماركرن و دەرئێخستنا ئەنجامێن پشكنینان ب ڕێكا سیستەمێ دیجیتالی، هەروەسا پشكا تیشكێ و لێكگوهۆڕینا وێنێن تیشكێ د ناڤبەرا پشكان دا بێ بكارئینانا كاغەزێ، نڤاندنا نەخۆشان، تۆماركرنا بادەكا نۆشداری یا نەخۆشی ژ دەمێ هاتنا ژوورێ هەتا دەركەفتنێ».
گۆت ژی: «ئارمانجێن مە ب ڕێكا ڤی سیستەمێ نوو ئەوە، كارێ نۆشداری یێ هەر وەلاتیەكی بپارێزین، دەمێ ڕاوەستیانێ كێم بكەین، ئاستێ خزمەتگوزاریێن ساخلەمی ل نەخۆشخانەیا ئازادی یا فێركرنێ بگەهینینە ئاستەكێ بلندتر».

18

ب، سه‌رجان مەحمود:

چاڤدێرێن سیاسی ل ئیرانێ و رۆژهەلاتێ کوردستانێ دیار دکەن ژ بەر رەوشا نها یا خراب ژیانا خەلکی ل ئیرانێ و رۆژهەلاتێ کوردستانێ گەلەک خرابە و بێکاریەکا گەلەک مەزن هەیە و رێژەیا هەژاریێ ژی گەلەک زێدە بوویە.

د. ئەردەشیر پشەنگ مامۆستایێ زانکۆیێ ل رۆژهەلاتێ کوردستانێ دیار کر، رەوشا نها یا ژیانا خەلکی ل ئیرانێ و رۆژهەلاتێ کوردستانێ گەلەک خرابە، رۆژانە بهایێ دۆلاری گران دبیت و ل هەمبەر دا بهایێ تمەنێ ئیرانێ گەلەک هاتیە خوار، نها تمەنێ ئیرانێ بوویە ئێک ژ پارەیێن هەری بێ بها ل جیهانێ دا و گۆت: (بهایێ کەلوپەلان گەلەک گران بوویە، خەلک نەشێن پێدڤیاتێن رۆژانە بۆ خوە دابین بکەن، ژ بەر شەڕێ ٣٩ رۆژان یێ د ناڤبەرا ئەمریکا و ئسرائیلێ ل گەل ئیرانێ دا ب سەدان کارگەه ژناڤ چووینە و ب هزاران کەس بێکار ماینە و هەروەسا ژ بەر دۆرپێچا ڤێ دووماهیێ یا دەریایی ل سەر ئیرانێ رەوشا ئابووری گەلەک خراب بوویە).
ناڤهاتی د بەردەوامیا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، دڤێت بەرپرسێن ئیرانێ ئێدی ب جهێ بلندکرنا درووشمان هزرا باشکرنا ژیانا خەلکی بکەن، ئەڤرۆکە خانەنشینەک ل ئیرانێ نەشێت ب مووچەیێ خوە یێ خانەنشینیێ کرێیا مالا خوە بدەت، پا هەکە نەخوەش کەڤیت و پێدڤی تشتەکێ بیت دێ چ کەت؟ ئەو یەک ژی نیشا ددەت کو رەوشا خەلکی ل ئیرانێ و رۆژهەلاتێ کوردستانێ گەلەک خرابە و ب سیاسەتا نها دێ رەوش گەلەک خرابتر ژی لێ هێت، دڤێت بەرپرسێن ئیرانێ چارەسەریەکا گونجای بۆ رەوشا نها ببینن.
قارەمان سادقی چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، د رەوشەکێ دا کو ژیانا خەلکی گەلەک خراب بوویە، بەرپرسێن ئیرانێ ب جهێ کو هاریکاریا خەلکی بکەن و رەوشا هەی باش بکەن بەردەوامیێ ددەنە سیاسەتا گرتن و ترساندنێ، رۆژانە چالاکڤانێن کورد ل ئیرانێ دهێنە دەستەسەر کرن، هەروەسا رێژەیا سێدارەدانێ ژی ل ئیرانێ ڤێ دووماهیێ گەلەک زێدە بوویە و تنێ ل مەها ١٠ یا ئەڤسالە چەند هزار چالاکڤان ل ئیرانێ هاتینە دەستەسەرکرن و هەروەسا سزایێ سێدارەنێ ل سەر ب دەهان کەسان هاتیە سەپاندن، ئەو یەک ژی رەوشەکا گەلەک خرابە و وەلات وەسا ناهێتە برێڤەبرن و دڤێت بەرپرسێن ئیرانێ دەست ژ سیاسەتا خوە یا شاش بەردەن و ب جهێ گەف و ترساندنێ هزرا چارەسەرکرنا ئاریشەیێن خەلکی بکەن.
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، خەلک گەلەک دترسن کو دێ جارەکا دی شەڕ روو دەت، رەوشا خەلکی گەلەک خرابە، کار نینە، بێکاری گەلەک زێدە بوویە و هەروەسا رێژەیا هەژاریێ ژی گەلەک زێدەتر لێ هاتیە و ئەو یەک ژی بوویە ئەگەر گەلەک ئاریشەیێن دی ژی دروست بووینە و گۆت: (مخابن رێژەیا دزیێ و تاوانان ژی گەلەک زێدە بووینە، دەمێ د جڤاکەکێ دا رێژەیا بێکاریێ و هەژاریێ زێدە بیت دێ دزی و تاوان ژی زێدەتر لێ هێن و رەوشا نها یا ئیرانێ براستی ژی گەلەک خرابە و پێدڤیە د زووترین دەم دا چارەسەریەکا گونجای بۆ رەوشا نها یا خەلکی بهێتە دیتن).
حەکیم تاهری مامۆستایێ زانکۆیێ ل ئورمیێ ژی دیار کر، ئیران ئێکە ژ وەلاتێن هەری دەولەمەند ل جیهانێ، لێ مخابن ژ ئەنجامێ سیاسەتا شاش یا پتر ژ چل سالێن بۆری نها ئیران د رەوشەکا گەلەک خراب دایە، رێژەیا خواندنێ گەلەک کێم بوویە، گەلەک ژ گەنجێن نها ناخوازن بچنە زانکۆیێ و دبێژن هەکە خواندنا خوە تەمام ژی بکەم چو کارەک نینە بکەم، ڤێجا بۆچی بخوونم؟ ئەو یەک ژی کارەساتەک گەلەک مەزنە، رێژەیا بێکاریێ دەمێ ل وەلاتەکێ زێدە بیت، بێگومان گەنج ژی ناخوونن و نەچار دبن کارەکێ دی بکەن و دەمێ کار ژی نەبیت دێ دزی و تاوان زێدەتر لێ هێن و گۆت: (لێ مخابن تشتێ نها ئەز دبینم بەرپرسێن ئیرانێ ئاگەه ژ ژیانا خەلکی نینن، خەلک ل جهەکێ و بەرپرسێن ئیرانێ ل جهەکێ دی، خەلکی نان نینە بخوون و بەرپرسێن ئیرانێ ب جهێ کو هزرا چارەسەرکرنا ئاریشەیێن خەلکی بکەن دیسان یێن دبێژن دێ ئیسرائیلێ ژناڤ بەین و نزانم دێ چ کەین، وەسا دێ رەوش گەلەک خرابتر ژی لێ هێت، چونکی نها باوەریا خەلکی ب دەولەتێ نەمایە).
مامۆستایێ زانکۆیێ ئەو یەک ژی دیار کر، ژ ئەنجاما سیاسەتا شاش یا چەندین سالێن بۆری ئابوورێ ئیرانێ ژناڤ چوویە، تمەنێ ئیرانێ چو بهایێ خوە نەمایە، هەر رۆژ بهایێ کەلوپەلان گران دبیت، ئەڤرۆکە هەکە بهایێ تشتەکێ سەد هزار بیت رۆژا دی بیست هزار گران دبیت و مووچە ژی تێرا خەلکی ناکەت و کار ژی نینە و گۆت: (براستی ژی خەلکێ ئیرانێ نها د قەیرانەکا گەلەک مەزن دا دژین، خەلک تووشی نەخوەشیێن دەروونی بووینە، ئاریشەیێن جڤاکی گەلەک زێدە بووینە و نها گەنج نەشێن ژیانا هەڤژینیێ پێک بینن و ئەو یەک ژی وەسا کریە گەلەک ئاریشەیێن دی د ناڤ جڤاکێ ئیرانێ دا دروست ببن).
ئەو یەک د دەمەکێ دایە بەری چەند رۆژان هژمارەک زێدە ژ کەسایەتیێن ئیرانێ د نامەیەکێ دا داخواز ژ سەرۆک کۆمارێ ئیرانێ و بەرپرسێن دی کربوون کو د زووترین دەم دا چارەسەریەکا گونجای بۆ رەوشا نها پەیدا بکەن، هەکە رەوشا ئابووری وەسا بەردەوام بیت دێ خەلک دەست ب خوەنیشادانان کەن و دێ رەوشا ئیرانێ گەلەک خرابتر لێ هێت.

7

پشتی کو وەزارەتا خواندنا بلند یا سووریێ بریار دا زانکۆیا رۆژئاڤا سەر ب زانکۆیا فراتێ بیت و زانکۆیا کۆبانێ ژی سەر ب زانکۆیا حەلەبی، ئەو یەک بوویە ئەگەرێ توورەبوونا قۆتابی و رێڤەبەریا زانکۆیێ و مامۆستا و رێڤەبەریێن هەر دو زانکۆیێن رۆژئاڤایێ کوردستانێ دیار دکەن ئەو یەک زۆلمەکا مەزنە و دڤێت رێز ل تایبەتمەندیا هەر دو زانکۆیان بهێتە گرتن و هەکە وەسا بیت ئەو نەشێن بەردەوامیێ بدەنە کارێن خوە.
مامۆستایێن هەر دو زانکۆیێن کۆبانێ و رۆژئاڤا دیار دکەن، دڤێت خواندن ل هەر دو زانکۆیان ب زمانێ کوردی بیت و د چارچۆڤەیێ بریارا سەرۆک کۆمارێ سووریێ ل دۆر مافێ کوردان دا دڤێت رێز ل تایبەتمەندیا هەر دو زانکۆیان بهێتە گرتن و نابیت شام ب زۆرێ داخوازیێن خوە ل سەر سیستەمێ پەروەردێ بسەپینیت.
دوهی جارەکا دی مامۆستا و قۆتابیێن هەر دو زانکۆیێن کۆبانێ و رۆژئاڤا نەرازیبوونا خوە دیار کرن و داخواز کرن کو شام پێداچوونێ د بریارا خوە دا بکەت و هەکە وەزارەتا خواندنا بلند یا شامێ ل سەر هەلوەستێ خوە یێ نها رژد بیت ئەو ناچمە زانکۆیێ و دێ خواندنێ بایکۆت کەن.

11

دلۆڤان ئاكرەیی:

رێڤەبەرێ گشتی یێ وەبەرهێنانا پارێزگەها دهۆكێ دیاركر، دهۆك ژبەر سروشتێ خوە یێ جوان گەلەك یا گونجایە بۆ پڕۆژەیێن گەشتیاری و ل دهۆكێ و دەڤەر و قەزایێن وێ وەكی ئامێدیێ، ئاكرێ، و سەرسنكێ كار ل سەر چەندین پڕۆژەیان هاتییە كرن و نێزیكی ٦٥ پڕۆژەیێن گەشتیاری ل سەرانسەری پارێزگەهێ هاتینە دروستكرن.

د.هەڤال سەدیق، رێڤەبەرێ گشتی یێ وەبەرهێنانێ ل پارێزگەها دهۆكێ گۆت: ئەم كار دكەین بۆ دروستكرنا كۆمەلگەهێن مەزنێن گەشتیاری كو هەمی خزمەتگوزاری تێدابن وەكی ئوتێل، مۆتێل، خوارنگەهـ، جهێن وەرزشی و تەرفیهی، كو ئارمانجا سەرەكییا مە راكێشانا گەشتیارێن بیانی و ناڤخۆیی یە بۆ پارێزگەها دهۆكێ دا كو ب تنێ بۆ دەمەكێ كورت ل ڤێرێ نەمینن، بەلكو بۆ چەندین رۆژان ل دەڤەرێ بمینن.
سەبارەت ب كەرتێ پیشەسازی و هژمارا پڕۆژەیان ئاشكرا كر، نێزیكی ٧٠ پڕۆژەیێن پیشەسازی یێن جۆدا ل پارێزگەها دهۆكێ هاتینە دروستكرن و ناوچەیا پیشەسازی یا سێمێلێ نوكە یا ئامادەیە و چەندین پڕۆژە لێ هاتینە دروستكرن، زێدەباری وێ د بیاڤێ پیشەسازییا خۆراكی دا و پالپشتیا جۆتیاران و بەرهەمێ ناڤخۆیی گرنگیپێدان ب پیشەسازییا خۆراكی هاتییە دان دا كو پشت ب بەرهەمێ ناڤخۆ بهێتە بەستن و بەرهەمێ جۆتیارێن دەڤەرێ بهێتە ساخكرن و بهەروە نەچیت.
ل دۆر دەلیڤەیێن كاری و بەلاڤكرنا پڕۆژەیان دیاركر، ئەڤ پڕۆژە دبنە ئەگەرێ پەیداكرنا سەدان دەلیڤەیێن كاری بۆ خەلكێ دەڤەرێ و گەنجان و ئەو كار دكەن كو پڕۆژە ب تنێ ل سەنتەرێ باژێرێ دهۆكێ نەمینن، بەلكو بگەهنە دەوروبەر و قەزا و ناحیەیان ژی دا كو خەلكێ هەموو دەڤەران مفا ژ پڕۆژەیان و دەلیڤەیێن كاری وەربگرن.

14

ئامێدیێ‌، مەحمود نهێلی

ل سنوورێ‌ دەڤەردارییا ئامێدیێ‌ ئەڤ سالە نێزیكێ‌ 1500 دونەمێن ئەردی بۆ مەبەستا چاندنا كونجیان هاتینە ب كارئینان و داهاتەكێ‌ باش بۆ جوتیاری بەرهەم دئینیت و جوتیار ژی دبێژن: بەرهەمێ‌ كونجیان ئەڤ سالە باشتر بوویە ژ سالێن بووری.

لقمان عزیز ئێك ژ جوتیارێن ناوچەدارییا دێرەلۆكێ‌ یە دبێژیت: هەموو سالان ئەز ب كارێ‌ چاندنا كونجیان رادبم و گۆت: كونجیا دەڤەرا مە هەموو سالان یا باشە لێ‌ ئەڤ سالە باشترە ژ سالێن چوویی ژ بەر كو ل سالێن چوویی دەرامەتێ‌ كونجیێ‌ نەهند یێ‌ باش بوویە و گۆت: ل دەڤەرا مە گەلەك جورێ، كونجیان دهێنە چاندن لێ‌ كونجیا هەری سەركەفتی یا كوردیە و ئەوا د بەرێ‌ دا دهاتە چاندن.
و گۆت: بهایێ‌ كونجیا دەڤەرا وان گەلەك باش بوویە، ل سالێن بووری كێلویا كونجیێ‌ دناڤبەرا 6 بۆ 8 هزار دیناران دا بوویە و ئەڤ سالە چێدبیت تا 10 هزاران ژی بهێتە فرۆتن، ژ بەر كو بەرێ‌ وەلاتیان ژی كەفتیە بەرهەمێ‌ نافخۆیی ژ بەر كو وان باوەری ب بەرهەمێ‌ دەرڤە نەمایە.
ئەندازیارێ‌ چاندنێ‌ عسمەت ئیراهیم بەرپرسێ‌ هوبا چاندنا دێرەلۆك بۆ رۆژناما ئەڤرۆ دیار كر، ل سنورێ‌ رێڤەبەریا وانا چاندنا كونجیان سال بۆ سالێ‌ پتر لێ‌ دهێت، ژ بەر كو بەرهەمێ‌ وێ‌ یێ‌ باشە و تاما وێ‌ ژی یا خوەشە و گۆت: ئەڤ سالە خوشبەختانە دورێن پتر ژ هزار دونەمێن كونجیان هاتینە كرن و پتری وان ژی ل سنوورێ‌ ناوچەدارییا دێرەلۆكێ‌ بوویە.
و خویاكر، ژ بلی ڤان چەمان هند ژ جوتیاران ل بەر ئاڤا رووباری كونجی چاندی نە و ژ بەر ڤێ‌ یەكێ‌ ژی ئەڤ سالە بەرهەمێن چاندنا كونجیان زێدەبوویە و هەر چەندە بەرهەمێ‌ وێ‌ ئەڤ سالە باشتر بوویە ژ سالێن چوویی.
ل گۆر وان زانیاری و داتایێن تەخمینی یێن ب دەست رۆژناما ئەڤرۆ كەفتین بەرهەمێ‌ كونجیێن ئەڤ سالە ل سنوورێ‌ دەڤەردارییا ئامێدیێ‌ دگەهتە نێزیكی پتر ژ دو ملیار دیناران.

13

رەمەزان زەكەریا

رێڤەبەرێ گشتیێ سامانی ئاژەلی ل وەزارەتا چاندن و ژێدەرێن ئاڤێ ل حكومەتا هەرێما كوردستانێ ڕاگەهاند، كەرتێ پەلەوەریێ ل هەرێما كوردستانێ د چەند سالێن دەربازبووی دا گەشەیەكا بەرچاڤ ب خۆڤە دیتییە و د بەرهەمهئینانا هێكا كوڕككرنێ دا گەهشتینە قۆناغا پڕكرنا تەماما پێدڤیێن ناڤخۆ.

فیراس سەدیق، رێڤەبەرێ گشتیێ سامانی ئاژەلی ل وەزارەتا چاندن و ژێدەرێن ئاڤێ ل حكومەتا هەرێما كوردستانێ گۆت: هەتا سالا 2019 ل هەرێما كوردستانێ تنێ 17 پرۆژەیێن دایكانە هەبوون كو شیانا بەرهەمهئینانا وان سالانە 103 ملیۆن هێك بوون، بەلێ د دەمێ كاركرنا كابینا نەهێ یا حكومەتا هەرێما كوردستانێ دا، هژمارا پرۆژەیان بۆ 27 هاتییە زێدەكرن. هەڤدەم شیانا بەرهەمهئینانا سالانە ژ 103 ملیۆنان بلند بوویە بۆ 220 ملیۆن و 548 هەزار هێكێن كوڕككرنێ. ئەڤە ژی د دەمەكێ دا یە پێدڤیا سالانە یا ناڤخۆیا هەرێما كوردستانێ د ناڤبەرا 190 بۆ 200 ملیۆن هێكان دا یە، ب ڤێ یەكێ ژی ئاستێ بەرهەمهئینانێ ژ خواستا ناڤخۆیی زێدەتر بوویە.
ناڤبری گۆتژی: پرۆژەیێن دایكانە كۆلەكەكا سەرەكی و بناغەیێ پیشەسازیا پەلەوەرانە ل سەرانسەرێ جیهانێ دا، چونكی هێك و چوویچك بۆ پرۆژەیێن پەلەوەرێن گۆشتی دابین دكەن بەلێ زنجیرەیا پیشەسازیا پەلەوەران ل هەرێما كوردستانێ زنجیرەكا تەمام و پێشكەفتییە.
ڤێ زنجیرا بەرهەمهئینانا باش ل دەمێ ئەگەرێ گرتنا سنووران دا ژی تنێ ب ئینانا چەند كارتۆنێن كێم یێن هێكێن نەژادی مرۆڤ دشیاندایە تەمامیا زنجیرەیا بەرهەمهێنانا پەلەوەران ل هەرێمێ بگەڕینیت و بەردەوامیێ ب دابینكرنا گۆشت و بەرهەمێن پەلەوەران د ناڤخۆ دا بدەت.

 

12

دایەخان بۆتانی

بەری بگەهمە ڤێ قۆناغا ژیانێ، دەمێ من گوهـ ل دانعەمر و مەزنان دبوو دگۆتن: “زارۆک گویزە، لێ نەڤی کاکلە!”، یان دەمێ ئاماژە ب وێ گۆتنێ دکر ئەوا دبێژیت: “ژ زارۆکی شرینتر، نەڤیە”، من وەسا هزر دکر کو ئەڤە بتنێ زێدەرۆییەکا دەربڕینێ یە. لێ دەمێ بۆ ئێکەم جار من نەڤیا خۆ کریە د هەمبێزا خۆ دا و بێهنا وێ یا پاقژ چوویە د ناخێ من دا، من زانی کا خودای چ موعجیزەیەکا سۆز و دلۆڤانیێ کریە د دلێ داپیران دا.
هەستێ داپیربوونێ تشتەکێ جودایە؛ هەستەکە ب چ پەیڤان ناهێتە سالۆخدان. هەروەکو خودای دەلیڤەیەکا دی یا دایکینیێ دايه‌ وێ، لێ ڤێ جارێ ب دلەکێ ئێمنتر و بێى فشارێن دەستپێکا گەنجاتیێ، پێشکێشی تە بکەت. داپیر وەسا هەست دکەت کو ئەڤ نەڤیە پارچەیەکە ژ گیانێ وێ، بەلکو جاران ژ بەر کووراتییا ڤێ ڤیانێ، گەلەک ب غیرەت و هەستیاری ڤە سەرەدەریێ ل گەل دکەت، تەنانەت دگەل دایک و بابێن وان ژی دکەڤیتە ململانێ کا کیژ پتر حەژێ دکەت! داپیر ئامادەیە هەمی داخوازیێن نەڤیێن خۆ بجھ بینیت، هەر تشتێ ب دلێ وان بیت بێ دوودلی بۆ بکەت، و چ جاران دلێ وان نەشکێنیت. نەڤی ژی ڤێ چەندێ زوی هەست پێ دکەن؛ وان باش یا زانی کو باوەشا داپیرێ، کانییا بێ مەرجا ڤیانێ و پەناگەها هەرە ئارامە ل دەمێ تەنگاڤییان.
دەمێ نەڤیەک نەخۆش دبیت یان بێتاقەت دبیت، دونیا ل بەر چاڤێن داپیرێ ڕەش دبیت؛ خەو ل چاڤێن وێ حەرام دبیت و ئەڤ برینە پتر ناخێ وێ دخۆت، جاران زێدەتر ژ دایکا زارۆکی ب خۆ! ئەڤە هەمی بەلگەیێن وێ ڤیانا پیرۆز و پاکن یا کو خودێ د دلێ مە دا چاندی.
لێ ڤێرێ پرسیارەکا هەستیارا هەژی تێهزرینێ هەیە: ئەرێ ئەڤ هەمی نازدارکرنه‌، د بەرژەوەندییا زارۆکی دایە؟ ئەرێ ئەڤ حەژێکرنا بێ سنوور نابیتە ئەگەرێ سستبوونا پەروەردێ و تێکچوونا کەسایەتییا وی و تێکدانا ڕەوشتێ وی؟
پێدڤیە ب وژدان دانپێدانێ ب وێ یەکێ بکەین کو زارۆک، هەر چەندە پێدڤی ب ئەڤین و سۆزێ یە، ب هەمان ئەندازە پێدڤی ب سنوور و ڕێنمایان ژی هەیە. ئەگەر داپیر ب ناڤێ “حەژێکرنێ” هەمی سنووران بشکێنیت و هەر شاشییەکا نەڤی دکەت بۆ جوان بکەت، زارۆک هێدی هێدی ژ قالبی دەردکەڤیت؛ دبیتە مرۆڤەکێ ڕککێش، خۆپەرست و بێ هەداری، کو باوەر دکەت پێدڤییە هەمی جیهان ل دویڤ حەزێن وی بزڤڕیت! ئەگەر ڤیان ب هوشمەندی نەهێتە ئاراستەکرن، دبیت ژ دەرمانەکێ شرین ببیتە ژەهرەکا نەدیار بۆ پاشەڕۆژا زارۆکی.
پەیاما من بۆ هەمی داپیرێن مە یێن جان و دلسۆز ئەوە کو ڕۆڵێ تە ل بەرامبەر نەڤیێن تە، گەلەک مەزنتر و پیرۆزترە ژ هندێ کو بتنێ ببیتە جهێ دانا شریناهییان و پڕکرنا بەرسینگێ وان ژ نازدارییان. باوەشا داپیرێ، پێدڤیە ببیتە ئێکەمین قوتابخانا ڕەوشتی و نیشتیمانی بۆ زارۆکی. دەمێ تە نەڤیێن خۆ ل دەورێن خۆ کۆم کرن، پێدڤیە وەکو مامۆستایەکی بی بۆ وان و فێر بکەى و هاریکاریا وان بکەى د خواندن و نڤیسینێ دا، ئەڤە هەمی ب شێوەیەکێ نەرم و سڤک.
ژ لایەکێ دی ڤە، ل شوینا شاشەیێن تەلەفۆنان، چیرۆک و سەرهاتیێن فۆلکلۆری یێن کوردی بۆ وان ڤەگێڕیت؛ وان فێری ڕێزگرتنا مەزنان و هەڤکاریێ و راستگۆییێ و جوامێریێ بکەت.
یا ژ هەمیێ گرنگتر، وی تۆڤێ پیرۆز د دلێ وان دا بچینیت کا ئەوان چەند پێدڤی ب پاراستنا ئاخ و وەلاتێ خۆ هەیە. بلا ژ دەڤێ تە ببهیسن کا ناڤێ “کورد” و “کوردستان” ب چ بهایەکێ گران و ب چ ڕەنجەکێ هاتیە پاراستن، دا کو هەر ژ زارۆکینیێ هەست ب شانازیێ بکەن ب زمانێ خۆ یێ شرینێ دایکێ و ب ناسنامەیا خۆ یا نەتەوەیی.
نەڤیێن مە، شتلێن نوی یێن جڤاکێ مەنە. بلا حەژێکرنا مە بۆ وان، نەبیتە بەربەست ل هەمبەر پێگەهشتنا وان، بەلکو بلا ببیتە ئەو ئاڤا زەلال یا کو وان دکەتە کەسایەتیێن خۆڕاگر و خودان ئیرادە.
خودایێ مەزن هەمی داپیرێن مە یێن دلۆڤان بپارێزیت، ئەوێن کو خانی و مالێن مە ب هەبوونا وان دبنە بهه‌شت، و بەرەکەتێ بێخیتە تەمەن و پاشەڕۆژا نەڤیێن وان، کو هیڤی و ڕۆناهییا سوباهییا وەلاتێ مەنە.

29

وەرگێڕان و بەرهەڤكرن: ئەڤرۆ

زیرەكی ئەو نینە تو نومرەیێن باش ل ئەزموونێ بینی ئان گەلەك تشتان ژ بەر بزانی. زیرەكی گرێدایی هەلوەست و ھشیاری و سەرەدەریا تەیە دگەل خەلكی و دەوروبەری. هەروەسا، خشیمی ژی نە گرێدایی كێم ئاقلیێیە، لێ گرێدایی نەفس بچووكیێ و بشێینە خوە و بەرهەڤ بین كو هەردەم وەرارێ بكەت.
ئەڤجا، زیرەكی و خشیمی، گرێدایی هەیینا ئاقلی و زانینان نینن، لێ گرێدایی ئاوایێ بكارئینانا وان و سەرەدەریێنە.
داكو نەكەڤیە تەپكا خشیمیێ، هوشیاری ئەڤان هەفت نیشانان بە:
-1 ئەو هزردكەن هەر تشتی دزانن
مرۆڤێن خشیم باوەردكەن كو بەرسڤێن هەمی پرسیاران دزانن. ئەو ھەو خوە فێر دكەن، ئێدی پرسیاران ناكەن، و دەرگەهێ مەژیێ خوە ل بەر ھزرێن نوو دگرن. ئاڕێشە ئەوە یێ باوەر بكەت كو هەر تشتی دزانیت، وەرارا خوە ڕادوەستینت. مرۆڤێ ژیر دزانت، ئەو چەند بزانت، هەردەم ھندەك تشت هەنە نازانت و پێدڤیە فێر ببت، پێدڤیە بزانت.
ب گۆتنەكا دی، هەروەختێ مرۆڤ ژ شاگردیێ ڕاوەستا، بەر ب خشیمیێ دچت!
-2 قەت گوھ نادەن.
ل جهێ گوھداریێ، ئەو گۆتنێ دبڕن، جڕەبڕێ دكەن، ئان گوھ نادەنە ئەوا یێن دی دبێژن. ئەڤە وان زیرەكتر ناكەت، ئەو تنێ مەژی دائێخستنێ دیار دكەت. گوھداری نە لاوازیە؛ ئەو ھێزە. وەختێ تو گوھداریێ دكەی، دیتنەكا دی ل دیتنا تە زێدە دبت، و ھندەك جاران ئەوە جوداھیا چكلی مانێیە ژ پێشداچۆنێ.
-3 ئەو گازندەیان ژ هەركەسی دكەن ژ بلی خوە
ژ كەسێ خشیم ڤە، خەلەتی قەت یا وی/ وێ نینە. هەردەم تلێ درێژ دكەنە یێن دی؛ سیستەمی، ڕێبەری، ھەڤالان،.. وەختێ كەس و چو نەمینت، بناسێن بەختێ ڕەشە. لێ ڕاستی تشتەكێ دییە. مرۆڤ ھینگێ دگەھت و فەهما دبت، وەختێ بەرپرسیاریا هەلبژارتنێن خوە هەلدگرت. تو نەشێی تشتێ تە نەبت، بگوھۆڕی. كەسێ زیرەك وەختی ب گازندەیان ڤە نامەزێخت؛ ئەو وەختێ خوە ددەنە چارەسەریان.
-4 هەمان خەلەتیێ دوبارە دكەن
پتر ژ گۆتنەكا كەڤن ھەیە، ناڤەڕۆكا وان ئەوە: مرۆڤ خەلەتیان دكەن، ئان خەلەتی ژ مرۆڤانە ئان ئەوێ شۆل بكەت دێ خەلەتیان كەت،..ھتد. ئەڤجا، خەلەتی كرن مرۆڤانەیە لێ فێرنەبوون ژ خەلەتیێ دەبەنگیە. مرۆڤێ خشیم دانپێدانێ ب خەلەتیێن خوە ناكەت، لەو هەردەم دوبارە و دەهبارە دكەت. بەروڤاژی كەسێ ژیر، هەر شكەستنەكێ بۆ خوە دکەتە دەرسەك، خەلەتیێ چارە دكەت و بهێزتر ڤەدگەڕت. كلیل ئەو نینە ئەم خەلەتیان نەكەین، لێ مفا وەرگرتنە ژ خەلەتیان.
-5 خەلكی دشكێنن داكو هەست بكەن ئەو مەزنن
خەبەرگۆتن و تڕانە پێكرن و كێمكرنا خەلكی، نە نیشانا باوەری ب خوە بوونێیە، ئەو نیشانا نەئارامی و شەپرزەییێیە. كەسێ خشیم بزاڤێ دكەت خوە گرنگ بزانت، ب چێكرنا هەستەكێ ل نك یێن دی كو ئەو چو نینن. بەرەڤاژ، كەسێن ژیر خەلكی ڕادكەن؛ هان ددەن، پشتەڤانیێ لێ دكەن، و دزانن ھێزا دروست ئەوە مرۆڤ ھاری خەلكی بكەت ڕابن، نە بهێنە تەپساندن.
-6 خوە ناوەستینن
پتریا جاران، كەسێن خشیم ل كورتەڕێیان دگەڕن، و شۆلان پەلۆسە دكەن، ئان ژ خوە ڤەدكەن، و ل ڕێكێن سانەھی دگەڕن. بێی ڕەنج و شۆل ل ئەنجامان دگەڕن. لێ ژیان تەنبەلان خەلات ناكەت. سەركەفتن و پێشداچۆن و وەرار ژ بەردەوامیا كاری و بێنفرەهیێ و ڕەنجا بەرهەمدار دھێن. مرۆڤێ ژیر هێرانێ ھمبێز دكەت، چونكی دزانن هیچ تشتەكێ هەژی د شەڤ و ڕۆژەكێ دا ناھێتە ئاڤاكرن.
-7 خوە ناگوهۆڕن.
جیهان ئان دەردۆرا مرۆڤی، د گوھۆڕینەكا بەردەوام دایە؛ تەكنۆلۆجیا و ڕەوشەنبیری و دەلیڤەیێن ژیانێ،.. د گوھۆڕینێ دانە. كەسێ خشیم خوە ب دەمێ بۆری ڤە دگرت، و نەڤێت خوە بگونجینت، چ ژ ترسێ بت ئان ژ ڕكمانیێ. ئەڤ تەرزێ ھزرێ، ئەوان چكلی دھێلت. مرۆڤێ ژیر، نەرمە، خوە فێری تشتێن نوو دكەت، و خوە دگەل ڕاستیێن نوو دگونجینت. نابت مرۆڤ خوە ژ گوهەڕینێ بترسینت، گوهەڕین پارچەیەكە ژ وەرارێ و پێشكەفتنێ.

9

عایشە عەجیب

مەدیاكار (عەلی نعمەت) كو ل سالا (1994) چوویە دناڤ بۆارێ‌ راگەهاندنێ‌ دا و هەتا نوكە یێ‌ بەردەوامە، د دیدارەكێ‌ دا گۆت: راگەهاندنا دجیتالی دەرگەهەك ڤەكر بۆ كەسان دا پەیاما خۆ بڤەگۆهێزن، بەلێ‌ ڕكابەرییا ل سەر بینەر و لایكان، كو د گەلەك كاودانان دا پیڤەرێن ڕەوشتی یێن راگەهاندنێ‌ پشتگوه خستینە كو د راگەهاندنا بەرێ‌ دا داكۆكی ل سەر كارێ‌ تیمێ‌ و گەهاندنا بێلایەنە یا ڕاستی و ئازارێن خەلكی بوو.
هەروەسا گۆت: پێدڤیە راگەهاندكار خۆ ب خزمەتكارێ‌ خەلكی بزانیت و ب زمانەكێ‌ پاقژ و ڕێسایین توند و پیشەی كاربكەت، نە ب دووفچوونا بتنێ‌ یا روودانان، د راگەهاندنا نوكە دا هۆكارێن تۆرێن جڤاكی پەیڤا (ئەز) بوویە سەنتەر و راگەهاندكار ب خۆ دبنە بابەتێ‌ سەرەكی و ئارمانجا سەرەكی ب دەستخستنا لایك و بینەرانە ب رێكا خۆ دیاركرن و زێدەگۆتاریێ‌، كو تێدا پیڤەرێن پیشەی هاتینە پشتگوخستن و زمانێ‌ سۆزداری و شكاندنا كەسایەتیان بوویە دیاردە و بازرگانیكرن ب ئازارێن خەلكێ‌ هەژار بۆ ناڤۆدەنگیێ‌، دیاردەیەكا نە ئەخلاقی و نە دروستە و پاراستنا پیرۆزیا راگەهاندنێ‌ پێدڤی ب پەیرەوكرنا ڕژد یا ئەتەتێكتان دكەت و دوور كەفتن ژ گەندەلیا پیشەی و ڕەفتارێن نەدروست باوەریا جەماوەری د پارێزیت.

11

دلڤین رەشید

سترانبێژا گەنج (عەیدا شنگالی) نووترین كلیپا خۆ ب ناڤێ‌ (برینێن من) بەلاڤكر و پشتی ڤێ‌ كلیپێ‌ چەند سترانێن دی دڕێ‌ دا هەنە.
ناڤهاتیێ‌ گۆت: ئەڤ سترانا منا نوو كو ژ پەیڤێن (مەژدەل چیچۆ) و ئاوازا (سیپان برۆ شەقی) یە، ب هەستەكێ‌ پر پەیام هاتیە چێكرن و كارێ‌ وێنەگریێ‌ و دەرهێنانێ‌ ژلایێ‌ (غازی كەندال) ڤە هاتیە ئەنجامدان، ئەڤ كلیپە ب پشتەڤانی و سپۆنسەریا (لوقمان خالتی) ڤە هاتیە ئەنجام دان و ب خۆشحالی ڤە ل تۆرێن جڤاكی پێشوازیەكا گەلەك باش لێ‌ هاتە كرن.

website security