NO IORG
Authors Posts by Naci Badel

Naci Badel

7608 POSTS 0 COMMENTS

5

دێرەلۆك، مەحمود نهێلی

پشتی گەهشتنا دەرامەتی جوتیارێن سنورێ‌ دەڤەردارییا ئامێدیێ‌ رەڤدێن بەرازا ب شەڤانە قەستا چەمێن دەڤەرێ‌ دكەن و زیانێن مالی دگەهیننێ‌ و ئەڤێ‌ یەكێ‌ ژی كارتێكرن كریە سەر بەرهەمێن چاندنێ‌.

جوتیارێن دەڤەرێ‌ چەندین رێكاران بكار دئینن، بۆ وێ‌ یەكێ‌ تا رادەیەكێ‌ بشێن زیانێن دگەهیننە دەرامەتێ‌ وان كێم بكەن، مینا داڤان و تەقتەقوشكان و ڤەدانا هەلامەتان و چەندین رێكێن دیتر، لێ‌ تشتێ‌ ئەڤ سالە بەربەلاڤ ئەڤە دوو سالە جوتیارێن دەڤەرێ‌ ئەنجام ددەن، پەرژانكرنا بیستان و زەڤیانە ب نایلونێن تەیسوك و تێلێن قایم و هەروەسا دانانا گلوپێن شەحنێ‌ یێن سمارت و چوونا شەڤانە یا ب نوبەت ل بەر چەمی.
د ڤێ‌ دەربارێ‌ دا جوتیارەكی ب ناڤێ‌ رێزان جەمیل دیاركر، ئەو بارا پترێ‌ ژ شەڤان دچیتە چەمی و ل بەر برنجی دنڤیت، بۆ وێ‌ یەكێ‌ نەهێلیت بەراز نێزیكی زەڤیێن وان ببن و ئەو شەڤا ئەو نەهێت ژی فانوسكا روناهییێ‌ ل بەر برنجی ڤەدەن دا بەراز خوە نێزیكێ‌ دەرامەتێ‌ وانا نەكەن، لێ‌ تشتێ‌ باش ئەڤ سالە دەركەڤتی جورەكی نوویێ‌ گلوپێن شەحنێ‌ یێن سمارتە كو د گەل هەر لڤینەكێ‌ گلوپ هەل دبن و هەروەسا ب هێزا رۆژێ‌ كار دكەن.
ل گۆر ئاخفتنێن جوتیاران كو ب شەڤێ‌ چەندین كەس ب تڤەنگێ‌ دهێنە چەمی و تا بەری سپێدێ‌ ژی دمینن بۆ وێ‌ یەكێ‌ بەراز زیانان نەگەهیننە دارامەتێ‌ وان ب تایبەتی ژی زەڤیێن برنجی، لێ‌ ئەڤ یەكە یا مەترسیە كو بەری چەند سالان ژی ببوو ئەگەرێ‌ گیان ژ دەست دانا كەسەكێ‌ كو ب شاشی ڤە ژلایێ‌ هەڤالەكێ‌ خوە تەقە لێ‌ هاتبوو كرن و هاتبوو كوشتن.
جوتیارەكی دی بناڤێ‌ سەلیم خویاكر، وان ئەڤ سالە رێیەكا دی ب كارئینایە بۆ دوورخستنا بەرازان ل چەمی ئەو ژی ب رێیا بەرژانكرنا بیستانا و زەڤیێن برنجی ب نایلونێن تەیسوك و تێلێ‌ یە و گۆت: (ئەڤە ژی رێیەكا گەلەكا باشە بۆ دوورخستنا بەرازان ل چەمی و ئەم شیانە مفایەكی باش ژی ژ ڤێ‌ رێیی وەرگرین).
ناڤهاتی ئاشكرا ژی كر، گەلەك رێیێن دی هەنە مرۆڤ بشێت بەرازا ل چەمی دوور بكەت بێ‌ ب كارئینانا چەكی یان كوشتنا وان چونكە ب كارئینانا چەكی و كوشتنا وان ب شەڤێ‌ یا ب مەترسیە و چێدبیت ببیتە ئەگەرێ‌ دروست بوونا روودانا، هەروەكو یا بەری چەند رۆژان ل دەڤەرێ‌ دروست بووی.

5

بەرپەڕێ ساخلەمیێ:

ل ڤێ دووماهیێ، ئێک ژ دیاردە و ئاریشێن هەرە مەزن یێن ساخلەمیێ کو ب بێدەنگی لەشێ مرۆڤی کۆنترۆل دکەت، ئاریشا بەرهنگاربوونا ئەنسولینی یە. گەلەک ژ مە گوهـ ل زاراڤێ “خەزنا شەکرێ” یان “مقاومەت ئەنسولین” دبین، بەلێ ڕەنگە نەزانین کا چەوا ئەڤ حالەتە دبیتە دەرگەهەک بۆ تووشبوونێ ب نەخۆشیا شەکرێ و تێکچوونا ساخلەمیا دڵی.
دکتۆر ئەمیر ئەیو ئۆراها، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن دڵ و هناڤان، دیاردکەت کو هۆرمۆنێ ئەنسولینی ژ ڕژێنا پەنکریاسی دهێتە دەرهاڤێتن و ئەرکێ وێ ئینانا شەکرێ (گلوکۆز)ە ژ ناڤ خوینێ بۆ ناڤ خانەیێن لەشی یە دا کو بۆ بەرهەمهێنانا هێزێ و ڕاهێنانێن ڕۆژانە بهێتە بکارئینان. د حالەتێ بەرهنگاربوونێدا، خانەیێن لەشی بەرسڤا ئەنسولینێ نادەن و شەکر ناچیتە ناڤ خانەیان. ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەر کو ڕێژا شەکرێ ل ناڤ خوینێدا بلند ببیت. د بەرسڤدا، پەنکریاس ناچار دبیت کەرەستەیەکێ زێدەتر یێ ئەنسولینێ ئیفراز بکەت دا کو کۆنترۆلا شەکرێ بکەت. ئەڤ چەندە ب دەمەکی درێژ بەردەوام دبیت هەتا کو لەش نەشێت کۆنترۆلێ بکەت.
​دەربارەی پشکنینا خەزنا شەکرێ یان (HbA1c)، دکتۆر ئاماژێ ب ڤێ چەندێ ددەت کو ڕێژا ئاسایی و ساخلەم دڤێت ژ 5.7\% کێمتر بیت. ئەگەر ئەڤ ڕێژەیە بکەڤیتە دناڤبەرا 5.7\% هەتا 6.4\% دا، مرۆڤ دکەڤیتە قۆناغا بەری شەکرێ، بەلێ هەکە ڕێژە گەهشتە 6.5\% و سەرداتر، ئەڤە نیشانا تووشبوونا تەمامە ب نەخۆشیا شەکرێ.
​ئێک ژ مەترسیێن مەزن ئەوە کو ئەڤ حالەتە د قۆناغێن دەستپێکێدا چ نیشانێن دیار و دژوار نینن، لەورا ژی ناڤێ نەخۆشیا بێدەنگ ل سەر هاتیە دانان. بەلێ هندەک نیشانێن بەرچاڤ هەنە کو دبنە زەنگا هۆشیاریێ، ژ وانژی زێدەبوونا کێشێ، تایبەت ل کۆمبوونا دهنێ دەوروبەرێ زک و کەمەرێ، کو کەسێ تووشبوو هەرچەند هەوڵا کێمکرنا وەزنی ددەت بەلێ سەرکەفتن ب دەستڤە ناهێت. هەروەسا وەستیانا بەردەوام ژبەر کو خانە نەشێن مفای ژ خوارنێ ببینن بۆ بەرهەمهێنانا هێزێ، دگەل تاریبوون و ڕەشبوونا پیستی ل جهێن پشت پاتکێ یان بن کەفشێدا.
​دکتۆر ئەمیر ئاماژێ ب هندێ ددەت کو زێدەبوونا کێشێ، تەمبەڵی و کێمیا چالاکیا لەشی، دگەل زێدەخوارنا خوارنێن دەستکاری تێدا هاتی، خوارنێن پری شەکرێن سادە وەکی نانێ سپی و برنجی، و دوهنێن تێرکری، ژ ئەگەرێن سەرەکی یێن چێبوونا ڤێ دیاردێ نە. هۆکارێن دی ژی وەکی کێمخەوی و ستریسێ دبنە ئەگەرێ بلندبوونا هۆرمۆنێ تووڕەبوونێ (کۆرتیزۆل) کو ڕێگریێ ل کارێ ئەنسولینێ دکەت.
​پشتگووخستنا بەرهنگاربوونا ئەنسولینێ نەک تنێ دبیتە ئەگەرێ تووشبوونێ ب نەخۆشیا شەکرێ، بەڵکو ڕێکێ خۆش دکەت بۆ بلندبوونا فشارا خوینێ (ضغط)، تێکچوونا دهنیاتان، و مەترسیا جەڵتێن دڵی و مێشکی.
​بۆ خۆپاراستن و سڤککرنا ڤێ ئاریشێ، فەرە سیستەمێ خوارنێ ب تەمامی بهێتە گۆهوڕین ب ڕێیا کێمکرنا شەکر، برنج، نانێ سپی و خوارنێن قۆدیککری، دگەل زێدەکرنا پرۆتینێن باش و زەرزەواتان. هەروەسا ئەنجامدانا وەرزشکرنا بەردەوام ل سەر کێمتری 150 دەقیقان د حەفتەیەکێدا کو هاریکاریا ماسولکا دکەت بۆ مژینا گلوکۆزێ ب بێ پێدڤیا زێدەیا ئەنسولینێ، دگەل ئەنجامدانا پیاسەکرنەکا کورت بۆ ماوێ 10 هەتا 15 دەقیقان پشتی هەر دانەکێ خوارنێ. ل دووماهیێ، فەحسێن دەوری ل دەڤ دکتۆری ڕێیەکا باشە دا کو ئاریشە ل دەستپێکێ بهێتە دەستنیشانکرن بەری ئەنجامێن خراب دیارببن.

17

کێم ڤەخوارنا ئاڤێ گەلەک مەترسیێن مەزن بۆ سەر ساخلەمیێ چێکەت و چڕیا خوینێ زێدە دکەت، کو ئه‌ڤه‌ ژی ئەگەرێ مەهینبوونا خوینێ بلند دکەت. زێدەباری ڤێ چەندێ، هشکبوونا لەشی دبیتە ئەگەرێ تێکچوونا کارکرنا مێشکی و لێڤەگەڕیانا لێدیتنێ، هەروەسا ئەگەرێ تووشبوونێ ب بەرۆێن گولچیسکان و ئاریشەیێن هەرسکرنێ و قەبزیێ زێدە دکەت. ژ ئالیەکێ دیتر ڤە، کێم ڤەخوارنا ئاڤێ دبیتە ئەگەرێ تێکەڵکرنا هەستا تێهنیبوونێ دگەل برسیاتیێ و ئەڤ چەندە ژی کێشا لەشی زێدە دکەت، دگەل سەرئێشانێ و کێمبوونا تەرکیزێ.

9

ل دووڤ ڤەکۆلینەکا تیمەکێ زانایێن سوید، دشیاندایە ب رەنگێ چاڤی هندەک ژ تایبەتمەندیان ل سەر رەفتار و کەسایەتییا مرۆڤان بهێنە زانین.
زانایێن زانکۆیا ئۆریبرۆی یا سویدی ڤەکۆلینەک دەربارەی رەنگێ چاڤێن مرۆڤان و گرێدانا وان ب نیشاندەرێن رەفتار و کەسایەتیێ ئەنجامدا، بۆ وێ مەرەمێ 428 کەس ئینان و رەنگێ چاڤێن وان ب سەر پێنج گرۆپاندا دابەشکرن.
ئەنجامێ ڤەکۆلینێ ل گۆڤارا “فرۆیدن”یا ئەڵمانیدا بەلافکرن و تێدا هاتیە:
چاڤێن قەهوائی کو بەربەلافترین رەنگێ چاڤی یە، نیشانا کەسایەتیەکا ب هێزە، ئەو کەسێن رەنگێ چاڤێن وان قەهوایینە ب شێوەیەکێ گشتی ب سەرکردە دهێنە نیاسین، دڵسۆزن و د سەرەدەریکرنێ دا دباشن.
سەبارەت ب رەنگێ شین، ڤەکۆلینێ ئاماژە کریە؛ ئەو کەسێن رەنگێ چاڤێن وان د شینن د ناخێ خۆ دا خودان هێزەکا مەزنن، ئێک ل ئەنجامێن ئەڤێ ڤەکۆلینێ ئەوە، کو ئەو ژنێن رەنگی چاڤێن وان د شین ل دەمێ زارۆکبوونێ دا زێدەتر هەست ب ئێشانێ دکەن.
دەربارەی رەنگێ کەسک، ڤەکۆلین گەهشتیە وی ئەنجامی، کو ئەو ژنێن رەنگێ چاڤێن وان کەسک گەلەک جارا وەک کەسەکا سەرنجڕاکێش و داهێنەر دهێنە دیتن، هەروەسا ژ ڕوویێ کەسایەتیێ ڤە بێهن فرەهن و ل ژێر فشارێ دشێن کارێن خۆ ب رێڤەببەن.
چاڤێن گەور دەگمەنترین رەنگێن چاڤینە، ئەو کەسێن ب ڤی ڕەنگی، کەسانێن زیرەکن و وورەیا وان گەلەکە و ل رەوشێن جۆدا دا زوی هەڤسۆزیێ؟بۆ کەسێن دی دەردبڕن.
هەر ل دووڤ ئەنجامێن ڤەکۆلینا زانکۆیا سویدی، ئەو کەسێن رەنگێ چاڤێن وان هنگڤینی، باوەری ب خۆ هەیە و زێدەتر حەزا سەربەخۆیێ دکەن ل ژیانێ و ب رێڤەبرنا کارێن خۆ دا.

4

ڕاپۆرت: قەیس وەیس

د ڕێورەسمەكێ‌ فەرمی دا ب بەرهەڤبوونا نوونەرێن هەر 20 یانەیێن پشكدار د خولا ستێرێن ئیراقێ‌ یا فوتبۆلێ‌ و كۆمەكا وەرزشڤان و بەرپرسێن وەرزشی ل بەغدا ڕێورەسمێن پشككێشانا خولێ‌ و دانانا ژڤانێ‌ كۆپا ئیراقێ‌ هاتە كرن، ئەوا بڕیارە هەڤڕكیێن وێ‌ ل 14ێ‌ ڤێ‌ مەهێ‌ دەستپێبكەن هەتا 28ێ‌ ئەیلوونا سالا 2027ێ‌ بەردەوامبیت.
پێنج یاریێن دەستپێكی یێن هەر چار یانەیێن كوردستانی بڤی شێوەیی.
گەڕا ئێكێ‌ 14-8- 2026
دهۆك – ئەلغراف.
زاخۆ- گازا باكۆر.
هەولێر كارەبا.
نەورۆز- جەوییە.
گەڕا دویێ 21-8- 2026
دهۆك- تەلەبە.
مینا- زاخۆ.
هەولێر- جەوییە.
ئەلغراف- نەورۆز.
گەڕا سێیێ‌ 24-8-2026
نەفت- دهۆك.
زاخۆ- دیالا.
كەرخ- هەولێر.
تەلەبە- نەورۆز.
گەڕا چارێ‌ 28-8-2026
نەورۆز- دهۆك.
زەورا- زاخۆ.
هەولێر- مینا.
گەڕا پێنجێ‌ 4-9-2026
دهۆك- جەوییە.
زاخۆ- تەلەبە.
شورتە- هەولێر.
نەورۆز- نەفت میسان.
كۆپا ئیراقێ‌ كەنگی یە؟
ژلایەكێ‌ دووڤە فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ‌ ژڤانێ‌ یاریێن كۆپا ئیراقێ‌ دیاركرن و بڤی شێوەیی، گەڕا ئێكێ‌ دێ‌ ل 13ێ‌ كانوونا ئێكێ‌ یا ئەڤ سالە بیت، یاریێن گەڕا 32ێ‌ دێ‌ ل 29ێ‌ كانوونا دویێ یا سالا 2027ێ‌ بیت، یاریێن گەڕا 16ێ‌ دێ‌ ل 22ێ‌ شۆباتا سالا بهێت دەستپێكەن، یاریێن گەڕا هەشتێ‌ دێ‌ ل هەشتێ‌ ئادارا سالا بهێت بن، یاریێن چارێك دووماهیێ دێ‌ ل سێ‌ سێیێ ئەیلۆنا بهێت بیت، یارییا فینالێ‌ بڕیارە ل 14ێ‌ هەمان مەهـ ل یاریگەها كەربەلا یا نێڤدەولەتی بیت.
كۆپا سۆپەر ژی دێ هێتە كرن
ژلایەكێ‌ دووڤە هەر دناڤا ڕێورەسمێن ئاهنگا خولا ستێرێن ئیراقێ‌ بۆ وەرزێ‌ نوو، بڕیار هاتە دا بۆ جارا ئێكێ‌ د دیرۆكا وەرزشا ئیراقێ‌ دا كۆپا سۆپەرا ئیراقێ‌ ب پشكدارییا چار یانەیان بیت وەكو سیستەمێ‌ سۆپەرا ئسپانیا و ئیتالیا، بڕیارە قارەمانی دناڤبەرا چار یانەیان ب سیستەمێ‌ چارگۆشەیا زێرین كۆمڤەبوون بهێتە كرن، جەوییە قارەمانا وەرزێ‌ بۆری بەرانبەر زەورا خودانا ڕێزا چارێ‌، هەولێر خودانا ڕێزا سێیێ‌ بەرانبەر شورتە خودانا ڕێزا دویێ، سەركەڤتیێ هەر یارییەكێ‌ دێ‌ دەربازبیتە یارییا فینالا سۆپەرێ‌، ئەوا بڕیارە هەڤڕمیێن وێ‌ ل دەستپێكا كانوونا ئێكێ‌ یا ئەڤ سالە بهێنە كرن.
دهۆك و زاخۆ د بەرهەڤن
هەردو یانەیێن پارێزگەهێ‌ دهۆك و زاخۆ ئەوێن بۆ وەرزێ‌ ئەڤ سالە بەرهەڤیێن باش كرن و پێكهاتیێ تیمێن خوە ل گەل كادرێ‌ ڕاهێنانێ‌ نووكری، یانەیا دهۆك ئەوا دێ‌ ب سەرپەرشتییا ڕاهێنەرێ‌ ئیرانی یەحیا گۆل محەمەد د نوكە دا د كەمپێ ڕاهێنانێ‌ دانە ل هەولێرا پایتەخت پشتی كەمپێ ڕاهێنانێ‌ یێ‌ توركیا ب دووماهی ئینایی، د رۆژێن بۆری دا كارگێرییا یانەیێ داخواز ژ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ كربوو پشتەڤانییا وان یا دارایی بكەن، ل دووڤ ژێدەرێن رۆژنامەڤانی ئەڤرۆ د. عەلی تەتەر پارێزگارێ‌ دهۆكێ‌ دێ‌ ل گەل كارگێریێ كۆم بیت و پشتەڤانییا حكومەتێ‌ بۆ یانەیێ دوپات كەت، تیما دهۆكێ‌ ب چەند یاریزانێن نوو هاتینە زێدەكرن ژ وانان، گۆلپارێز كومەیل سەعدی، مەناف یونس، ڕێوان ئەمین، یونس حەموود، مەحموود مەواس، هادی سالح، رەزا ماجی، موهەنەد جەعاز، كارسان دۆسكی، ڕایكار سانتۆس، ئیكۆر هێنریك، سان مستەفا، سینا ئەسەدبەگ، محەمەد ڕەزا و ئاواد ئازاد كو دهێتە پێشبینیكرن پێهاتییەكێ‌ بهێز بیت.
زاخۆ جودایە ژ سالێن بۆری
ل دووڤ بەرهەڤیێن تیما زاخۆ یا بۆ وەرزێ‌ ئەڤ سالە پشتی كارگێرییا نوو دەست ب كار بووی هەرزوو ڕاهێنەرەكێ‌ فەرەنس ئینا و چەندی یاریزانێن خودان شیان ئینانە دناڤ ڕێزێن تیما خوە دا ژ وانا گۆلكەرێ‌ وەرزێ‌ بۆری یا خولا ستێرێن ئیراقێ‌ یێ‌ ئۆزپاكستانی شیرۆزد تیمیرۆڤ، هارۆن ئەحمەد، ئاكام هاشم، سفۆ مبۆلی، ئەسیر سالح، ئیبراهیما كۆنتی، ئیڤان ئاهیمبۆسیبوا، مستەفا سەعدۆن، موسێس ئاپیی، موقتەدا حەسەن، محەمەد غالب، موستەفا محەمەد، موسا عەلا، حەسەن عەباس، ناڤەند مەشود.
شرۆڤەكارەكێ‌ وەرزشی بۆچوونا خوە دیاركر
قوسەی مونیر شرۆڤەكارێ‌ وەرزشی و یاریزانێ‌ دێرین یێ یانەیا دهۆكێ‌ دیاركر وەرزێ‌ ئەڤ سالە دێ‌ هەڤڕكی ب هێزتر بیت ژ سالێن بۆری و گۆت: ل دووڤ ئەوان پێشهاتیێن بۆری و ئینانا یاریزانێن پیشەكار و كەمپا ڕاهێنانێ‌ یێن پرانییا یانەیان دێ‌ هەڤڕكی ب هێزتربیت لێ‌ د واقع دا دبیت بەرۆڤاژی بیت، پێشبینییا سوپرایزان دهێتە كرن تایبەت ژ لایێ یانەیێن وەرزێ‌ پار ناڤەڕاستا ڕێزبەندیێ بوون، هەرچەندە هێشتا خول دەستپێنەكرییە لێ‌ دبیت هەڤڕكی هەبیت.
ژلایەكێ‌ دووڤە ناڤهاتی گۆت: سەبارەت هەرچار یانەیێن كوردستانی زاخۆ و دهۆكێ‌ باشتر خوە ژ هەولێر و نەورۆز بەرهەڤكرینە، یانەیا زاخۆ گرێبەستێن گرانبوها ژی ئیمزاكرینە و پێنگاڤێن باش هاڤێتینە، د بەرانبەر دا یانەیێن وەكو هەولێر و نەورۆز ژی بەرهەڤیێن باش هەنە لێ‌ ب گشتی یا ب زەحمەتە یانەیێن كوردستانی هەڤڕكێن ناسناڤی بن،ژبەركو یانەیێن وەكو شورتە، زەورا، جەوییە و ڕێزێن خوە ب هێزتر لێكرینە، ژبیر نەكەین یانەیێن دی ژی هەنە دبیت سوپرایزان تۆماربكەن.
سەرۆكێ‌ فدراسیۆنێ‌: پشتەڤانییا جەماوەری و یاریزانێن گەنج دكەین
د گۆتارا خوە دا یونس مەحموود سەرۆكێ‌ فدراسیۆنا فوتبۆلا ئیراقێ‌ گۆت: هەموو بەرهەڤی هاتینە كرن كو وەرزێ‌ ئەڤ سالە باشتر بیت و پێشكەڤتنەكا دی ب كەڤیتە ل سەر فوتبۆلا ئیراقێ‌ تایبەت لایێ كارگێری، ئاستێ‌ یاریزانی، بازاركرنێ‌ و بەلاڤكرنا تێگەهشتنا وەرزشی، ژبەركو پشتەڤان گیانێ‌ یاریگەهانە دگەل لایەنێن بەرپرس و حكومی مە چەندین خال داناینە بۆ هندێ‌ زێدەتر پشتەڤان ل یاریگەهان بەرهەڤبن.
هەروەسان ناڤهاتی گۆت: ژ كارێن گرنگ بۆ وەرزێ‌ نوو زێدەتر پووتەدان ب یاریزانێ‌ گەنج، ژبلی ڕێكخستنا خولان بۆ ژیێن جودا دێ‌ باشترین یاریزانێ‌ گەنج ژی هەبیت د بەرانبەر دا باشترین گۆلپارێز، باشترین یاریزان، گۆلكەرێ‌ خولێ‌ و باشترین ڕاهێنەر، ئەڤە هەموو بۆ هندێ‌ یە ڕێكێن پێشكەڤتنا خولێ‌ بیت.
هەلگرێن ناسناڤێ‌ خولێ‌ كینە؟
هەر ژ دەستپێكا خولا فوتبۆلا ئیراقێ‌ ئەوا ل سالا 1974ێ‌ بووی و هەتا وەرزێ‌ بۆری 11 یانەیان شیاینە ناسناڤێ‌ خولا ئیراقێ‌ چو ب ناڤێ‌ نایاب یان ژی ستێرێن ئیراقێ‌ ب دەستڤە ئیناینە و بڤی شێوەیی، زەورا 14 ناسناڤ كو پترترین جاران بوویە قارەمان، جەوییە(9) جاران، شورتە(8) جاران، تەلەبە(5) جاران، هەولێر(4) جاران، ئەلرەشید(3) جاران، دیسان هەر ئێك ژ یانەیێن دهۆك، مینا، سەلاحەدین، جەیش و نەفت ئەلوەست جارەكێ‌ یا ب دەستڤە ئینایی.
ل سەر ئاستێ‌ كۆپا ئیراقێ‌ ژی یانەیا زەورا پێشەنگە بۆ دەستڤە ئینانا ناسناڤان ئەوا هەر ژ سالا 1975ێ‌ دەستپێكری و بڤی شێوەیی، یانەیا زەورا (16) ناسناڤ، جەوییە(6) ناسناڤ، ئەو یانەیێن دو ناسناڤ برین ئەوژی تەلەبە، جەیش و ئەلرەشید، هەروەسان ئەو یانەیێن جارەكێ‌ ناسناڤ دەستڤە ئیناین، یانەیا دهۆك، شورتە، ئەلكەرخ و سیناعە.

4

ب فەرمی فدراسیۆنا باسكێت بۆلا ئیراقێ‌ ژڤانێ یاریێن فینالا خولا پیشەكاران یا شێوازێ‌ پلەی ئۆف دەستنیشان كرن پشتی بۆ ماوەیێ دو حەفتیان ژ ناكۆكیێن دناڤبەرا ئەندامێن فدراسیۆنێ‌ و نە ڕازیبوونا یانەیا زاخۆ ژ بڕیارا دەستپێكی، ئەوا بڕیارە هەڤڕكیێن وێ‌ سوبەهێ‌ دێ‌ دەستپێكەن ژ سەرجەمێ‌ پێنچ یارییان و بڤی شێوەیی.
یارییا ئێكێ‌: دیفاع ئەلجەوی- زاخۆ، سوبەهی ئێكشەمبی، هۆلا گرتییا یانەیا ئەرمەن ل بەغدا ، دەمژمێر حەفتی شەڤ.
یارییا دویێ: زاخۆ – دیفاع ئەلجەوی، 12-8- 2026، هۆلا یانەیا زاخۆ، دەمژمێر حەفتی شەڤ.
یارییا سێیێ‌: دیفاع ئەلجەوی- زاخۆ، 16-8- 2026، هۆلا یانەیا ئەرمەن ل بەغدا دەمژمێر حەفتی شەڤ.
یارییا چارێ‌: زاخۆ- دیفاع ئەلجەوی، 20-8- 2026، هۆلا یانەیا زاخۆ، دەمژمێر حەفتی شەڤ.
یارییا پێنجێ‌، دیفاع ئەلجەوی- زاحۆ، 26-8-2026، هۆلا یانەیا جەیش ل بەغدا، دەمژمێر حەفتی شەڤ.
لدۆر بەرهەڤیێن تیما زاخۆ فەرید ڕەعدی ستێرێ‌ تیمێ‌ بۆ ئەڤرۆ گۆت: پشتی كاروانەكێ‌ درێژ یێ هەڤڕكییان ب سەرفەرازی ئەم گەهشتینە فینالێ‌، ئەڤە ماوەیەك بوو ئەم چاڤەڕێ‌ ژڤانێ‌ یاریێ ژبەر ناكۆكیێن چەند ئەندامێن فدراسیۆنێ‌ بۆ دەستنیشانكرنا باژێرێ‌ بەغدا بۆ هەر پێنچ یاریێن فینالێ‌، لێ‌ پشتی مە خوە ڕازینەكری و گەف كرین بڕیار هاتە دان شێوازێ‌ خولێ‌ ب ئێكسانی بیت، ئانكو دویاری ل یاریگەها مە و دو یاری ل یاریگەها وان و هەكە گەهشتینە یارییا پێنجێ‌ دێ‌ ل یاریگەهەكا دی بیت، ژبەركو سیستەمێ‌ فینالا باسكێت بۆلێ‌ جودایە نەوەكو وەرزشێن دییە، هەر تیمەكا ژ سەرجەمێ‌ چار یاریێن دەستپێكی سێ سەركەڤتنان بنیت پێدڤی ب یارییا پێنجێ‌ ناكەت و دێ‌ بیتە قارەمان، لێ‌ هەكە دچاریێن دەستپێكێ‌ وەكهەڤبوون دو سەركەڤتنان دێ‌ یارییا پێنجێ‌ یا ئێكلاكەربیت.
ژلایەكێ‌ دووڤە فەرید ڕەعدی گۆت: وەرزێ‌ ئەڤ سالە دەلیڤەیەكا زێرین بەردەستێ‌ مەیە و ئەم یێن گەهشتینە فینالێ‌ پشتی زەحمەتەكا بەرچاڤ، بۆ یارییا ئەڤرۆ و یێن مایی بەرهەڤیێن باش هاتینە كرن و هەموو یاریزان دگەل پشتەڤانییا كارگێرییا یانەیێ و كادرێ‌ ڕاهێنانێ‌ ڕژدن ل سەر ئێك ئارمانج ئەو ژی سەركەڤتنن پێدڤی ب سێ‌ سەركەفتناینە د فینالێ‌ دا ژبۆ مسۆگەر كرنا ناسناڤێ دیرۆكی، دبیت ئەركێ‌ مە بەرانبەر تیما دیفاع ئەلجەوی ب سانەهی نەبیت ئەوا ل وەرزێ‌ بۆری ژی ناسناڤ دەستڤە ئینایی، لێ‌ هەتا دووماهی چركە دێ‌ شەڕی بۆ دەستڤە ئینانا خالان و سەركەڤتنان كەین.
تیما باسكێت بۆلا یانەیا زاخۆ پلێتا دەربازبوون بۆ فینالا خولا ئیراقێ‌ یا پیشەكاران ب دەستڤە ئینا پشتی شیایی د دیارییا دویێ ژ چارچووڤەیێ قووناغا چارگۆشەیا زێرین سەركەڤتنێ‌ ل سەر هەڤڕكا خوە نەفت میسان بینیت ب ئەنجامێ‌ 81 خالان بەرانبەر 51 خالان، د یارییا واندا ئەوا ل هۆلا گرتییا بنگەهێ‌ وەرزش و لاوێن زاخۆ هاتیە كرن.
هەژی گۆتنێ‌ یە بۆ جارا ئێكێ‌ یە د دیرۆكا خوە یانەیا زاخۆ ب گەهیتە فیالێ‌ پشتی شیایی د یاریێن خوە یێن چارگۆشەیا زێرین سەركەڤتنێ‌ ل سەر هەڤڕكا خوە نەفت میسان بینیت
بۆ زانین د دیرۆكا خولا باسكێت بۆلا ئیراقێ‌ یانەیا دهۆك پێنج جاران ناسناڤ ب دەستڤە ئینایە، پترترین یانە ناسناڤ دەستڤە ئینایی یانەیا كەرخ بوویە، هەروەسان هەر ئێك ژ یانەیێن نەفت حەفت جاران، ئەلرەشید پێنج جاران، دیفاع ئەلجەوی جار جاران، حللە و شورتە هەر ئێك سێ‌ جاران، جەیش و كارەبا هەر ئێك دو جاران و یانەیا جەوییە جارەكێ‌.

5

سەیفوللا محەمەد

عەشقا مە عەشقەك جودایە
نە وەك عەشقا چ دلایە
ئەڤینا دەشت و چیایە
مە سۆزا خوە د گەل دایە
ئەو وارگەهێ مە كوردایە

كوردستانە وارێ دێرین
ئەم مەمین ئەو زینا شرین
دێ گۆری كین ژیان و ژین
جان دلدارە د دلدایە
ئەو هەبوونا مە كوردایە

مە تەڤگەڕ و سەرهلدانە
ئێكگرتنا تەڤ كوردانە
بەرێ خوینا شەهیدانە
ئالا ڕەنگین مە هلدایە
ئەو هیڤییا مە كوردایە

ڕۆژا ئازادییێ هەلات
شەوقێ ڤەگرت هەمی وەلات
سەرخوەبوون بۆ مەیە خەلات
ل جیهانێ دەنگڤەدایە
ئەو دەولەتا مە كوردایە

5

حازم بلەیی (حازمێ سافیایێ)

تاڕییا شەڤێ وەک پەردەکا گران و بێ ڕەحم ب سەر دیوارێن کۆمەلگەهێ دا هاتبوو خوار. بۆ مریەمێ، ئەڤ ڕەشییە نە تشتەکێ نوی بوو، ب سالان ببوو سیبەرەکا گران ل سەر سینگێ وێ. ئەو ل بەر پەنجەرا خانییێ خۆ یێ کەڤن ڕاوەستیا بوو، دەستێن خۆ یێن زڤر و ماندی ب دارێ پەنجەرێ ڤە نووساندبوون و بەرێ خۆ دا جادەیەکا بێدەنگ. هەشت سالێن تەمام بوون، نە دەنگێ دەهۆل و شادییەکێ لێ بلند ببوو، و نە گرییا ساڤایەکێ، بێدەنگییا وێ یا کوژەک شکاندبوو.
شرینێ، کچا وێ یا گەنج، کو چاڤێن وێ یێن پڕی هزر و تێنیاتییا خواندنێ د دیتن، نێزیکی دایکا خۆ بوو. وێ ب دەستەکێ لەرزی ڤە، قوماشێ ڕەش یێ جلکێن دایکا خۆ گرت، کو وەک شەڤێ بێ دووماهی دیار دبوو. ب دەنگەکێ هێدی و خەمگین پرسی:
– دایێ، بۆچی لڤێرە ناڤێ بابان نەهاتیە بکارئینان؟ بۆچی زارۆک ب ناڤێ دایکێن خۆ دهێنە ناسین؟ و ئەڤە چ نەفرەتیە… بۆچی مە هەمیان جلکێن ڕەش ل بەر کرینە؟
مریەمێ ئاهەکا سۆتکەر ژ ناخێ خۆ کێشا، ب خەمەکا کویر و چاڤێن پڕی ڕۆندک هێفکرە کچا خۆ و گۆت:
– کچا من، لێرە باب ببوو پەیڤەکا قەدەغەکری. دەمێ دەستێن زۆلمێ زەلامێن مە برین، تنێ زارۆکێن ژ دوازدە سالی بچووکتر هێلان و یێن دی هەمی بێسەروشوین کرن. مێر نەمابوون، کچێن مە بێ هەڤژین مان و ژیان ل ڤی وەلاتی وەستییا. هەتا ئەو بچووکێن ماین مەزن بووین، ناڤێ دایکێ ببوو تاکە ناسنامەیا مە، دایک تنێ مان وەک زێرەڤانێن ڤێ ژیانێ.
مریەمێ دەستێ خۆ ب سەر جلکێن خۆ دا ئینا و بەردەوام بوو:
– ئەڤ ڕەنگە، بوویە ناسنامەیا مە، نیشانا وێ تاڕییا کو ب سەر مە دا هاتی. مە هەلبژارد وەک چەکەکێ بێدەنگ، دا جیهان بزانیت کا چ کارەسات ب سەرێ مە هاتیە. هەتا زەلامێن مە نەهێنەڤە، چ ڕەنگەکێ دی یێ ژیانێ نینە.
دەرگەهێن قوتابخانان ژی داخستن، دا مێشکێن هنگۆ تاڕی بکەن و نەهێلن فێری چ ببن و خەونێ ب ئازادیێ ڤە نەبینن.
شرینێ ب چاڤێن پڕی ڕۆندک ڤە بەرێ خۆ دا جادەیێن چۆل و گۆت:
– ئاها… ئانکو ژ بەر هندێیە هەشت سالە چ داوەت و شادی ل ڤێ خاکێ نەبووینە؟
مریەمێ سەرێ خۆ ب خەمگینی ڤە لڤاند و گۆت:
– بەلێ کچا من، هەڤژینی لڤێرە ببوو ئەفسانە. ئەم د ڤێ ڕەشییێ دا بەزر بووینە، دا چ ڕەنگەکێ دی یێ دژوار یێ ڤێ دنیایێ سەرنجا مە نەبەت.
ئەم لێرەینە، کێم دبین بەلێ زێدە نابین. ئەم دێ هەتا دوماهییێ چاڤەڕێی هاتنەڤا بێسەروشوینێن خۆ بین، و هەتا ئەو ڕۆژ دهێت، ئەڤ ڕەشیا مە دێ مینیت وەک هێما و چەک دژی هەمی زۆلمێ.
ل وێ کۆمەلگەهێ، ژیان ببوو جەوهەرەکێ ڕەش، و ژنەکا وەک مریەمێ تێدا قەهرەمان بوو، کو د ناڤ وێ بێدەنگییا گران دا، هیڤییا ڕۆژەکا ڕوون دچاند.

6

مهاباد ئەنوەر یاسین

ڕۆندكا ژ چاڤێ من هاتی جهەك هەژیی نەدیت بكەڤیت، ئەو نە بتنێ ڕۆندكەكە، ئەو 56 سالێن ژیێ منێ بێ مالە، ڕۆژا (سماعیلێ حمێ) گۆتی ژ ئاخا خوە دەرناكەڤم، جەندرمەیا چ ل جەنازێ وی كرن نزانین، بەلێ هەمی چركەیێن وێ ڕۆژێ ل بیرا من ماینە، بێ مال و حال چووینە عێراقێ، ئاتێشی وەسا دەستێ من گرتبوو د پاراستم ژ هەمی دونیایا، ئەم تێدا خەمێن خوە دكەینە كراسەكێ گول گولی ل دیلانا پێ بەژنا خوە ڕەنگ دكەین. ئەوێن ڕۆنشتی دبن شەیدایێ جوانیا نەهاتی دیتن و ئەز شەیدا و دلدارا دێمێ هەڤژینێ خوە بووم. ئاخەكا نوی مە كرە جهێ ژیانێ، وەكی هەمیان ستوونێن چادرا خوە مە قوتانە د ئاخێ دا، ژنان حەسیدی پێ دبرن، من بخوە ژی هەمی تەمەنێ خوە ب دیتنا وی دێمێ دناڤ دا عاشق بوویم دبر.
ئاتێش پشتی سالێن دویر و درێژ زڤڕی ناڤ كاڤلە خانیێن هاتینە ژبیركرن، یازدە هەیڤا هاتە زیندان كرن… ئەم ژی زیندانی یێن ئازادبووین، هەتا ژ زیندانێ دەربكەڤیت مە دەست ب نوژەنكرنا كاڤلە خانیێ بابێ من كر. گاز و غاز لڤێرە گرانن و پارێ كڕینا وان ژی مە نینە. ژنەكا تێر تەمەنم، 56 سالم بەلێ عەشقا ئارتێشی وەكو خوەیە، لسەر كورسیكێ بەرامبەر پەنجەرا ب دەپان لێگدایی ڕوونشتم، ب دەستێن خوەیێن بێ سەروبەر درواری كر، سەرەرایی كو پشتا من دئێشت. ڕۆژەكێ خودێ ژ ژنكا جیرانا مە رازی بیت گۆت: هەیڤێ 10 ڕۆژا دچینە عێراقێ، هەر جارەكێ بهایێ (4 ملیارا) فایدە دكەین، بۆچی تو ژی ناهێیی؟
وێ شەڤی ژ كەیفادا گەلەك نەنڤستم و هەر دناڤ خەیالا دا دچووم. ئەڤ جارە بچم زیندانێ دێ ب دلەكێ خوەش بەحسێ ڤان ڕۆژا بو ئاتێشی كەم. دگەل هەلاتنا ڕۆژێ گەهشتین بەر دەرگەهێ سنووری. زمانێ توركی باش نزانم ! چەندرمە كرێت تەماشەیی مە دكەن؟ چونكی كوردین. و ڕەخێ دی ژی كرێت سەحدكەنە مە ژ بەركو ژن نینن كارێ قوروجی یێ دكەین، ڕۆندكا چاڤێن من ل بلنداهیێ ما و تامكرە تەحلاتیا ژیانێ. ئەو خوەلیسەریا ئەم بۆ دژین، دا چ ل ڤێ تێگەهشتنێ كەم؟ ئەوا زاڕۆكێن مە ژ برسادا دمرن؛ دمینن پێخاس و بێ جلك. ئەو ب چاڤەكی سەحدكەن مە و ئەم ب چاڤەكێ دی، بەفر وەسا هات وەكی دێ خلاس بیت هەكە راوەستابا؛ جهەك نەما سپی نەكری، تڕومبێلامە د نیڤا رێكێ دا ئاسێ ما، ب دلێن تژی خەمباری گەهشتین بەر دەرگەهێ مالەكێ.
دەرگەهێن مالا خوە بۆ مە ڤەكرن، مە ژی بەحسێ ژیانا خوە بۆ دكر، وەكی ئەم ژ كەوكەبەكا دی هاتبین وەسا ب مەرەق گوهداریا دەردەسەریێن مە دكر، وێ ڕۆندكێ چ ئاخێن پاقژ نەدیتن دا بن ئاخ بیت، هەر گاڤا ئارتێش هات دێ دناڤ دەستێن وی دا بن ئاخ كەم.

5

موسا خالد

ل تاخەکێ کەڤن ل ناڤەندا باژێڕی، مام ئەحمەد هەمی ڕۆژان ل سەر کورسیكەكا داری بەرامبەر دەرگەهێ مالا خۆ دڕوونشت. مام ئەحمەد زەلامەکێ مەزن بوو، ڕەوشتێ وێ گەلەک سادە بوو، و هەمی تاخی ڕێز لێ دەگرت. د ڤان سالێن دووماهییێ دا، تاخ هاتبوو گوهۆڕین؛ ئاڤاهییێن بلند و مەزن ل جهێ مالێن کەڤن دروست ببوون و کەیف و خۆشیا جاران یا د ناڤبەرا جیرانان دا کێم ببوو، و هەر ئێك مژوولی کارێن خۆ ببوون. ئێدی وەك بەرێ پرسیارا هەڤدو نەدكرن.
ڕۆژەکێ، کوڕکەکێ گەنج ب ناڤێ ڕێبین، کو ژنوی هاتبوو د وی تاخی دا ئاکنجی ببوو، د بەر مام ئەحمەدی ڕا دەرباز بوو. ڕێبین گەلەک یێ ب لەز بوو…، رێبینی مام ئەحمەد دیت و سلاڤ لێ کر و وی ژی بەرسڤ دا:
– «ب خێر بهێی کوڕێ من، ڕۆژباشتر…».
ڕێبین ڕاوەستیا، سەحکرە مام ئەحمەدی چەوان ب گەرمی سلاڤا وی ڤەگێڕا. د ناڤ چاڤێن مام ئەحمەدی دا دلسۆزییەکا وەسا هەبوو کو ڕێبین نەچار کر پێنگاڤێن خۆ خاڤ بکەت وپتر نێزیكی وی بیت؛ کەنیا سادە ل سەروسیماێن مام ئەحمەدی دیار دکر کو ل پشت ڤی تەمنێ سەرێ سپی، دیرۆکەکا پڕ ژ خەمخۆری و ڕوحا جڤاکی یا هەلگرتی. ڕێبین ل تەنشتا مام ئەحمەدی ڕوونشت و دەست ب ئاخفتنێ کر. مام ئەحمەدی بۆ ئاخفت کا چاوان بەرێ جیرانان د نان و ئاڤێ دا هەڤپشک بوون، چاوان دەمێ کەسەک نەخۆش ببا هەمی تاخ لێ کۆم دبوون، و چاوان دەرگەهێن مالان هەمی دەمان ڤەکری بوون.
ڕێبینی هەست کر کو سەرەڕای پێشڤەچوونا ئاڤاهییێن نوی، ئێک ژ تشتێن هەرە گرنگ کو جڤاک ل سەر دهێتە ئاڤاکرن – ئەو ژی پەیوەندیا مرۆڤایەتی و خەمخۆریا ئێکودوە – بەرەڤ کێمبوونێ دچیت. ژ وی ڕۆژێ وەرە، ڕێبینی بڕیار دا کو ڕەوشا تاخی بگوهۆڕیت. وی دەست ب سەرەدانا جیرانان کر و پێشنیار کر کو دەم ب دەم کۆم ببن دا پرسیارا مەزنێن تاخی بکەن و هاریکاریا ئێکودو بکەن.
سادەییا ئاخفتنا مام ئەحمەدی بوو ئەگەر کو گەنجێن تاخی دوبارە ڕوحا هەڤپشکیێ و جڤاکی ڤەگەڕیننەڤە ناڤ دلێن خۆ. بۆ هەمیا دیار بوو كو جڤاک نە ب تنێ ئاڤاهی و جادەنە، بەلکو ب ڕەوشت، سلاڤ، و خەمخۆرییا مرۆڤان بۆ ئێکودو و حەژێكرنە.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com