نۆژدار
هێشتا یێ تێهنی و زوها مه
وهك وێ ئاخا
ل بهر لێڤێن دهریایهكا
هشك و ژێكڤه بووی
ما دهم نههات
ئهور و زڤستانێن ته
ل ئاسمانێ من
دهست پێ بكهن
ل من بباره
بومن شرینتری
ژ بارانێن زڤستانێ ههمیێ
گهر ب تنێ
چپكهك ژی بی.
مهسعود بارزانی
پشكا چارێ
گههشتن بۆ سنورێ لقێ ئێك
32
ل رۆژا 25ی گولانا 1987ێ، محهمهد ئهرشی دهنگوباس بۆ ئینان، كو دوهی حكومهتا ئیراقێ ب مهرهما دانانا كێلیێن سنۆری ل گهل توركیا، ب شهش هێلیكۆپتهران هێزهكا سهد كهسی ئینایه ئهرشێ، من ژی نامهك بۆ ماجد بهگێ نڤیسی، ههكه هێزێن توركیا بهێنه ناڤ ئاخا مه ب دژواری لێبدهن و خالد تاها و حهمید ئهرگۆشی بۆ چاڤدێریكرنا بابهتی مه هنارتنه سهرنێ، درهنگی شهڤێ د.رۆژی ب برووسكێ ئهم ئاگههدار كرین، كو ئهو چالاكی و هێرشا بڕیار بوو ل بامهرنێ بهێته كرن، هاته پاشخستن، ههروهسا بۆ دابینكرنا پشكهكا پێدڤیێن لهشكری یێن پێشمهرگهی ل سنۆرێ لقێ ئێك ل رۆژا 18 ههتا 25ی گولانێ ژ سێلكێ ههژمارهكا چهك و تهقهمهنیان هاتنه ڤهگوهاستن بۆ لقێ ئێك.
رۆژا 26ی گولانا 1987ێ، د بیروهریا یازده سالیا دهستپێكرنا شۆڕهشا گولانێ من بروسكا پیرۆزباهیێ ئاراستهی مهكتهبا سیاسی و ههموو لق و ناوچه و بارهگایێن هێزا پێشمهرگهیێن قههرهمان كر. ههما رۆژێ، بۆ گهنگهشهكرنا هاتنا لهشكرێ ئیراقێ ب مهرهما دانان كێلیێن سنۆری، حهسهن ئهرشی هاته سهرهدانا مه.
رژێما ئیراقێ ب ههموو چهك و فرۆكه و هێز و جاشان ڤه نهشیا ب سهر پێشمهرگهی دا سهربكهڤیت، لهوڕا نهمهردانه و بهرۆڤاژی ههموو یاسایێن نێڤدهولی یێن شهڕی، چهكێ كیمیایی ب كارئینان، دهمژمێر شهشی سپێدههیا رۆژا 28ی گولانا 1987ێ، فرۆكهیێن شهركهرێن ئیراقێ ب چهكێ كیمیایی گوندێن مهلهكا و بله یا ژێری(12) بۆمبهباران كرن و ب وێ ئهگهرێ ههژمارهكا مهزن یا وهلاتیان بریندار بوون، ل گۆرهی بروسكا لقێ دو، ژ ئهگهرێ چهكێ كیمیایی ژ 60 خێزانان 30 كهسان بیناهیا چاڤێن خوه ژ دهست دایه و ب مهرهما چارهسهركرنێ بۆ ئیرانێ هاتینه ڕهوانهكرن. ههمان رۆژێ محسن سالحی سهرهدانا مه كر.
ل گۆرهی وان دهنگوباسێن بۆ مه هاتین ل دووماهی رۆژێن مهها گولانا 1987ێ، دوژمنی ل دێرهلۆكێ دهست ب لڤینێن لهشكری كر بوو، ب تایبهتی جاشێن لهتۆی و عاسفی و لهشكرێ ئیراقێ و كهتیبهكا تۆپخانێ ژی بۆ شهری بهرههڤ كربوو. ل گۆرهی دهنگ و باسان وهسا بڕیار بوو هێرشێ بكهنه دهڤهرا دهشتازێ ب مهرهما سۆتنا گوندێن دهردۆرا جادا گشتی.
د رۆژا ئێكێ یا مهها خزیرانا 1987ێ دا مه سهرهدانا بارهگایێ خالدی كر، و ل وێرێ من جهماعهتێن ئێكهتیێ (ئازاد ههورامی) و ههڤالێن وی دیتن، و من ب گهرمی خێرهاتنا وان كر. ئهوان نامهكا جهلال تالهبانی بۆ من ئینابوو، و زارهكی ژی بهحسی چهندین خال و بابهتێن گرێدای ب رهوشێ و پهیوهندیێن ل گهل توركیا و بهریێ كوردستانێ هاته كرن. ههر وێ رۆژێ، دكتۆر رۆژ و ههڤال گههشتنه بارهگایێ لقێ ئێك و رۆژا پاشتر بروسكا لژنا ناوچا زاخۆ بۆ مه هات، كو ل رۆژا 30 گولانێ هێزێن ناوچا زاخۆ د هێرشهكا قههرهمانانه دا دهست ب سهر بارهگایێ فهوجا 110 یا شهرانشێ و زێدهتر ژێ سێ رهبیعه و جهێن چهكدارێن رژێمێ دا گرتیه، د وێ هێرشێ دا ههژمارهكا مهزن یا چهكدارێن سهر ب رژێمێ ڤه هاتنه كوشتن و بریندار بوون، و دهستكهفتهكێ ئێكجار مهزن كهفتیه د دهستێ پێشمهرگهیێن قههرهمان دا. ژ ئالیهكێ دی ڤه دهنگ و باسێ لڤینێن دوژمنی ل دێرهلۆكێ زێده ببوون، و بهرههڤی ژی دكرن هێرش بكهنه سهر دهڤهرا شێلادزێ.
وێرهكی و ئازایهتیا پێشمهرگهیێن دلێر و قههرهمان گههشتبوو رادهیهكی، كو بۆ خهباتێ و چالاكیێن زێدهتر و لێدانا گورزێن مهزنتر ل دژومنی، كهفتبوونه د بهریكانێ دا.
ل رۆژا 3ی خزیرانا 1987ێ، ههڤالان د. رۆژ نووری شاوهیس و عهقید عهلی و سهید سالح و رهمزی شهعبان و شوكری نێروهیی هاتنه نك مه، و دووماهی ئهنجامێن شهڕێن سووتكێ و بامهرنێ ب هووری بهحس كرن، و مه بڕیار دا رۆژا پاشتر درێژیێ ب روونشتنێ بدهین. ل گهل وێ ئێكێ ژی دا رۆژا پاشتر ل گهل لقێ ئێك و دهستهیا پشكنین و چاڤدێریێ بۆ كاروبارێن سنۆرێ لقێ ئێك كۆمبووین، و ل دۆر كاروبار و رهوشا لقێ ئێك ههروهسا بهرههڤیان بۆ ڤهگهریانا مه چهند بڕیار دان.
ههر چهند ئهو دهمێ ئهم ل سنۆرێ لقێ ئێك بووین، فرۆكان بێهنا مه نهڤهدا و بهردهوام ب دووڤ مه ڤهبوون و رۆژانه چهندین فرۆكان ئهو جهێن ئهم لێ یان یێن مه سهرهدان بۆ دكر بۆمبهباران دكرنن، لێ ل گهل وێ ئێكێ ژی دا بێی گوهدانا مهترسیا بۆمبهبارانان جهماوهرێ جهڤهرێ دلسۆزی و خۆراگری و وێرهكیا خوه سهلماند، و بوونه ئهگهرێ ب هێزبوونا پارتی و پێشڤهبرنا شۆڕهشێ. جهماوهرێ وهفاداری و دلسۆزیهكا بێ وێنه و زێدهتر ژ رادهیێ پێدڤی ههبوو، ئهو د وی سنۆری دا پشتهڤانێن مهزن یێن حزبێ بوون، و چ جاران بهرههڤ نهبوون بچووكترین نهێنی ئاشكرا بكهن، و جهێ مانا مه یان پێشمهرگهی ئاشكرا بكهن، من دڤێت ل دۆر وێ ئێكێ نموونهكێ بهحس بكهن، جارهكێ كهسهكێ دهڤهرا نێرهوه پرسیار ژ شڤانهكی كر،
“ئهز تهتهرم و نامهكا كاك مهسعوودی ل گهل منه و پێدڤیه بگههینم، ل كیرێ یه؟،” شڤانی گۆت بوویێ: ئهڤه تو چ دبێژی؟، كابرای ژی داكوكی كر بوو، كو نامه و چهندین دهنگ و باس ل گهل دانه و شڤان نهئاخفت بوو، و چ تشت ئاشكرا نهكربوون، ههر چهند دزانی ژی ئهم ل كیرێ ینه.
رۆژا 4ی خزیرانا 1987ێ برووسكا هێزا بارزان و عهبدولموههیمنی بۆ مه هات، كو محهمهد و جهماعهتا وی گههشتینه دهڤهرا حهیات، مه ژی بهرسڤ دایێ كو ئهم ب نیازی ب رێ بكهڤین، ل سهر وێ ئێكێ رێككهفتین كو ل ناوچا گولان ل دهڤهرا دۆسكی ژووری ئێك و دو ببینین.
دهستپێكا مهها خزیرانا 1987ێ، بارهگایهكێ مه ب چهكێ كیمیایی هاته بۆمبهباران كرن، سۆپاس بۆ خودێ ئهم ب گشتی ب سلامهت بووین، لێ بارهگایهكێ حزبا شیوعی كربوو ئارمانج و زیان ب بهر وان كهفتبوون.
ههروهكو پێشتر ژی من ئاماژه پێكری، وهلاتیێن دهڤهرێن ئازادكری بهردهوام ل ژێر بۆمبهبارانان بوون و پشكا مهزن یا قوربانییان ژی ژن و زارۆك بوون.د ئێك ژ وان بۆمبهبارانان دا، خانیێ وهلاتییهكی كره ئارمانج و د ئهنجام دا ژنهك د گهل زارۆكهكی شههید بوون، دیار ئهو ژن یا دوگیان ژی بوو. ژبهر دژوارییا پهقینێ خوینا وی زارۆكی ل سهر دیوارێ خانی بهلاڤ ببوو و وێنهیێ كارهساتهكا جهرگبڕ و ناخههژین ژێ ئافراند بوو. ب راستی كێم كهسان شیانێن دیتنا وی دیمهنی ههبوون. وێ كارهساتێ كارتێكرنهكا مهزن ل سهر مه هێلا.
رۆلێ دهستهیا چاڤدێری و پشكنین
ئێك ژ كار و ئهركێن گرنگ یێن كارێ پارتایهتی پێكهاتی بوون ژ چاڤدێری و سهرپهرشتی و دووڤچوونا كاروبارێن لق و ناوچه و رێكخراوان و سهرهدانا رێكخستن و ههڤال و جهماوهرێ مه، ههر پێخهمهت وێ ئێكێ بۆ جارا ئێكێ ل ئیلۆنا 182ێ، ددهستهیا پشكنین و چاڤدێری كو پێكهات بوو ژ ههڤالان فازل میرانی و هشیار زێباری و نهجمهددین یوسفی، سهرهدانا لقێ ئێك كر.
د وێ سهرهدانێ دا پشكێن جودا جودا یێن لقێ و ناوچه و رێكخراو و بارهگایێن سنۆرێ لقێ ئێك كر، و ههژمارهكا مهزن یا ههڤال و جهماوهرێ دهڤهرێ ژ نێزیك دیت بوون، و كێشه و گرفت ب شێوهیهكێ بهرئاقل و زانستی دهستنیشان كرن، و راپۆرتهكا تێروتهسهل ل دۆر ئهنجامێ سهرهدانێ و ڕا و بۆچوون و سهرنج و پێشنیاز و چارهسهركرنا وان دیار و بهرچاڤ كربوو. سهرهدان و راپۆرتا وان كارتێكرنهكا بهرچاڤ د چارهسهركرن و پێشڤهبرنا كاروبارێن پارتایهتی ل وی سنۆری ههبوو.
ههر د وی چارچووڤهی دا و ب مهرهما چاڤدێری و لێكۆلین و دووڤچوونا كاروبارێن وان ل رۆژا 2ی نیسانا 1984ێ، ههڤالان دكتۆر رۆژ و حمید ئهفهندی و فرهنسۆی سهرهدانا سنۆرێ لقێن سێ و چار كر.
پشتی وێ زێدهتر ژ دو مههان ل سنۆرێ لقێن سێ و چار من، رۆژا 20ی خزیرانا ههمان سال ههڤالان د. رۆژ نووری شاوهیس و حهمید ئهفهندی و فرهنسۆ حهریری دووماهی ب كارێن خۆ ئینان و ڤهگهریان، ب پشتراستی ڤه سهرهدانا وان كراتێكرنهكا باش ههبوو، و راپۆرتهكا تێروتهسهل ل دۆر سهرهدانا خوه بهرچاڤ كر. گرنگنرین بڕیار ل دۆر وێ ئێكێ ژێكجوداكرنا ههردو لقێن سێ و چار بوو، گهلهك تێبینی و بۆچوون ل سهر رێكخستنێن وێ دهڤهرێ ههبوون.
ههروهسا پێخهمهت باشتركرنا كاروبارێن سنۆرێ لقێ ئێك ل سالا 1986ێ دهستهیا پشكنین و چاڤدێری ژ ڤان ههڤالان پێكهات بوو كو سهرهدانا سنۆرێ لقێ ئێك بكهن:
1- ههڤال دكتۆر جهرجیس حهسهن، ئهندامێ مهكتهبا سیاسی.
2- ههڤال هشیار زێباری، ئهندامێ كۆمیتا ناڤهندی.
3- ههڤال مولازم عهلی، ئهندامێ كۆمیتا ناڤهندی.
وێ دهستهیێ رۆلهكێ گرنگ ههبوو د چاڤدێری و رێكخستن و دهستنیشانكرنا كێم و كاسی و ئاریشه و گرفتان و دیاركرنا پێشنیاز و رێكهچارهیێن گونجای، پێخهمهت موكمكرن و پێشڤهبرنا كارێ پارتایهتی، لژنێ سهرهدانا پتریا لق و ناوچه و رێكخراوێن سنۆرێن لقان ب گشتی و لقێ ئێك ب تایبهتی كر.
دهۆك، شاكر ئهتروشی:
خانمهكا خهلكا دهۆكێ، ل گهل ئێكا خهلكا مووسل، دهمهكه مژوولی رێكخستنا پێشانگهههكا پیشهسازی نه، كو ل بهره ل ههیڤا بهێت ب چاڤدێریا (منهل عزیز الخباز) وهزیرێ پیشهسازی و كانزایان ل باژێرێ مووسل بهێته ڤهكرن و پشكدار ژ ههموو پارێزگههێن ئیراقێ و ههرێما كوردستانێ نه.
سهام ماجد بهرواری، رێكخهرا وێ پێشانگهها و سهرنڤیسكارا گۆڤارا بازار ریكلام ل دهۆكێ، ل دۆر ئامادهكاریێن وێ پێشانگههێ بۆ رۆژناما ئهڤرۆ گۆت: ئهز و ههڤالا خوه (شوق غانم) خودانا (بصمه گرۆپ) مژوولی ئامادهكاریێن ڤێ پێشانگههێ ینه، كو ل بهره ل رۆژا 22 ئیلۆنا بهێت ل باژێرێ مووسل بهێته ڤهكرن و بۆ دهمێ سێ رۆژان دێ یا بهردهوام بیت، ههتا نوكه 80% كار ب دووماهی هاتیه و ههموو كۆمپانیێن پشكدار یێن كهرتێ تایبهتن و ئهڤه جارا ئێكێ یه پێشانگهههكا بڤی شێوهی ل سهر ئاستێ ئیراقێ دناڤبهرا وهزارهتا پیشهسازی و كانزایان ل حكومهتا فیدرال، ل گهل حكومهتا ههرێما كوردستانێ دهێته ڤهكرن و 120 كۆمپانی كو (25) ژوان ژ ههرێما كوردستانێ نه دێ بهرههمێن خوه دوێ پێشانگههێ دا نیشادهن.
دهۆك، زنار تۆڤی:
دهرهێنهر (كامیران بێتاسی) د دیدارهكێ دا بۆ رۆژناما ئهڤرۆ دیاركر كو ئهڤه دهمهكه ئهو مژوولی چێكرنا كورته فلمهكی یه، دهمێ وی دوازده خولهكن، ل باژێرێ زاخۆ هاتیه وێنهكرن، ل نێزیك دێ ب دووماهی هێت و دێ پشكداریێ د فلمه فیستهڤالا دهۆكێ یا نێڤدهولهتی دا كهت.
ناڤهاتی گۆت: ناڤهرۆكا وی كورته فلمی ل دۆر مالهكا ههژاره، كو دو زارۆك گولان ل ناڤ گۆرستانێ دفرۆشن و زهلامهك ژی زێرهڤانێ گۆرستانێ یه و كارێ وی ژی كارێ سندریكایه و چیرۆكا كورته فلمی د ناڤبهرا وان زارۆیان و وی زێرهڤانی دایه و ههردو ههڤڕكیێ بۆ ژیانێ و پهیداكرنا نانی دكهن، فلم ژ نڤێسین و دهرهێنانا منه، سامان مستهفای د سیناریۆیێ دا كاركریه، ههروهسا گۆهدار شێخۆیی، سهرپهرشتێ ئیدارا سهربهخۆ یا زاخۆ، پشتهڤانا دارایی ل كورته فلمی كریه و دهمێ ب دووماهی دهێت دێ پشكداریێ د فلمه فیستهڤالا دهۆكێ دا كهت، چونكی مه ئهو فلمه فیستهڤاله یا ههیی، ههروهسا ههتا نوكه مه چ ناڤ نهداناینه سهر وی كورته فلمی، ههر چهنده بهری نوكه من ناڤێ وی كربوو (ژۆرا بچووك) بهلێ ب زمانێ ئینگلیزی فلمهكێ دی ب وی ناڤی ههیه، لهوما ل نێزیك دێ ناڤهكێ دی بۆ هێته دانان.
ئهڤرۆ،
دوهی ل كۆچكا پارێزگههێ د. عهلی تهتهر پارێزگارێ دهۆكێ پێشوازیا شاندێ یانا دهۆك كر ب سهرۆكاتیا د. عهبدوللا جهلال سهرۆكێ یانێ ژبۆ خهلاتكرنا تیما تهپا پێی یا لاوێن یانا دهۆك خودانێن رێزا دویێ د خولا پلا ئێكا ئیراقێ دا و دهربازبووینه پلا نایاب و ههروهسان ئهو یاریزانێن ناسناڤێن ئیراقێ و نێڤدهولهتی ب دهستڤه ئیناین كو ههر ئێك ژ دو یاریزانێن یاریا كیك بۆكسینگێ، دو یاریزانێن پایسكلان و سێ یاریزانێن تێنسا ئهردی و یاریزانا فۆتسالێ ل باژێرێ ئاكرێ بوون.
د پێشوازیێ دا پارێزگارێ دهۆكێ دهستخۆشی ل ههموو یاریزانێن قارهمان كرن و دهستكهفتێن وان ب دیرووكی و مهزن دانه دیاركر و ههروهسان خۆیاكر ل دووڤ شیانا پارێزگهها دهۆكێ و كابینا نههێ یا حوكمهتا ههرێما كوردستانێ بهردهوام پشتهڤانه بۆ وهرزشێ سهرباری قهیرانێن دارایی و رۆلێ وهرزشڤانان وهكو ههر پێشمهرگهیهكی بۆ ناڤێ كوردستانێ بهرگریێ دكهن، ههروهسان دهستخووشیا یانا دهۆكێ كر و داخواز بهردهوامیا دهستكهفتان بۆ كر.
د. عهبدوللا جهلال سهرۆكێ یانا دهۆك بۆ رۆژناما ئهڤرۆ گۆت: سۆپاسیا پارێزگارێ دهۆكێ د. عهلی تهتهر دكهین كو ههردهم پالپشت و پشتهڤانێ وهرزشا پارێزگهها دهۆكێ ب گشتی و یانا دهۆكێ ب تایبهت بوویه ئهڤچهنده ژی خالهكا گرنگه ژبۆ پێشكهفتنا ئاستێ وهرزشێ و ههروهسا پووتهدانه ب شیانێن گهنج و لاوێن باژێرێ خوه، خهلاتكرنا یاریزانێن لاوان یێن تیمێن تهپا پێی، كیك بۆكسینگ، پایسكلان و تێنسا ئهردی باشترین پالدهره بۆ یاریزانان ئهو زێدهتر خوه ماندی بكهن و ناڤێ دهۆكێ و كوردستانێ د قارهمانێن ئیراقێ و دهرڤه دا بلند بكهن، دووباره سۆپاسیا پارێزگارێ دهۆكێ د. عهلی تهتهر دكهین ب هیڤییا وێ یهكێ بۆ خول و قارهمانیێن داهاتی دا ئهڤ پشتهڤانیه بهردهوامبن پێخهمهت بشێن ئهنجامێن مهزن و دهستكهفتان ب دهستڤه بینن.
ئهڤرۆ،
چاڤهڕێ دهێته كرن د ماوێ بهێت ههتا حهفتیا بهێت یانا دهۆك سێ یاریزانێن پیشهكار بینیته دناڤ رێزێن تیما خوه یا تهپا پێی دا و كهمپێ راهێنانێ ل وهلاتێ توركیا ب دانیت خوه بهرههڤكرن بۆ ههردو یاریێن چارهنڤیس و ڤهبڕ ژ ڤاڤارتنێن دهربازبوونێ بۆ پلا نایابا ئیراقێ، ئهوا بڕیاره یاریا ئێكێ ل گهل یانا ناسریه ل باژێرێ بهغدا ئێكێ ههیڤا بهێت بكهت و سهركهفتی دێ یاریا دویێ و دهربازبوونێ ل گهل یانا ئهمانهت بهغدا ل ههشتێ ههمان ههیڤ ئهنجامدهت ژبۆ دهستنیشانكرنا پلێتا ئێكانه بۆ نایابا ئیراقێ.
ل دور دووماهی بهرههڤیێن دهۆكێ سلێمان رهمهزان راهێنهرێ تیمێ بۆ رۆژناما ئهڤرۆ گۆت: ههر ژدهستپێكا راهێنانێن تیمێ و هاتنا هژمارهكا باش یا یاریزانان مه بهرنامه و پلانێن تایبهت داناینه كو ل دووڤ دهمهكێ دیاركری بشێن تیما خوه ب باشترین شێوه بۆ ههردو یاریێن چارهنڤیس بهرههڤ بكهین و كارگێریا یانێ ژی ب ههردوملان كارهكێ مهزن دكهن پێخهمهت تیم ب گههیته ئاستێ پێدڤی و ل دووڤ حهز و ئارمانجێن مه و كارگێریێ و یاریزانان بن، سهرباری تیمهكا نوو یه و پێدڤی ب دهمی ههیه لێ ههموو بزاڤێن مه ئهون بگههینه ئارمانجا خوه.
ژلایهكێ دووڤه ناڤهاتی دیاركر بۆ ماوێ دو حهفتیانه بهرههڤیێن خوه دكهن و ئینانا هژمارهكا باش یا یاریزانێن خودان شیان ل دووشهمبیا بوری یاریهكا ههڤالینی وهكو تاقیكرن ل گهل تیمهكا مووسلێ هاته ئهنجامدان و شیاین چهند خالێن هێزێ و كێماسیێ ژی دهست نیشان بكهین و گۆت: مه ل بهره سێ یاریزانێن پیشهكار دناڤ رێزێن تیما خوه دا زێدهكهین و ههتا نوكه گههشتینه رێكهفتنێ ل گهل ئێك ژ یاریزانان ئهوژی نۆرو سۆلێ كو ل وهرزێ بوری ژی ل گهل تیمێ بوو، ئهم چاڤهڕێ كهمپهكێ راهێنانێ نه نێزكترین دهم ل وهلاتێ توركیا بهێته دانان ژبۆ بجهئینانا بهرنامێ خوه یێ بهرههڤیان و ههرسێ پیشهكار ژی بگههنه دناڤ كهمپێ دا، لێ ههكه كهمپه نه هاته دانان دێ پلانێن مه بهردهوامبن كو ب شێوهكێ دی ژبۆ باشترین بهرههڤی بكهین پێخهمهت بگههینه ئارمانجا خوه ئهوژی پلێتا دهربازبوونێ بۆ نایابا ئیراقێ.
ئهڤرۆ،
ههردو خویشكێن ئێك هانا و لارا ئاڤدهل یاریزانێن یانا دهۆكێ كۆنترۆل ل سهر قارهمانیا ئیراقێ كرن و ناسناڤ ب دهستخوهڤه ئینا پشتی شیاین د یاریێن دووماهیێ دا سهركهفتن ل سهر ههڤڕكێن خوه و ههردو خویشكا ئالا و وهلا ناسر بینن، د یاریێن واندا ئهوا ل سهر ئهردێ یاریگهها یانا دهۆك ب پشكداریا 21 یاریزانێن كچ سهر ئاستێ ئیراقێ هاتینه ئهنجامدان.
ل سهر ئاستێ 14 سالی و كێمتر ئهوا نهه یاریزانا پشكداربووین هاتبوونه بهلاڤكرن ل سهر سێ كۆما، هانا ئاڤدهل شیا د یاریا دووماهیێ دا ناسناڤێ قارهمانیێ ب دهستڤه بینت ب سهركهڤیت ل سهر ههڤڕكا خوه وهلا ناسر بینت ب دو كۆما بێ بهرامبهر، ژلایێ خوهڤه خویشكا وێ لارا ئاڤدهل بۆ ئاستێ سهر 15 سالی ناسناڤێ ئاستێ خوه دهستڤه ئینا ب سهركهفتی ل سهر ئالا ناسر ب دو كۆما بێ بهرامبهر ئهوا 12 یاریزانان پشكداری كرین ب سهرپهرشتیا ئێكهتیا تێنسا ئهردی یا ئیراقێ و ههڤكاری ل گهل ئێكهتیا پارێزگههێ و نوونهراتیا دهۆك یا لژنا ئۆلمپیا كوردستانێ هاتیه ئهنجامدان.
لدور ڤان دهستكهفتان ئاڤدهل حهسهن راهێنهرێ ههردو یاریزانان بۆ رۆژناما ئهڤرۆ گۆت: ناسناڤێ ههردو یاریزانێن مه ب ههروهیی نه هاتیه بهلكۆ ب زهحمهت و راهێنانێن بهردهوام و رژدی بۆ ناسناڤی هاتیه، ئێك ژ بهێزترین قارهمانیێن ئیراقێ بوو ژبهركو پرانیا باشترین یاریزانێن سهر ئاستێ ههلبژارتیێ ئیراقێ پشكداربوون، ئهڤچهنده ژی دیاردكهت كو كچێن مه خودان شیان و ئاستێ نێڤدهولهتی یا ههیی و یاریزانێن ههلبژارتیێ ئیراقێ نه، ب هیڤی نه بناڤێ دهۆكێ و پارێزگههێ ئهنجامێن مهزن د ههلكهفتێن نێڤدهولهتی ب دهستخوهڤه ئینن.
ئهڤرۆ،
بڕیاره ئهڤرۆ چارشهمبی رێكهفتی10/ 8/ 2022 و بۆ جارا ئێكێ یه باژێرێ ئامێدیێ مێڤانداریا قارهمانیا پارێزگهها دهۆكێ بۆ یاریا كیك بۆكسینگێ بكهت ئهوا ل سهر ئاستێ لاوان، تازهپێگههشتیان و پشكۆژان كوڕ و كچان هێته ئهنجامدان.
لدۆر ڤێ یهكێ مهحفۆز ئیبراهیم سهرۆكێ ئێكهتیا كیك بۆكسینگا پارێزگههێ بۆ رۆژناما ئهڤرۆ گۆت: ژبۆ زێدهتر پشتهڤانی و پووتهدان بۆ ههموو یاریزانێن باژێر و دهڤهرێن پارێزگههێ بڕیاره ئهڤرۆ قارهمانیا پارێزگههێ ل باژێرێ ئامێدیێ بهێته ئهنجامدان كو دهێته پێشبینیكرن هژمارهكا مهزن یا یاریزانێن پێنچ یانه و هۆلێن وهرزشی پشكداربن ئهوژی یانێن دهۆك، زاخۆ، گاره، ئامێدیێ، تهناهی و زانكۆیا پۆلیتهكنیك پشتی كو ئهو یاریزان ژ تاقیكرنێن كهمهرێن رهنگین دهربازبوون.
ههروهسان ناڤهاتی دیاركر ئهڤ قارهمانیه باشترین بهرههڤیه بۆ ههموو یانه و یاریزانێن پشكدار ئهوا دێ ب چاڤدێریا نوونهراتیا دهۆك یا لژنا ئۆلمپیا كوردستانێ بۆ ماوێ دو رۆژان یا بهردهوامبیت، ب هیڤییا وێ یهكێ مفایهكێ مهزن ژێ بهێته وهرگرتن كو بۆ قارهمانیێن ئیراقێ و دهرڤه ببیته باشترین تاقیكرن و بهرههڤی.
ئهڤرۆ،
پشتی ل شهمبیا بۆری وهرزێ نوو یێ خولا ئنگلتهرایێ یا تهپا پێی 2022-2023 پرێمهرلیگ هاتیه كرن و ههر تیمهك ل دووڤ شیانێن خوه بهرههڤی بوو كرین پێخهمهت دهستڤهئینانا ناسناڤی و رێزێن پێشیێ یان ژی مانا خوه د خولێ دا، ژلایێ خوهڤه بهرپرسێن وهرزشی كار بۆ گوهۆڕینا چهند بڕیار و راسپاردان ژبۆ ب هێزكرنا ئاستێ خولێ و ههڤڕكیهكا بهێز دكرن لێ چهند گوهۆڕین نهچاری و ب مهرج هاتینه گهنگهشهكرن ژوان پێنگاڤێن دێ هێنه هاڤێتن و هندهك كهڤتینه د بوارێ بجه ئینانێ دا ئهوژی.
راوهستیانا ل سهر چۆكی
راوهستیانا ل سهر چۆكی یا یاریزانێن ههردو یانێن بهری ئهنجامدانا یاریێ وهكو كارهك و دهربڕین دژی رهكهز پهرستیێ ئهوا ل سالا 2020 هاتیه پهسهندكرن د ناڤ یاریگههان دا، دهستهكا خولا ئنگلێزی یا ئێكهتیا تهپا پێی بڕیاردا ئهڤ لڤینه بهێته راوهستاندن و ههلوهشاندن بۆ یاریێن بهێت دووباره نهبنهڤه.
گوهۆڕینا پێنچ یاریزانا
پشتی وهرزێ 2019- 2020 كهفتیه لبن پێلهكا دژوار یا ڤایرۆسێ كۆرۆنایێ ئێكهتیا تهپا پێی یا ئنگلتهرایێ بڕیار دابوو د ههر یاریهكێ دا تیما پشكدار مافێ ههیی پێنچ یاریزانان ب گوهۆڕیت بشێوێ سێ دهم دا، ل وهرزێ دووڤدا هاته راوهستاندن لێ بۆ وهرزێ نوو دووباره ئهڤ شێوازه هاته نووكرن و ههر تیمهكێ مافێ ههیی نهه یاریزان د لیستا پێكگهۆران بدانن.
10 تهپه د ناڤ یاریگهههێ دا
دهستهكا خولا ئنگلتهرایی بڕیاردایه بۆ ههر لایهكێ یاریگههێ 10 تهبه بهێنه بهرههڤكرن د دهمێ ئهنجامدانا یاریێن فهرمی دا ژبۆ بزاڤكرن ههر دهمێ تهپه چوو ژ دهرڤهیی یاریگههێ یاری نه راوهستیێت و ههرزوو بهردهوامبیت و دهمێ یاریێ نه هێته كۆشتن.
راوهستیانا ب نهچاری
ژبهر ژڤانێ دهستپێكرنا مۆندیالا جیهانی 2022 ئهوا دێ ل 21ێ چڕیا دویێ یا بهێت ل وهلاتێ قهتهر هێته كرن، ئێكهتیا تهپا پێی یا ئنگلتهرایێ نهچاره ههموو چالاكیێن خوه خول و قارهمانی د ماوێ ئهنجامدانا مۆندیالێ ب راوهستینت ژبۆ دهلیڤهدان بۆ ههموو یاریزانێن ههلبژارتیێن وان د مۆندیالێ دا و بشێن باشتر شێوه خوه بهرههڤ بكهن.
پاشخستنا ب مهرج
دهستهكا گشتی یا خولا ئنگلێزی بڕیار دایه ههر یانهكا پشكدار د خولێ دا ئهو دهمێ هژمارهكا كێم یا یاریزانان بهردهست ههبن ژبهر ئهگهرێن جودا دشێن یاریا وان بهێته پاشخستن لێ ب مهرجهكی پشتی لژنهكا تایبهتمهند دووڤچوونا راستیا بابهتی بكهت و دووڤدا دێ بڕیارا پاشخستن یا ئهنجامدانا یاریێ هێته كرن.
مهسعود بارزانی
پشكا چارێ
گههشتن بۆ سنورێ لهقا ئێك
31
ههر وێ رۆژێ، حسێن عومهرخان رێكانی، سهردانا مه كر، و ژ زارێ موقهدم سهعید دهشتانی ڤه ڤهگێرا كو مستهفا زهینهل یێ ئامرفهوجا 88 یا سڤك، ل شێروانه دهنگوباس هنارتیه، ل گۆرهی بروسكا سهددام حسێنی نابیت گوندان كیمیاباران بكهن، و ب چهكێ كیمیای لێبدهن، ب تنێ دڤێت ل دژی مهسعوود بارزانی بهێته بكارئینان. حسێن عومهرخانی گۆت، مستهفا زهینهلی داخواز ژ من كریه كو ئهز ڤی دهنگوباسێ بلهز ب گههینمه ته. رۆژا پاشتر ل 21ی نیسانێ ب مهرهما سهرهدانا دهڤهرێ ئهم ههتا نێزیك سهرزێری چووین و مه ژ نێزیك بنگهه و بارهگایێن دوژمنی دیتن.
سیاسهتا راگوهاستنێ و دوورخستنا گوندیان ژ ئالیێ رژێما ئیراقێ ڤه بهردهوام بوو. ئهو سیاسهت د چارچووڤێ پلانهكا نهمرۆڤاتی یا گشتیتر دا بوو، بۆ ههلوهشاندنا بناغێن ژیانا جڤاكی ل كوردستانێ. ههروهسا ئارمانجا رژێمێ ئهو بوو، رێكێ ل وێ ئێكێ بگریت كو بنگههێ جهماوهری یێ شۆڕهشێ ل دهڤهرێ ب هێزتر ببیت، و دخواست خهلكی و پێشمهرگهی ژ ئێك ڤهقهتینیت، لێ وێ سیاسهتێ زێدهتر خهلك هان دا پهیوهندیێ ب شۆڕهشێ و پێشمهرگهی بكهن. د وان سهروبهندان دا حسێن فهتاح ژ رێكخراوا شههید زوبێر تهیب، دهنگوباس بۆ من هنارتن كو ل سنۆرێ شێلادزێ، خهلكێ ڤان گوندان هاتینه دهڤهرێن رزگاركری:
گوندێ سێرێ یا ژووری، گوندێ ئادكا، ب تنێ دو خێزان چووبوونه ناڤ رژێمێ، خهلكێ گوندێ ملێ مهیدانێ ههموو هاتبوون، ب تنێ دو خێزان چووبوونه ناڤ رژێمێ و خهلكێ گوندێ هاجمهندا ههموو هاتبوون. خهلكێ گوندێ كۆلان ههموو هاتبوون. خهلكێ گوندێ پیران هاتبوون و سێ خێزان ژی چووبوونه ناڤ رژێمێ، خهلكێ گوندێ بارامه ههموو هاتبوون، خهلكێ گوندێن ههسهن بهكرا و باوان و مێرگێ چارهنڤیسێ وان دیار نهبوو، ل رۆژا 20 نیسانێ ژی سهعهت شهش و سیه خۆلهكێن سپێدێ جاشێن دهڤهرێ ب بلدۆزهران گوندێن ملێ مهیدانێ و ئادكا خرابكرن.
رۆژا 23ی نیسانا 1987ێ ههڤالان د. رۆژ نووری شاوهیس و رهمزی شهعبان و شوكری نێروهیی و حامد سووری گههشتنه نك مه، سپێدههیا رۆژا پاشتر، مه سهرهدانا سهر سنۆری كر، بهرانبهری دوتازا و ل سهر كانیهكا تهزی مه بێهنا خۆ ڤهدا.
ل گۆرهی برووسهكا لژنا ناوچا ئامێدیێ ل رۆژا 28ی نیسانا 1987ێ، دهمێ پێنج رۆژان بوو رێكا كانی ماسێ یا داخستی بوو، و داخواز ژ ههڤالێن بهرپرس كر، ب تایبهت سهید سالح و عهریف یاسین. لهورا ب بروسكێ مه ئاگههداریا لقێ ئێك كر، بۆ وێ ئێكێ سهرهدانا سنۆرێ ئامێدیێ بكهن. پاشی دهمژمێر چاری ئێڤاری د. رۆژ و ههڤالێن دی ژ بارهگایێ لقێ ئێك بهر ب دهڤهرا ئامێدیێ ب ڕێ كهفتن. بۆ وێ ئێكێ ب هاریكاریا ههموو لایان بزاڤن بكهن كانی ماسێ بگرن.
د درێژاهیا سهرهدانێن مه دا بۆ دهڤهرێ، رۆژا 30 نیسانا 1987ێ مه سهرهدانا دهڤهرا پشتكار كر، و دهنگوباسێ چوونا عهباس شهبهك و پاسدار و دهستهكا وان بۆ شێخان گهشهته مه، بێی بهێنه نك مه، مه ژی بروسكهك بۆ شێخان هنارت، كو وان ژ دهڤهرێ بكهنه دهر.
د رۆژا ئێكێ یا مهها گولانا 1987ێ دا مستهفا نێروهیی ب مهرهما بهحسكرنا رهوشا دهڤهرێ سهرهدانا مه كر، و مه بهحسی رهوشا شێلادزێ و خهلكێ دهڤهرێ كر. مستهفا نێروهیی ئاماژه ب وێ ئێكێ دا كو رهوشا جاشان گهلهك یا خراب و تێكچوویه و محهمهدێ كهلحێ ب عاجزی و تۆرهیی ڤه ئۆردیگایێ خوه بجه هێلایه، ژ بهر كو بۆ سۆتنا گوندان جهماوهری ب گۆتنێن وی نهكریه. ههروهسا ئهو ژی گۆت كو حهجی و عهبدولواحدێ برایێ وی، دهنگوباس هنارتینه كو دو رۆژێن دی دێ هێنه دهڤهرێن رزگاركری.
رۆژا 6ی گولانا 1987ێ چاڤێ من ب ههڤال حهسهن ئهرشی كهفت و پاشی حهمید عیسا ژ دهڤهرا زاخۆ هاته نك من. رۆژا پاشتر ژی بۆ پهیوهندیكرنێ ب پێشمهرگهیان بۆ جارا دویێ چووینه سهرێ كاره و مه پهیوهندی ب بهرۆكان كر، دهنگێ تۆپ و فرۆكان ل ههموو بهرۆكان دهاته بهیستن، رۆژا پاشتر مه خالد تاها هنارته هێتووتێ ب مهرهما بهرههڤیێن پێدڤی بۆ سهرهدانا مه بۆ وێ دهڤهرێ، ههر وێ رۆژێ من حهجی سالح ئاغا نێروهیی و عهبدولواحد نێروهیی و مهلا عهلی مهلا رهسوول دیتن.
دهمژمێر شهشی سپێدههیا رۆژا 8ی گولانا 1987ێ، ئهم بهر ب هێتووتێ ب ڕێ كهفتین. مه فراڤین ل گوندێ (كهڕوو) خوار و پشتی نیڤرۆ چووینه گوندێ شیڤێ و ئێڤاری گههشتینه هێتووتێ، هێتووت گوندهكێ گهلهك خۆشه و ئاقارهكێ گهلهك خۆش ژی یێ ههی، ههموو ئاكنجیێن گوندی ب ژن و زهلام ڤه بۆ پێشوازیا مه هاتبوونه دهرڤهی گوندی، ژ شیڤێ كورهكێ گهنج د گهل مهدا هات ب ناڤێ سالم، من ههموو رێك ب پێیان و بێ سوواری بڕی و من دڤیا خۆ تاقی بكهم دا بزانم بۆ چوونێ ئهز یێ چاوانم، ئهرێ دێ دشێم رێكهكا درێژ ب پێیان بچم، ب شهڤێ ئهم ل مالا حهسهن نووح، بهرپرسێ ئێكهیا بهرگری مللی بووین. ههر وێ رۆژێ، هێزا پێشمهرگهی شیان رێكا د ناڤبهرا دێرهلۆك – ئامێدیێ بگرن، و ب ئهگهرێ وێ چالاكیا پێشمهرگهی رژێمێ هێلیكۆپتهر هنارتنه ئاسمانێ دهڤهرێ و ب دژواری بۆمبهباران كر.
دهمژمێر شهشی سپێدههیا رۆژا 9ی گولانا 1987ێ، ئهم گههشتینه سهر دهرهجێ و پاشی هاتینه سهر كانیا وارا (كانی بۆتكێ) و پشتی نیڤرۆ ئهم ب سهر چیای كهفتین و ژ نێزك مه دێرهلۆك و شێلادزێ و گوندێن دهردۆر دیتن، هاڤینگههێن خۆش و دلڤهكهر یێن ههین، ههموو كهسكاتی و كڤارك بوون، چهند گهنج و لاوێن هێتووتی ل گهل مهدا بوون. من ناڤێ سێ یان دزانی و ناڤێن وان عهبدولرهحمان و سالم و محهمهد بوون. محهمهد بۆ بهرهاڤێتنێ گهلهك یێ سهگڤان بوو. شارهزا و رێنیشادهرهكێ دی ژی د گهل مه دا بوو ناڤێ وی رهمهزان بوو، لێ باش رێك نهدزانی و شاشی دكرن، و نهچار بووین دو جاران ب سهر چیایی كهفتین، ههر وێ رۆژێ مه پهیوهندی ب سلۆ خدر (ئهبوو داود) و جهماعهتا وی كر. دیار بوو ب تهمامی ل سهر رهوشێ دا زالبوون، و رێكا د ناڤبهرا دێرهلۆك و ئامێدیێ گرتبوو. گۆرمێنا تۆپان گهلهك دهاته بهیستن، ئێڤاری ڤهگهریاینه هێتووتێ.
دهمژمێر شهشی سپێدههیا رۆژا 10ی گولانا 1987ێ، مه هێتووتێ ب جه هێلا و بۆ نیڤرۆ گههشتینه گوندێ شیڤێ و مه ل مالا ئهنوهر مهنافی بێهنا خۆ ڤهدا، و فراڤین ل وێرێ خوار. گهلهك خهلك بۆ ب خێرهاتنا مه هاتبوون، خو ههتا شڤانهكێ شێست سالی پهزێ خوه ب جه هێلا بوو و هاتبوو سهرهدانا مه. پشتی نیڤرۆ ئهم ب ڕێ كهفتین و هاتینه گوندێ (كهڕوو) كو نێزیكی شهش حهفت خێزانێن مهسیحی لێبوون، و هاتبوونه پێشوازیا مه، گهلهك داخواز كر كو چایهكێ ل نك وان ڤهخووین، ههر چهنده بارانهكا بۆش ژی دباری، لێ مه دلێ وان نهشكاند و مه چایهك ل نك وان ڤهخوار، ئێڤارهكا درهنگ گههشتینه بارهگایێ خوه. رێكا د ناڤبهرا دێرهلۆك و ئامێدیێ ههر یا گرتی بوو، گۆرمێنا تۆپان ههر دهات و ب ساناهی مرۆڤی گوه لێدبوو، ئهو هاتنوچوونا من ههموو ب پێیان بوو.
ئێزگێ پارتی، دهنگوباسێ خوهنیشادانێن جهماوهری ل سهید سادق و ههلهبجه و دهڤهرا شارهزوور ل دژی رژێمێ بهلاڤ كر، ههروهسا ل گۆرهی بروسكا لقێ چار، خۆرمال و سیروان هاتنه ئازاد كرن، و ل سهرانسهری شارهزوور ژی شهر بهردهوام بوو، رۆژا 14ی گولانا 1987ێ گرنگترین بابهت رهوشا شارهزوور بوو، و ئهم چاڤهرێ دهنگوباسان بووین، لێ چ دهنگوباسێن نوو ژ لقێ چار بۆ مه نههاتن. دیار بوو رهوش یا ئالۆزه و گهلهك گرژی ل وێ دهڤهرێ ههبوون. دوژمنی ب فرۆكا ئهو دهڤهر بۆمبهباران كربوو. پشتی هینگێ ل گۆرهی بروسكا لقێ چار، مه زانی كو خهلكهكێ مهزن پهیوهندی ب شۆڕهشێ كرییه، و چووینه ئهحمهد ئاوا. من ژی بۆ پشتهڤانیا خهلكێ سهرهلدایێ شارهزوور داخوازهكا تۆماركری ئاراستهی مللهتێ كورد و جهماوهرێ كوردستانێ كر. ئهو پهیام ب رێیا بێتهلێ د ئێزگهی دا د بهلاڤ بكهن.
رۆژا 15ی گولانا 1987ێ، چاڤێ من ب كهساتیێ دلسۆز و پێشمهرگێ ئیلۆنێ، مهلا ئهحمهد دوتازهیی كهفت، و ل دۆر پرس و بابهتێن گرێدای دهڤهرێ مه گهلهك ڕا و بۆچوون لێكگوهارتن. رۆژا پاشتر ژی حاجی مستهفا قادر ژی گههشته نك مه، ئهو رۆژ بوو یا شهرێ دوژمنبهزینێ باتیفا و بێگۆڤا روودای. د وێ داستانێ دا ئهڤ رێكخراوه پشكدار بوون: رێكخراوا شههید محهمهد سالح، رێكخراوا شههید حهمید حهفزوللا، رێكخراوا شنگال، شانهیا سهرهكی یا حهسار، هێزا بهرگری مللی و هێزا قوتابی و لاوان. د وێ هێرشێ دا ههردو خائین، جهوههر بشار ئاغا و ئهحمهد محهمهد رهشید سلێڤانهیی هاتنه كوشتن، كو موستهشارێن سهر ب رژێمێ ڤهبوون.
ل رۆژا 19ی گولانا 1987ێ، دو فرۆكێن ژ جۆرێ پلاتۆز (PC7) هاتن و پشتا گوندێ سهرنێ بۆمبهباران كر. ههر وێ رۆژێ جهماوهرێ خوهراگرێ رواندز ل دژی رژێما بهعس سهرهلدا. ل 20ی گولانێ ژی من حاجی مستهفا قادری(11) دیت و پشتی هینگێ مهرهما هاتنا حاجی مستهفای بۆ ههڤالان د. جهرجیس و هشیار و رهسوول فهقێ رۆهن كر.
چالاكیێن هێزا پێشمهرگهی كو پتریا دهڤهران ڤهگرتبوون، ل مهها گولانا 1987ێ بهردهوام بوون، و رۆژا 23ی گولانێ د ههوهكا دلێرانه و قههرهمانانه دا هێزێن پارتی چوونه ناڤ باژارێ شهقلاوه و ژ ئالیێ جهماوهرێ خوهراگرێ شهقلاوه ڤه ب گهرمی پێشوازی لێ هاته كرن.