ئه‌ڤرۆ نيوز:

سه‌فين دزه‌ى، ئاخفتنكه‌رێ ب ناڤێ حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ته‌كست ل سه‌ر وێ چه‌ندێ كر كو دێ ده‌سپێكا كارێ حوكمه‌تا داهاتى يا هه‌رێما كوردستانێ نه‌هێلانا پاشكه‌فتێ مووچێ فه‌رمانبه‌ران بيت.

ئه‌ڤرۆ نيوز:

ب مه‌ره‌ما بهێزكرنا بزاڤا بازرگانى و ئابوورى شانده‌كێ وه‌لاتێ توركيا سه‌ره‌دانا كۆمه‌لگه‌ها ده‌رگه‌هێ نڤێده‌وله‌تى يێ ئيبراهيم خه‌ليل كر و ژ لايێ حه‌ميد عه‌لى رێڤه‌به‌رێ كۆمه‌لگه‌هێ ڤه‌ هاتنه‌ پێشوازيكرن.

د راگه‌هاندنه‌كێ، كۆمه‌لگه‌ها ده‌رگه‌هێ نێڤده‌وله‌تى يێ ئيبراهيم خه‌ليل راگه‌هاند كو سپێده‌هيا ئه‌ڤرۆ 13ى چريا دويێ 2018 شانده‌كێ گۆمركا خابۆر سه‌ره‌دانا كۆمه‌لگه‌ها ده‌رگه‌هێ نێڤده‌وله‌تى يێ ده‌رگه‌هێ ئيبراهيم خه‌ليل كر و ژ لايێ حه‌ميد عه‌لى سه‌رپه‌رشتێ كۆمه‌لگه‌هێ ڤه‌ هاته‌ پێشوازيكرن.

د ڤێ سه‌ره‌دانه‌كێ دا كۆمبوونه‌ك هاته‌ كرن ب مه‌ره‌ما ره‌وشا ده‌رگه‌هى و بۆ بهێزكرنا بزاڤا بازرگانى و ئابوورى ژ لايێ هه‌ردو لايان ڤه‌ و ب ساناهيكرنا هاتنوچوونا رێڤينگان و ترۆمبێلێن بارهه‌لگر.

ئه‌ڤرۆ، قائید میرۆ:‏

شارەزایەکێ بەرھەمێن پترۆلێ ئاشکراکر، پانزین ئەگەرەکە بۆ پەیدابوونا چەندین ‏نەخۆشیێن کوژەک مینا پەنجەشیرێ و ل زۆربەیا وەلاتێن جیھانێ ب شێوەیەکێ ‏ھەستیار سەرەدەری دگەل پانزینێ دھێتەکرن. دیار کر ژی، ھەرێما کوردستانێ ‏نەشێت بەرھەمێ نافخۆ دابین بکەت ژ پانزینێ و بلندبوونا بھای ژی پەیوەندی ب ‏بۆرسا جیھانی ڤە ھەیە. ل دۆر داھاتیێ پانزینێ ل ھەرێما کوردستانێ دبێژیت: ھەتا ‏ھەشت سالێن دی دێ تێھنا کارەبێ و رۆژێ و غاز جھێ پانزینێ گریت و مە پێدڤی ب ‏ڤێ رێژا نوکە یا پانزینێ نابیت، بەلێ دڤێت خەلکی باوەری ھەبیت تڕۆمبێل ب ‏کارەبێ ژی کار دکەت نەک تنێ پانزینێ.‏

ھێژا شێخ تەھا، شارازە و بازرگانێ پانزین و نەفتێ بۆ رۆژناما ئەڤرۆ گۆت “چەند ‏ئەگەرەک بۆ بلندبوونا بھایێ پانزینێ ھەنە، ئێک ژ وان نەبوونا نەفتا خاڤە ژ بەرھەمێ ‏نافخۆ، چەندی بەرھەمێ نافخۆ بەرەف کێمبوونێ دچیت کارتێکرن ھەیە ل سەر ‏نەمانا پانزین و بلندبوونا بھای، ھەروەسا بلندبوونا بھایێ نەفتا خاڤا جیھانی ‏راستەوخۆ کاریگەری ل سەر بلندبوونا بھایێ پانزینێ ھەیە ل ھەرێما کوردستانێ، ‏چونکو بھایێ نەفتا خاف ب تنێ دۆلار بلندبیت و دێ بھایێ پانزینێ بلندبیت، بۆ ‏نموونە دەمێ بھایێ ئێک بەرمیلا نەفتێ ل بازاڕێن جیھانێ داکەفتی بۆ 26 دۆلاران مە ‏ل ھەرێما کوردستانێ ب کۆم ئێک لیترا پانزینێ ب 380 دیناران ددا بازاڕی، ئەڤە ل ‏ھەموو جیھانێ ب ڤی شێوەیە دەمێ بھایێ نەفتا خاف بلند بیت بھایێ ھەموو ‏بەرھەمێن نەفتێ بلند دبیت، واتە ھەردەمێ گۆھۆڕین بکەڤیتە بازاڕێ نەفتێ ل بازاڕێن ‏جیھانێ دێ گۆھڕین کەڤیتە بھایێ ھەموو بەرھەمێن نەفتێ مینا گاز و گازا سپی و ‏پانزین بلند دبیت.‏

ڤی شارەزا و بازرگانێ پانزینێ دیار کر” ئەف پانزینا نوکە ب رێیا ئیرانێ دھێتە ناڤا ‏ھەرێما کوردستانێ پشکەک بەرھەمێ نافخۆیا ئیرانێ یە و پانزینا سۆپەڕە، پشکەکا ‏دی ل وەلاتێن دی دھێتە ئیرانێ و وەک ترانزێت دگەھیتە ھەرێما کوردستانێ، بۆ ‏نموونە پانزین ل رۆسیا دھێتە بەندەرێن ئیرانێ و دھێتە ھەرێما کوردستانێ، ئەڤە ‏وەکی ئیران ل تورکیا ژی پانزین ل رۆمانیا دھێتە تورکیا و ب رێیا مێرسینێ دگەھیتە ‏ھەرێما کوردستانێ، چونکە تورکیا ب خوە چو بەرھەمێ پانزینێ نینە بدەتە ھەرێما ‏کوردستانێ، ل دەڤەرێن ناڤین و باشوورێ عێراقێ ژی ھندەک پانزین دھێتە ھەرێما ‏کوردستانێ، بەلێ ئەڤە ب رێیا قاچاخ دھێت و ب فەرمی بەغدا رێیێ نادەت بھێتە ‏ھەرێما کوردستانێ.‏

ل دۆر ئەف زانیاریێن دھێنە بەلافکرن کو پەنجە شیر ژ پانزینێ چێدبیت و ‏کاریگەریێن خراپ ل سەر ساخلەمیا مرۆڤان ھەیە ھێژا شێخ تەھای گۆت” راستیەک ‏ھەیە ناھێتە ڤەشارتن ئەز وەلاتێن ئورۆپا وەک نموونە نابێژم، بەلێ ھەر وەلاتێن ‏دەرووبەر جھەکێ وەکی دوبەی، ھەر کەسێ پانزینێ بکار د ئینیت دەست کێشا بکار ‏دئینیت، ژ بەر کو پانزین چەند ب شێوەیەکێ ستاندارد بھێتە چێکرن ئەڤە ئەگەرەکە ‏بۆ بەلافبوونا چەندین نەساخیێن کوژەک مینا پەنجەشیرێ، پانزین ئەگەرەکە بۆ ‏پەیدابوونا ھەموو نەساخیێن پێستی و حەساسیا چاڤا، چونکە ل ھەر لیترەکا پانزینێ ‏نەە کیلۆیێن دویەم ئوکسجین کاربوونێ بەرھەم دئینیت نێزیکی 500 ھەتا 600 ‏مادێن دی ل گزۆزێ تڕۆمبێلا دەردکەڤیت، ھەروەسا بۆ سۆتنا ئێک لیترا پانزینێ ‏پێدڤی ب دو کیلۆیێن ئوکسجینێ ھەیە، واتە رێژا زیانێن ڤێ ھندا بلندە تشتەک نینە ‏جھێ ئەڤان زیانان بگریت بۆسەر مرۆڤی و ژینگەھێ، ئەڤە ھەموو خرابیێن پانزینەکێ ‏ن کو ب شێوەیێ ستاندەرد بەرھەم ئینابیت، بەرۆڤاژی ھەگەر پانزینەک ب ستاندەرد ‏نەھاتبیتە چیکرن کۆمەکا مادا ھەنە تێدا شاخدارنینە و چوونا وان بۆ ناڤا لەشێ ‏مرۆڤی زۆر ب ساناھیە دەمێ دگەھنە پیستێ مرۆڤی ئێکسەر دگەھنە خوینا مرۆڤی ‏ئەڤەیە دەمێ دبێژن پانزین ئەگەرە بۆ چێکرنا پەنجەشیرێ، زۆر مادە ھەنە رێژە ‏بۆھاتیە دیارکرن ھەتا پانزین بھێتە چێکرن دەمێ ئەف رێژە دھێتە بلندکرن یان ‏گۆھۆڕین تێدا دھێتەکرن ئێکسەر کاریگەریێ دکەتە سەرۆ مرۆڤان.‏

ھێژا شێخ تەھا دبێژیت “ھەرێما کوردستانێ رۆژانە پێدڤی ب پێنج ھەتا حەفت ملیۆن ‏لیترێن پانزینێ ھەیە ئەف رێژە گۆرەی وەرزێن سالێ دھێنە گۆھۆڕین، واتە ھەر ‏ئاکنجیەکێ ھەرێما کوردستانێ رۆژانە پێدڤی ب ئێک لیترا پانزینێ یە، د دەمێ نوکە ‏دا بەرھەمێ نافخۆ نەشێت پێدڤیێن بازاڕی دابین بکەت، ب تنێ ب مەرجەکی ‏حکوومەت پشتەڤانی و ھاریکاریا کەرتێ تایبەت بکەت ب دانانا پارزینگەھێن بەرھەم ‏ئینانا پانزینێ، ب دیتنا من د دەمێ ھەشت سالێن بھێت مە ئاریشەیا کێمیا پانزینێ ‏نامینیت ڤێ چەندێ ژی پەیوەندی ب ڤێ چەندێ نینە ھەرێما کوردستانێ بەرھەمێ ‏پانزینێ زێدە بکەت، بەلکو ئەڤرۆ جیھان یا بەرەف ھندێ دچیت پێگوھۆر بۆ پانزینێ ‏پەیداببن مینا بکارئینانا کارەبێ و غازێ ل جھێ پانزینێ، ھەتا تێھنا رۆژێ دێ مفا ‏لێ بھێتە وەرگرتن و پێگوھۆر دێ ھەبن بۆ جھێ پانزینێ بھایێ وانژی کێمترە ل ‏پانزینێ، بەلێ دڤێت باوەری ب خەلکی بینین تشتەکێ دی ھەیە ل جھێ پانزینێ، ‏چونکە نوکە وەلاتیا ئەڤ باوەری نینە تڕۆمبێلەک ب پانزینێ کار نەکەت بکاربینن، ‏دھێتە پێشبینیکرن ھەشت سالێن داھاتی بگەھیتە ئاستەکی مە پێدڤی ب ڤێ رێژا ‏پانزینێ نەبیت.‏